Smulweb Blog

Je koekje bij de koffie

Voeding en Jicht

Jicht is een stofwisselingsziekte met reumatische klachten. Aangepaste voeding is een belangrijk onderdeel van de behandeling. Bepaalde voedingsstoffen hebben goede invloed op de genezing.

  • Inleiding
  • Wat is Jicht?
  • (Mogelijke) oorzaken
  • Symptomen
  • De diagnose
  • De behandeling
  • Alternatieve behandelmethoden
  • Wat kun je er zelf aan doen?
  • Natuurlijke remedies tegen Jicht
  • Wat is de invloed van voeding op Jicht?
  • Doel van het Purinebeperkte dieet
  • Het Purine gehalte in voedingsmiddelen
  • Voedingsstoffen met een positieve invloed op Jicht
  • Bronnen
Mijn vader heeft sinds enkele maanden last van Jicht. Aangezien hij niet weet hoe het internet werkt, heeft hij mij gevraagd of ik wat informatie over deze aandoening wilde zoeken. Daarbij ben ik ook veel info tegen gekomen m.b.t. voedingsadviezen. Het leek mij een goed idee om deze informatie bij elkaar te voegen en daar een artikeltje over te schrijven voor op smulweb. Op smulweb heb ik namelijk niets hierover kunnen vinden.Jicht is een erfelijke stofwisselingsziekte waarbij bepaalde lichamelijke processen uit balans zijn geraakt. Jicht wordt veroorzaak door een verstoorde afbraak van Purine. Purine is een eindproduct van de afbraak van lichaams- eiwitten, maar Purine komt ook het lichaam binnen via de voeding. Bij de afbraak van Purine ontstaat urinezuur. Normaal wordt urinezuur via de nieren in de urine uitgescheiden. Soms scheiden de nieren het urinezuur minder goed uit. Er blijft dan te veel urinezuur in het bloed, dat als kristallen neerslaat in de gewrichten en daar acute pijnlijke gewrichtsontstekingen veroorzaakt

Doorgaans onderscheiden we 2 vormen van Jicht:

Jicht of arthritis urica; primaire jicht is een vorm van jicht welke berust op een aangeboren stofwisselingsziekte, hoofdzakelijk gekenmerkt door een versterkte purinesynthese. Secundaire jicht is jicht t.g.v. aandoeningen met een verhoogde urienzuurproduktie of een verminderde uitscheiding van urinezuur.

Dan is er nog de aandoening Pseudojicht. Deze is verwacnt aan jicht want ook hier zetten zich kristallen in de gewrichten af. Bij deze ziekte bestaan de kristallen echter uit kalkzouten. Om die reden wordt pseudojicht ook wel chondrocalcinose genoemd. De voorkeursplaats van de aandoening zijn de knieen, maar het komt ook voor aan de polsen en enkels. De voetgewrichten blijven meestal gespaard. De ziekte komt bij mannen en vrouwen in gelijke mate voor en begint meestal pas op oudere leeftijd, zo na het zeventigste jaar.

In dit artikel ga ik het hebben over de eerder genoemde vormen van Jicht.Lange tijd werd er gedacht dat het eten van vlees, met name ingewanden, jicht veroorzaakte. Nu weten we dat meer factoren een rol spelen.

Negentig procent van de jichtlijders bestaat uit mannen boven de 40 jaar. Bij 1 op de 4 komt het in de familie voor. We kunnen dus wel stellen dat er in hoge mate erfelijke aanleg aanwezig is bij patienten met Jicht. Als je een erfelijke aanleg voor de ziekte hebt, wil dit nog niet zeggen dat je de ziekte ook krijgt. Wel betekent het dat je een verhoogde kans hebt op ontwikkeling van Jicht. Als dit wel het geval is, dan kan de ernst van de ziekte zeer verschillend zijn. Uiteraard spelen dan een of meerdere van de andere oorzaken ook een rol. Deze bepalen vaak de ernst.

U heeft eerder gelezen dat Jicht ontstaat doordat er teveel urinezuur in het lichaam aanwezig is. Het lichaam kan teveel urinezuur maken doordat de nieren de urinezuur niet goed kunnen verwerken. Factoren die hierbij een rol spelen zijn:

Erfelijkheid,

Hoge bloeddruk,

Te weinig drinken,

Overgewicht,

Te snelle vermagering,

Alcohol,

Plastabletten,

Ziekten die lichaamscellen afbreken,

Acute infecties,

Koorts.

Het is erg moeilijk om de precieze oorzaak van een jichtaanval aan te wijzen.

