Smulweb Blog

Je koekje bij de koffie

Informatie over Stad (Groningen) en land

Met dank aan VVV Groningen.

Koopzondagen: 4 maart, 1 april, 6 mei, 2 september, 7 oktober, 4 november, 2 december en 23 december 2001

Koopavond: donderdag - 21.00 uuur

Geschiedenis Groningen

De stad Groningen is oud. Hoe oud weet niemand precies, maar het is zeker dat er al in de eerste eeuwen van onze jaartelling mensen woonden op de plaats waar nu de stad Groningen ligt. De plek was gunstig gekozen: op het einde van de Hondsrug, aan weerszijden begrensd door moerassige laagvlakten. In het Noorden lagen de vruchtbare kleistreken. Via de Drentse Aa was zowel verkeer van en naar de Friese kleistreken als naar (en over) zee mogelijk.

Het Gronings Volkslied (Gronnens Laid)

De inwoners van de provincie Groningen hebben hun eigen volkslied:"het Gronnens Laid". De tekst voor dit lied werd in 1919 geschreven door Geert Teis Pzn. uit Stadskanaal. G.R. Jager uit Slochteren componeerde de muziek. Het geheel werd door Frieso Molenaar gearrangeerd. De tekst van het Gronings volkslied luidt als volgt:

Van Lauwerszee tot Dollard tou,

Van Drenthe tot aan 't Wad,

Doar gruit, doar bluit ain wonderland,

Rondom ain wondre stad.

Ain pronkjewail in golden raand

Is Gronnen, Stad en Ommelaand;

Ain pronkjewail in golden raand

Is Stad en Ommelaand!

Doar broest de zee, doar hoelt de wind,

Doar soest 't aan diek en wad,

Moar rustig waarkt en wuilt het volk,

Het volk van Loug en Stad.

Ain pronkjewail in golden raand

Is Gronnen, Stad en Ommelaand;

Ain pronkjewail in golden raand

Is Stad en Ommelaand!

Doar woont de dege degelkhaaid,

De wille, vast as stoal,

Doar vuilt het haart, de tonge sprekt,

In richt- en slichte toal.

Ain pronkjewail in golden raand

Is Gronnen, Stad en Ommelaand;

Ain pronkjewail in golden raand

Is Stad en Ommelaand!

De Groninger Stadsvlag

De vlag van de stad Groningen bestaat uit drie banen van gelijke breedte, waarvan de middelste groen en de buitenste banen wit van kleur zijn. Op Gronings eigen feestdag, 28 augustus, wappert de vlag met de aloude stadskleuren van stadhuis, torens en gemeentelijke gebouwen. Op het bekende schilderij van Otto Eerelman (de allegorische voorstelling van de paardenkeuring op 28 augustus) in 1920 geschilderd voor de toenmalige trouwzaal, houdt de stedemaagd de wit-groen-witte vlag triomfantelijk vast.

Het Wapen van de Stad

De stad Groningen is in 1819 door de Hoge Raad van Adel bevestigd in het bezit van het door haar vanouds gebruikte wapen. Het wapen is als volgt omschreven:"Een schild van goud beladen met een dubbele zwarte arend, met gespreide vleugelen en poten, hebbende op deszelfs borst een schildje van zilver, beladen met een groene dwarsbalk, het schild bedekt met een gouden kroon en ter wederzijde vastgehouden door een zwarte arend".

Het Peerd van Ome Loeks

Een van de bekendste Groninger volksliedjes is "Het Peerd van Ome Loeks". Het lied is niet zomaar ontstaan, maar is gebasseerd op een gebeurtenis die jaren geleden plaatsvond. Loeks was de Groninger Lucas van Hemmen, die werd geboren in de Slingerij aan de A-weg in Groningen. Dit horecabedrijf deed tevens dienst als paardenstalling. Op marktdagen kwamen de boeren van heinde en ver en stalden er hun paarden. Lucas groeide dan ook in de paardenwereld open werd jockey. Rond de eeuwwisseling had hij al naam gemaakt door zijn deelname aan (inter)nationale draverijen.

Toen hij 25 jaar oud was noemde men hem al 'Ome Loeks'. Naast de vele successen die Lucas had, kreeg hij ook enkele tegenslagen te verduren. In 1910 overleed namelijk een van zijn laatste paarden. Het dier had een stalknecht aangevallen en om hem te ontzetten greep van Hemmen een riek waarmee hij het paard in de neusvleugel stak. De wond was niet groot, maar het dier kreeg daardoor krampkoliek en stierf drie dagen later. Een paar jongens die van Hemmen treurend bij zijn paard aantroffen, plaagden hem echter en begonnen plotseling te zingen:

't Peerd van Ome Loeks is dood, Loeks is dood, Loeks is dood,

't Peerd van Ome Loeks is dood, hailemoal dood.

