Smulweb Blog

Je koekje bij de koffie

Zoet & gezond

Niet alle koolhydraten zijn slecht voor de lijn.

Bron: Reader's Digest, september 2004, autheur artikel: Gabrielle Bauer Toen de weegschaal van Cheryl Quin vier jaar geleden naar 118 kilo uitsloeg, besloot ze dat het genoeg was. Cheryl, een grafisch ontwerpster uit Toronto, had al verschillende dieten geprobeerd: caloriearme, vetarme, kant-en-klare en zelfgemaakte. Haar motivatie legde het echter altijd af tegen haar lekkere trek. Er bleef maar een mogelijkheid over: een koolhydraatarm dieet. 'Het was dat of dik blijven en de rest van mijn leven een hoge bloeddruk hebben,'zegt ze. 'Diep in mijn hart hoopte ik dat het niet zou werken. Ik ben namelijk dol op koolhydraten.'
Maar het werkte wel. Zonder dat ze zich druk hoefde te maken ove rhoeveelheden of calorieen, begon Cheryl af te vallen. Inmiddels weegt ze 82 kilo. 'Voor het eerst in mijn leven heb ik niet voortdurend een hongerig gevoel.'
Ofschoon ze nog wel koolhydraten binnenkrijgt - groenten en fruit vormen de basis van haar dieet - heeft ze alle voorbewerkte en geraffineerde koolhydraten afgezworden. 'Bovendien,' zegt Cheryl, 'zorgen frietjes en donuts niet voor extra energie en die heb ik wel nodig nu ik mijn hobby, stijldansen, weer heb opgepakt.'
Gelukkig is er wetenschappelijk onderzoek om de bakerpraatjes van de feiten over koolhydraten te scheiden. We weten inmiddels veel beter hoe ons lichaam omgaat met koolhydraten. Hieronder volgen enkele bevindingen.Koolhydraten kunnen onderverdeeld worden in enkelvoudige koolhydraten, ook wel suikers genoemd, en samengestelde koolhydraten (zetmeel en vezels). 'Wanneer je suiker beschouwt als een baksteen, dan bestaat zetmeel uit een rij gemetselde stenen en zijn vezels complete stenen muren,' legt dr. Stephen Cunnane van de Universiteit van Sherbrooke uit.
Koolhydraten zitten in allerlei soorten voedsel, zoals brood, aardappelen, bonen, popcorn, spaghetti, koekjes en pasteitjes. Peulvruchten zoals kidneybonen, linzen en kikkererwten bevatten zowel koolhydraten als eiwitten. Ons lichaam zet koolhydraten om in glucose, die ons energie geeft. De glucose in het bloed zet de alvleesklier aan tot het vrijgeven van insuline, die er weer voor zorgt dat de glucose vanuit de bloedbaan in de cellen kan worden opgenomen.
En wat gebeurt er dan? 'Glucose helpt bij het "opwinden van de veer" van het molecule ATP, dat fungeert als opslagplaats van energie,' legt Cunnane uit. 'Als het lichaam over voldoende ATP beschikt, dan zet het het glucoseoverschot om in vetzuren, die in vetcellen worden opgeslagen als energiereserves.' Dit is prima zolang de energievoorraad maar niet te groot wordt.Zetmeel (brood of pasta) werd altijd beschouwd als 'goed', omdat het langzamer verteert dan bijvoorbeeld de enkelvoudige suikers uit snoep of honing, zogenaamde 'slechte' suikers. Maar nieuw onderzoek heeft aangetoond dat bepaalde zetmeelsoorten, zoals die van fabrieksbrood en de meeste ontbijtgranen, nauwelijks beter zijn dan suiker.
'Ons lichaam zet dat zetmeel zo snel om in glucose en dus in energie, dat je net zo goed pure suiker zou kunnen eten,' aldus dr. Thomas Wolever, hoofd van de afdeling voedingswetenschappen van de Universiteit van Toronto. 'En bovendien,' voegt hij eraan toe, 'denken veel mensen nog steeds dat "volkoren" hetzelfde is als onbewerkt. Het beste kan men brood met hele graankorrels eten.'
En hoe zit het met vruchtensuikers? 'Vruchtensuikers kunnen onderverdeeld worden in fructose, die niet direct wordt opgenomen in het bloed, en glucose, waarbij dat wel het geval is. Deze suikers zijn identiek aan die in snoep,' legt Wolever uit. 'Voor ons lichaam maakt het niets uit of ze uit fruit of uit snoep komen, maar fruit heeft natuurlijk het bijkomende voordeel dat he took vitaminen, mineralen en vezels bevat.' Met andere woorden, het voordeel van fruit zit hem niet zozeer in de koolhydraten, als wel in de andere stoffen die het bevat.Het staat buiten kijf dat koolhydraten op de korte termijn verzadigend werken: denk maar eens aan warme broodjes uit de oven, aardappelpuree met veel jus, appeltaart die in de mond smelt. Enkele uren later heb je echter alweer trek.