Ook het voedingspatroon speelt een rol bij het urinezuurgehalte in het lichaam. Wanneer iemand met de aandoening Jicht een purinerijke voeding tot zich neemt, zullen diens nieren meer urinezuur uit die Purine te verwerken krijgen.

Soms plassen mensen te weinig urinezuur uit, bijvoorbeeld door het gebruik van plaspillen. Deze middelen stimuleren de nieren om overtollig vocht uit te plassen, maar hebben als bijwerking dat de nieren moeilijker urinezuur kunnen uitscheiden.

Het gebruik van alcohol stimuleert de urinezuurproductie.

Verder hebben suikerpatienten een verhoogd risico om jicht te krijgen. Bij deze patienten komen op grond van acute insulinetekort grote hoeveelheden organische zuren vanuit de vetstofwisseling in het bloed terecht. Dit kan een gevaarlijke verzuring van het bloed tot gevolg hebben.

Een aanval kan ook uitgelokt worden door de stress van een ongeval, bijvoorbeeld een botbreuk of een operatie.

Wanneer u leukemie heeft of een huidziekte als Psoriasis heeft u ook een verhoogd risico op Jicht.Een eerste jicht aanval komt meestal vrij snel op. Het is niet ongebruikelijk dat er bij het naar bed gaan nog niets aan de hand is, maar dat u 's nachts of 's morgens wakker wordt van de pijn.

Een ogenschijnlijk volkomen normaal gewricht raakt plotseling heftig ontstoken. . Dit is zeer pijnlijk. Ook wordt het gewricht dikker, voelt warm aan en is minder goed te bewegen. Soms wordt de huid rondom het gewricht felrood en strakgespannen. Het gewricht kan zo gevoelig zijn, dat zelfs het gewicht van een beddenlaken al teveel is.

Aan een acute jichtaanval gaan soms reumatische klachten, nervositeit, misselijkheid en sterke plasdrang vooraf.

Deze pijn kan verscheidene dagen aanhouden en zakt dan in de loop van een tot twee weken langzaam weer af. Na afloop van de aanval ziet het gewricht er weer geheel normaal uit. Behalve bij het grondgewricht van de grote teen, waar jicht in de meeste gevallen optreedt, kan jicht ook voorkomen in de andere gewrichten van de voet, de enkels, de knieen, de handen en polsen.

De eerste aanval doet zich meestal voor in een gewricht. Soms blijft het daarbij. Een enkele aanval leidt meestal niet tot beschadiging van het gewricht. Als de aanval voorbij is zal het gewricht zich meestal gewoon herstellen en kunt u er weer alles mee doen.

Wanneer je vermoedt dat je last hebt van Jicht is het verstandig om er mee naar een arts te gaan.Om vast te stellen of uw klachten door Jicht worden veroorzaakt, zal uw arts allereerst vragen stellen om in kaart te brengen welke klachten u precies heeft. Een plotselinge pijnaanval en een ontsteking in een gewricht wijzen sterk in de richting van Jicht.

Om de diagnose jicht te bevestigen, wordt met een naald wat vocht uit de gewrichtsholte weggezogen, en onder de microscoop onderzocht. Er wordt dan gekeken of het urinezuurkristallen bevat. Dit onderzoek wordt gedaan door een reumatoloog. Wat u ervan merkt, is te vergelijken met een bloedprik. Ook wordt uw bloed en urine onderzocht op urinezuur. Een hoog gehalte hiervan is een aanwijzing voor Jicht.

Het urinezuurgehalte van het bloed kan worden gemeten, maar dat kan tijdens een jichtaanval geheel normaal zijn. Bij patienten met een verhoogd urinezuurgehalte komt het vaak voor dat zij nooit een aanval krijgen.

Je kan jarenlang met een verhoogde urinezuurspiegel rondlopen voordat een jichtaanval optreedt. Ten gevolge van een te sterke ophoping van de gekristalliseerde natriumzouten van urinezuur, vormen zich onder de huid, nabij de betreffende gewrichten, de zogenaamde `jichtknobbels` (tophi). Deze zijn vaak zichtbaar aan de vinger- en teengewrichten en aan het kraakbeen van de oorschelp.

Om uiteindelijk de diagnose te stellen, combineert uw arts de gegevens van de verschillende onderzoeken.Meestal is de huisarts degene die Jicht behandeld. Als er problemen zijn bij de diagnose of behandeling kan de huisarts u naar een reumatoloog verwijzen. Jicht wordt met medicijnen behandeld. Er zijn drie verschillende medicijnen die tegen Jicht kunnen worden gebruikt. De medicijnen werken op verschillende manieren nl:

Gericht op het bestrijden van een aanval.

Gericht op het voorkomen van een aanval

Gericht op het verlagen van het urinezuurgehalte.