Guster nog goud gezond, sluig e mit steert in 't rond

't Peerd van Ome Loeks is dood, hartstikke dood.

Bij deze ene keer bleef het niet. Tot aan zijn dood in 1955 werd dit lied gezongen. Vier jaar eerder was het lied zo beroemd dat er een beeld werd onthuld tegenover de Sint Jozefkerk aan de Radesingel. Jaren later kreeg Groningen nog een tweede 'peerd'. Dat beeld is gemaakt door beeldhouwer Jan de Baat uit Amsterdam. Het staat tegenover het Centraal Station en heeft heel wat kritiek moeten doorstaan voor het door de inwoners werd geaccepteerd als het 'Peerd van Ome Loeks'.

Bommen Berend

Het begin van de zeventiende eeuw leek een nieuwe bloeitijd voor de stad te worden. De stad werd van nieuwe vestingen voorzien waardoor haar oppervlakte vrijwel verdriedubbelde. De nieuwe wallen en grachten werden in 1672 zwaar op de proef gesteld. In dit rampjaar drong de bisschop van Munster, Bernard van Galen, met zijn leger door tot aan de stadsmuren. Van de Groningers kreeg hij de bijnaam 'Bommen Berend'. omdat hij zoveel bommen op de stad afvuurde. Na een vruchteloos beleg droop hij op 28 augustus af. De Groningers hielden er hun eigen 'nationale' feestdag 'Bommen Berend' aan over.

Groningen Fietsstad

Volgens het Amerikaanse tijdschrift 'Bicycle' is Groningen fietsstad nummer een van de wereld. De nationale fietsersbond ENFB roemt Groningen als beste fietsstad van Nederland. Meer dan de helft van de inwoners gaat op de fiets naar school of naar het werk. De aanleg van fietspaden en -voorzieningen heeft in Groningen dan ook een hoge prioriteit. Vanuit het binnen- en buitenland komen beleidsmakers naar Groningen om te kijken hoe aangenaam het de fietsers in Groningen wordt gemaakt.

Groningen Voetgangersstad

Groningen staat bekend als een stad waar de voetganger gerespecteerd wordt. In het centrum worden auto's zoveel mogelijk geweerd. Bezoekers die met de auto komen kunnen deze aan de rand van de stad parkeren en van daar met de (speciale) bus naar het centrum. Dichtbij het centrum zijn verschillende parkeergarages. In de komende jaren wordt het aantal parkeergarages aan de rand van het centrum flink uitgebreid. Vanaf de parkeergarages lopen aantrekkelijke wandelroutes naar het historische centrum, waar men nauwelijks gestoord door autoverkeer kan genieten van alles wat de stad te bieden heeft.

Groningen Universiteitsstad

De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) is de op een na oudste universiteit van ons land. In de ruim 380 jaar dat de RUG bestaat is het aantal studenten gegroeid tot ruim 16.000. Daarnaast telt de Hanzehogeschool, Hogeschool van Groningen ruim 14.000 studenten. Dit grote aantal studenten zorgt er mede voor dat de stad een jonge bevolking heeft: Ruim 50% van de bevolking is jonger dan 35 jaar.

Sunt Gories (Sint Gregorius), feestdag ontstaan in de 17e eeuw of vroeger. Traditioneel de scheiding tussen winter en zomer. Werd in Groningen gevierd met bierfestijnen, totdat de overheid dat verbood. Was de dag waarop het vlegeldorsen gereed moest zijn en de landarbeiders 's ochtends weer een uur vroeger bij de boer aan het werk moestenOvergenomen uit boekje uit 1998, dus adres- en telefoongegevens kunnen gewijzigd zijn, dank aan Lia.

ZOETE OPLOSSING

Zo'n vijftig boeren in het groninger Oldambt besloten in 1993 van de nood een deugd te maken.

De overheid had besloten dat 5 procent van het graanland braak moest blijven liggen om overproductie tegen te gaan. Daarmee hadden veel boeren moeite, tot de Werkgroep Landbouw Oldambt op het idee kwam om facelia in te zaaien: deze plant is een ideale groenbemester en dit zou de grond alleen maar ten goede komen. Facelia bloeit met helderpaarse bloemen, reden om samen met de VVV in Winschoten een toeristische auto- en fietsroute langs de bloeiende faceliavelden uit te zetten. Dit was zo'n succes dat de VVV de routebeschrijvingen bijna niet kon aanslepen.