Dr. Eric Westman, onderzoeker bij het Voedingscentrum van de Duke-universiteit in Durham (Noord-Carolina) heeft verschillende onderzoeken uitgevoerd bij mensen met een koolhydraatarm dieet. Zijn voorlopige conclusie is dat eiwitten het hongergevoel langer onderdrukken dan koolhydraten. 'We weten nog niet precies hoe dit mechanisme werkt,' zegt hij, 'maar talrijke onderzoeken, waaronder dat van ons, doen vermoeden dat wiwitten meer dan andere voedingsmiddelen tot een verzadigd gevoel leiden.' Westman noemt peulvruchten, eieren, ongezoete melkproducten en (mager) vlees als voorbeelden.Theoretisch zijn alle koolhydraten gelijk, ware het niet dat ons lichaam niet alle koolhydraten op dezelfde manier verwerkt. 'Het menselijk lichaam kan bijvoorbeeld de koolhydraten uit selderievezels niet verteren,' zegt dr. Peter Jones van de School voor Dietetiek en Voedingsleer van de McGill-universiteit. Samen met soortgelijke koolhydraten glippen ze door ons spijsverteringsstelsel, voordat ze omgezet kunnen worden in zwembandjes.
Ook de hoeveelheid koolhydraten in een gerecht draagt bij aan het 'dikmakende' effect ervan. Zo zullen appels, die voor het overgrote deel bvestaan uit water, minder desastreus zijn voor uw heupen dan eenzelfde hoeveelheid snoep, ontbijtgranen of pasta.Het is nie zo dat een koolhydraatarm dieet automatisch leidt tot minder glucose in het bloed. Glucose wordt namelijk niet alleen gevormd uit koolhydraten, maar ontstaat ook uit de omzetting van vetten en zelfs van eiwitten. In plaats van het volledig weren van koolhydraten is het verstandiger om alleen geraffineerde koolhydraten weg te laten en de volkoren varianten te blijven eten. Dat was ook wat Sue Jones uit Ottawa deed, toen ze in 2000 bijna 90 kilo bleek te wegen. 'Ik besloot tot een volledig suikervrij dieet,' zegt ze. He tkostte haar heel wat meer moeite om suiker op te geven dan om te stoppen met roken, maar ze zette door en past nu weer in een maat 42.
'Ik eet voornamelijk kip, vis, groenten, zilvervliesrijst, volkoren pasta en plantaardige eiwitten. Een plank in de keuken wordt volledig in beslag genomen door allerelei soorten peulvruchten en daarnaast drink ik sojamelk en eet ik sojanoten.'
Dr. David Jenkins, hoogleraar voedingsleer aan de Universiteit van Toronto en arts in het St. Michael's-ziekenhuis, is het eens me tdie keuze, en voegt eraan toe dat onbewerkte of traditioneel bewerkte samengestelde koolhydraten boordevol voedingsstoffen zitten en het bloedsuiker- en energieniveau gelijkmatiger houden dan geraffineerde koolhydraten of suikers.'Dat een koolhydraatarm dieet tot gewichtsverlies leidt, staat vast,' aldus Westman. 'Zeker op korte termijn.'
In een artikel in de New England Journal of Medicine uit 2003 werd een onderzoek beschreven waaruit was gebleken dat mensen met een koolhydraatarm dieet in zes maanden tijd twee keer zoveel gewicht waren kwijtgeraakt dan mensen met een caloriearm/vetarm dieet. De eerste groep had daarnaast meer 'goede' cholesterol in het bloed.
Dit leidt tot de volgende vraag: is de werking van een koolhydraatarm dieet te danken aan de inname van minder koolhydraten of aan de inname van minder calorieen (wat meestal samengaat)? 'Onderzoek wijst in de richting van het laatste,' zegt dr. Gary Foster, klinisch directeur van het Instituut voor Gewichts- en Eetstoornissen van de medische faculteit van de Universiteit van Pennsylvania. 'Stofwisselingsonderzoeken hebben aangetoond dat, als je mensen op een dieet met een vastgestelde hoeveelheid calorieen zet, het niet uitmaakt wat ze eten.' Mensen reageren goed op een koolhydraatarm/eiwitrijk dieet, omdat eiwitten tot een verzadigder gevoel leiden dan koolhydraten, met als gevolg dat men minder eet en zich beter aan het dieet houdt.
Er is dus geen reden om alle koolhydraten in de ban te doen. Eet gerust de koolhydraten die uw hongergevoel stillen en uw gezondheid bevorderen: volkoren producten (zilvervliesrijst, havermout, gerst, volkoren ontbijtgranen of grofvolkoren- en meergranenbroden), groenten (spinazie, tomaten, wortels en asperges) en fruit (appels, peren, sinaasappels, druiven en bessen). En vergeet de peulvruchten niet: bonen, linzen en kikkererwten.
Voor Cheryl is het weglaten van koolhydraten inmiddels heel gewoon. 'Het heeft zoveel meer voordelen dan nadelen,' zegt ze. Tijdens de zeldzame gelegenheden waarbij de verleiding bijna te groot wordt - een torenhoge chocoladetaart op een verjaardagsfeest - stelt ze zichzelf de volgende vraag: wat wil ik, een stuk taart of energie om straks te kunnen gaan dansen?
'Dansen wint het altijd.'

Home Recepten