Smulweb Blog

Je koekje bij de koffie

Bloembol (bulbus)

Nederlanders vinden bloembollen, door hun oorlogservaring, per definitie vies. De Romeinen daarentegen aten bloembollen, omdat ze ze lekker vonden.
Bron: Rond de tafel der Romeinen Wie zich de hongerwinter herinnert weet dat sommige bloembollen eetbaar zijn, maar zal bollen misschien niet onmiddellijk als delicatesse bestempelen. Natuurlijk zal niemand iets lekker gaan vinden als hij het in die verschrikkelijke omstandigheden voor het eerst proeft. Hoe bloembollen ook smaken, Nederlanders vinden ze, door hun oorlogservaring, per definitie vies. De Romeinen daarentegen aten bloembollen, omdat ze ze lekker vonden.

Over het soort bloembollen dat gegeten werd bestaat onenigheid. Sommige historici noemen narcissen, irissen, affodillen, gladiolen, etc. Merkwaardig is dat sommige van deze bollen giftig zijn. Anderen vertalen het woord 'bulbus' voor het gemak met 'ui', wat niet helemaal juist is. De ui is wel een bloem, familie van de lelie en de hyacint, maar niet alle bloembollen zijn uien en de Romeinen aten er verschillende.

Mogelijk zijn de 'bulbi' in Apicius de bollen van de druifhyacint. In Italie zijn deze nog steeds geliefd onder naam 'lampasciuni'. Deze bolletjes lijken een beetje op sjalotjes met een verwante textuur maar andere smaak. Ze zijn van nature nogal bitter en hebben een lange bereiding nodig.

In Italie worden de bollen eerst gepeld en dan in stromend water gelegd gedurende een nacht of een halve week, afhankelijk van de lokale traditie. Dan kookt men ze en ververst het kokende water twee- of driemaal om scherpheid aan de bollen te onttrekken. Dan pas worden ze opgediend met zout en peper. Apicius bracht ze op smaak met een vinaigrette van olie, azijn, garum en komijn.

Als de bollen gekookt zijn kunnen ze worden gebakken, gevuld worden of op azijn gezet. In dat laatste geval worden het een soort zure uitjes. Rond de badhuizen van het oude Rome verkochten straatventers dit soort gemarineerde bollen.

Apicius besprak bloembollen onder het hoofdstuk 'Polyteles', delicatessen:

"Bulbus tundes* atque ex aqua coques, deinde oleo frigis, ius sic facies: thymum, puleium, piper, origanum, mel, acetum modice et si placet et modice liquamen. Piper aspergis et inferes."

Week de bloembollen en kook ze in water. Bak vervolgens in olie. De saus maak je zo: tijm, polei, peper, oregano, honing, een beetje azijn en zo u wilt ook een beetje garum. Strooi er peterselie over en dien op.

(Ap. 309)

* Dit woord hoort waarschijnlijk niet in de tekst thuis of had 'fundis' moeten zijn.

Het weken en koken van de bloembollen is blijkbaar door de eeuwen heen niet veel veranderd. In Puglia worden de bollen eerst gevuld met geitenkaas, broodkruim en peterselie, vervolgens door de bloem en eierbeslag gehaald en dan pas in de hete olijfolie gedompeld.

Voor de saus:

1 tl gedroogde tijm, 1 tl peperkorrels, 1 el gehakte verse polei of munt, 1 tl honing, 1 tl wijnazijn, 1 el garum

Meng de ingredienten en verdeel ze over de bloembollen.

Het is niet eenvoudig van bloembollen een smakelijk gerecht te maken (zoals de huisvrouwen uit de hongerwinter kunnen beamen), maar het loont de moeite want behalve de bijzondere smaak zouden ze een afrodisiactische werking hebben:

Varro: "Si quid de bulbus dixi: in aqua, qui Veneris ostium quaerunt, deinde ut ligitimes nuptiis in cena ponuntur, sed et *** nucleis pipeis aut erucae suco et pipere."

Varro zei: Als men iets vraagt over bloembollen, dan antwoord ik: in water [moet men ze bereiden] voor hen die toegang tot Venus zoeken, zoals ze op officiele huwelijksbanketten opgediend worden, maar ook [zijn ze lekker] met pijnpitten of met een saus van raket en peper.

(Ap. 310)

De hyacint daarentegen vertraagt de geslachtsklieren:
De hyacint groeit voornamelijk in Gallie... De wortel is een bol, die welbekend is bij slavenhandelaren. Deze bol werkt, gedoopt in zoete wijn, namelijk het inzetten van de pubertijd tegen.

(Plin. N.H.XXI-XCVII)

Gebakken bollen:
"Bulbos frictos: oenogaro inferes."

Gebakken bloembollen: Dien op met oenogarum.

(Ap. 312)

Snijd de eetbare bloembollen of uien in ringen en bak ze op een laag vuur in de olijfolie tot ze knapperig worden. Sprenkel er oenogarum over of azijn waarin ansjovis is opgelost.

Home Recepten