Facelia (Nederlandse naam: bijenbrood) staat op nummer een in de bijen-top-tien. Daarom werden ook bijenhouders bij het project betrokken, die overal in de faceliavelden bijenkasten neerzetten. Een hectare facelia levert nu ongeveer 450 potten honing op met een karakteristieke smaak; 'Oldambster honing'. Zo is uit een aanvankelijk uitzichtloze situatie een nieuwe streekspecialiteit geboren.

Inlichtingen VVV Winschoten,

Stationsweg 21a

9671 AL Winschoten

Tel: 0597- 412255

-----------------------------------------------------------------------------------

ZOUTKAMP

Garnalen en visserijmuseum

Met de afsluiting van de Lauwerszee (nu Lauwersmeer) verhuisde de Zoutkamper garnalenvloot naar Lauwersoog. De hele geschiedenis van de Zoutkamper visserij is te zien in het Visserijmuseum (bij de VVV). Daar kun je ook proberen om, met de blik op een originele veilingklok, superverse garnalen en andere vis tegen de laagste prijs te kopen. Een keer per jaar, op 2e pinksterdag, staat Zoutkamp geheel in het teken van de garnaal. Met prachtig versierde vissersschepen kun je, vanuit de oude haven, mee het Lauwersmeer op, om de Garnalenkoningin binnen te halen. En als je van garnalen houdt, is dit de gelegenheid om er veel van te eten!

Visserijmuseum Zoutkamp

Reitdiepskade 11

9974 PJ Zoutkamp

Inlichtingen 0595- 401957

--------------------------------------------------------------------

OUDE PEKELA

Groninger metworst

Groninger metworst onderscheidt zich van Friese of Drentse metworst doordat hij zoals vroeger 'in de wiene', (op de zolder) langzaam aan de lucht gedroogd wordt, Friese metworst droogt op turfrook en de Drentse variant wordt heel snel en op hoge temperaturen gedroogd. Hierdoor is de Groninger worst zachter en malser dan de droge Friese en Drentse metworsten. Bovendien wordt de Groninger worst gekruid met kruidnagel. Slager Koning in Oude Pekela koopt scharrelvarkens in en verwerkt het hele varken, inclusief de zachtere en duurdere delen, in de metworst (en niet alleen de vleesresten!). Daarna droogt zijn Groninger metworst volgens de traditionele langzame methode.

---------------------------------------------------------------------

OUDE PEKELA

Groninger metworst

Groninger metworst onderscheidt zich van Friese of Drentse metworst doordat hij zoals vroeger 'in de wiene', (op de zolder) langzaam aan de lucht gedroogd wordt, Friese metworst droogt op turfrook en de Drentse variant wordt heel snel en op hoge temperaturen gedroogd. Hierdoor is de Groninger worst zachter en malser dan de droge Friese en Drentse metworsten. Bovendien wordt de Groninger worst gekruid met kruidnagel. Slager Koning in Oude Pekela koopt scharrelvarkens in en verwerkt het hele varken, inclusief de zachtere en duurdere delen, in de metworst (en niet alleen de vleesresten!). Daarna droogt zijn Groninger metworst volgens de traditionele langzame methode.

--------------------------------------------------------------------

EZINGE - BIER

Peter Quist is in 1993 begonnen met het brouwen van echt Groninger bier, toepasselijk Quist bier genaamd. 'Groninger' omdat de kleine brouwerij midden in Groningen staat, maar vooral omdat Quist zoveel mogelijk grondstoffen uit de streek gebruikt; tarwe, gerst en sinds 1998 ook spelt, van een speltproject dat twee akkerbouwers in Pieterburen hebben opgezet. Spelt is een oeroud, oersterk graan dat sinds kort weer in ons land wordt verbouwd (ook in Overijssel). De Quist-bieren zijn: Tarwebier en IJsbeer (winterbier), beide witbieren; Quistbier of Gronings Blond; het traditionele en amberkleurige Borgenbier en het donkere Corvus-bier.

Quist verkoopt voor elk bier 'culinaire bierpakketten' met bijgesloten recepten, bijvoorbeeld het Terp-aarde-cakepakket, bestaande uit een jutezakje met biologische volkorenbloem, een flesje Corvus, koekkruiden, rozijnen en noten of het fondue-pakket, met 2 flesjes Borgenbier, een Groninger kaasje en Groninger mosterd. De deur bij Quist staat altijd open!

Op afspraak kun je een rondleiding krijgen door de brouwerij en na afloop smullen van een bierdiner van drie gangen, in Cafe Hamming in het buurtdorp Garnwerd.

Quist Brouwerij

Van Swinderenweg 26

9891 TA Ezinge

Tel: 0594- 621386

-----------------------------------------------------------------

LEENS

ouderwetse boomgaard (specialiteitenrestaurant)

Het landgoed Verhildersum bestaat uit een kasteel (borg) met een tuin en een voor publiek toegankelijke hoogstamboomgaard. Op het kasteelterrein staat een restaurant. De ouderwetse boomgaard met 70 192-eeuwse appel- en perenrassen is een idyllisch plekje in het voorjaar en de zomer. De namen van de rassen staan met bordjes op de bomen. Het ras moet in al 1850 bekend geweest zijn, anders mag het er niet staan!

In de oogsttijd is dit fruit te koop bij het koetshuis van de borg.

Chefkok van Restaurant 'Schathoes' Dick Soek, heeft zijn opleiding in Italie gehad en was daar gewend om zijn verse ingredienten bij boeren en leveranciers in de omgeving te kopen. Gelukkig heeft hij deze gewoonte nooit afgeleerd en daardoor serveert het Schathoes nu onder andere zilt lamsvlees, zeekraal en lamsoren van de waddenuiterwaarden, verse vis van de visafslag van Lauwersoog (zo roken hem zelf!) en garnalen van Zoutkamp.

De plaatselijke jachtvereniging Nimrod levert reeen en ander wild van de Lauwersmeerkust. Brood bakken ze zelf met meel van de naburige molen 'Joeswert' in Feerwerd, vers (scharrel) vlees kopen ze bij de slager in het volgende dorp, biologische groente in het eigen dorp, (geiten)kaas bij een biologische kaasboerderij die kaas maakt zoals je nog nooit hebt geproefd en in de Hollandaise saus zit Groninger mosterd van de mosterdmakerij in Eenrum. Pasta's, sauzen, bouillon, ijs en bonbons bij de koffie maakt het Schathoes allemaal zelf. De nieuwe Nederlandse keuken op z'n best en waard om ervoor om te rijden...... (logeren kan ook, in een boerderij-hotel vlak in de buurt.)

Restaurant theeschenkerij Schathoes

Wierde 42

9965 TB Leens

tel: 0595- 572204

Hoohstamboomgaard Borg Verhildersum

Wierde 40

Tel: 0595- 571430

--------------------------------

LEENS - mollebonen

De stichting Borg Verhildersum heeft als doel het weergeven van het Groninger afrarische leven uit de tweede helft van de vorige eeuw. Beheerder Koos Kotter heeft de zorg voor de hoogstamboomgaard op het landgoed, maar sinds enkele jaren horen daat ook 40 are mollebonen bij. Mollebonen, de zaden van de veldboon, werden al heel lang op het Groningse land gegeten, tot ze na de Tweede Wereldoorlog in de vergetelheid geraakten.

Koos Kotter vond dit jammer en begon in 1994 op het terrein van Verhildersum met de biologische teelt van Mollebonen. Mollebonen zien er een beetje uit als capucijners maar smaken veel neutraler. Ze kunnen in allerlei gerechten verwerkt worden en zelfs worden gepoft. Wel altijd eerst 24 uur weken!

De mollebonen worden geoogst door vrijwillers van het landgoed en zijn (in linnen zakjes met bijgevoegde recepten) van ongeveer Pasen tot eind oktober te koop in het Koetshuis en Restaurant 't Schathoes, maar ook bij Abraham's Mosterdmakerij in Eenrum en bij verschillende VVV-kantoren. Dit jaar hoopt Koos overigens ook de eerste oogst spelt (een oude graansoort) binnen te halen: volgend jaar Verhildersum's speltbrood?

-----------------------------------------------

NOORDBROEK - asperges, aardbeien en eieren

Wie dacht dat alleen in het zuiden van het land asperges en aarbeien geteeld worden, heeft het mis. Meinardi in Noordbroek teelt vier soorten witte asperges van uitstekende kwaliteit. De eerste worden eind april gestoken, in mei volgen de aardbeien uit eigen kwekerij. Je kunt het bedrijf bezoeken en op afspraak meedoen aan een aspergeproeverij: elk ras (Horlem, Gynlem, Thylem en boonlem) heeft zijn eigen smaak. Bij de proeverij wordt een glas aardbeienwijn geserveerd en de Meinardi's zijn druk aan het experimenteren met een aspergewijn. Ook artisjokken liggen in het verschiet. Straks is een bezoekje aan Noordbroek genoeg om je Groninger fijnproeversmaaltijd voor elkaar te krijgen: artisjokken vooraf, asperges met een glas wijn en aardbeien toe!

S. Meinardi

Zuiderstraat 16

Noordbroek

Tel: 0598- 451951

------------------------------------------------------------------------

Home Recepten