De verschillende medicijnen kunnen elkaar aanvullen. Welk medicijn uw arts voorschrijft, hangt af van het doel van de behandeling.

Allereerst richt de behandeling zich op de acute aanvallen. Bij een acute aanval zal de dokter ontstekingsremmende middelen (colchicine of indomethacine) voorschrijven. Bovendien zal hij rust voor het betreffende gewricht en soms ook koude compressen aanbevelen.

In een aanvalsvrije periode zal hij proberen, de urinezuurspiegel door middel van medicijnen (allopurinol o probenecid) te verlagen. Hierdoor wordt verdere afzetting van urinezuur in het lichaam tegen te gaan.

Een jichtaanval kan goed behandeld worden en met een onderhoudsdosis van een bepaald geneesmiddel kunnen verdere aanvallen goed worden voorkomen. Bij een natuurlijk verloop van een aanval, dat ongeveer twee weken in beslag neemt, geneest het gewricht weer volledig.

Bij een verkeerde behandeling kunnen er echter blijvende gewrichtsbeschadigingen optreden. Door het neerslaan van urinezuurzouten kunnen zich ook nierstenen vormen, met alle consequenties van dien.Soms vragen mensen zich af of zij baat zouden kunnen hebben bij alternatieve behandelmethoden. Het gaat hier om zeer uiteenlopende behandelingen, zoals voedingsadviezen, acupunctuur en homeopathie. Ook zijn er allerlei alternatieve geneesmiddelen. Van de meeste behandelingen en geneesmiddelen is niet wetenschappelijk aangetoond dat ze werken. Er zijn geen alternatieve behandelingen bekend die aantoonbaar het urinezuurgehalte verlagen of een gewrichtsontsteking tegengaan. Zo lang er sprake is van homeopathische of antroposofische middelen of preparaten die uitwendig worden gebruikt - bijvoorbeeld zalven en cremes - zijn er geen onoverkomelijke bezwaren tegen. Alternatieve middelen die in het gewricht moeten worden gespoten zijn af te raden. Het verschilt per ziektekostenverzekeraar of een alternatieve behandelmethode wordt vergoed. Als u overweegt een alternatief behandelaar te raadplegen, kunt u dit bespreken met uw behandeld arts. Die kan er dan bij zijn behandeling rekening mee houden.Als je weet dat je erfelijk belast bent met jicht, is het verstandig alle risicofactoren te vermijden. Het nuttigen van orgaanvlees, schelpdieren en alcohol kun je het beste zoveel mogelijk beperken. Mensen met overgewicht kunnen het beste afvallen en zorgen voor voldoende lichaamsbeweging. Maar zorg probeer dan wel geleidelijk af te vallen, want veel afvallen in relatief korte tijd is ook weer een oorzaak van Jicht. Bovendien moet je regelmatig je urinespiegel laten controleren. Bij een acute aanval is het verstandig het aangedane gewricht te ontzien.

Het is van belang om, als de Jichtaanvallen zich vaker voordoen medicijnen te gebruiken die gewrichtsontsteking afremmen of voorkomen. Deze medicijnen zullen ook de pijn en stijfheid verminderen. Er is ook een aantal dingen die u zelf kunt doen om de ontstekingspijn te verlichten zoals:

-Uzelf ontspannen - door naar muziek te luisteren of ontspanningsoefeningen te doen - is een beproefd middel om minder last van de pijn te hebben,

- Maar ook afleiding zoeken geeft vaak al enige verlichting.Al zal dat niet altijd makkelijk zijn.

Uw huisarts zal u aanraden om u te houden aan een bepaald dieet. (Een dieet waarin purinerijke voedingsmiddelen worden vermeden.)Er zijn natuurlijke remedies tegen Jicht, maar het beste is om deze (zeker in het begin) te gebruiken als aanvulling op medicijnen. Een van de natuurlijke remedies tegen Jicht is het volgen van een dieet. (Het vermijden van bepaald voedsel, danwel het innemen van bepaalde vitamines, mineralen en spoorelementen.)

In de volgende hoofdstukken leest u meer over voedingsmiddelen die u beter kunt vermijden, omdat ze veel Purine bevatten. En voedingsmiddelen (vitaminen e.d.) die aan te raden zijn omdat ze een heilzame werking m.b.t. Jicht hebben.Dit is een logische vraag omdat jicht veroorzaakt wordt door teveel urinezuur in het bloed. Urinezuur is een afbraakproduct van purine, dat tijdens de stofwisseling vrijkomt uit eiwitrijk voedsel. Purine is een product dat hoort bij de menselijke stofwisseling. Slechts een klein deel komt direct uit ons voedsel. Dit betekent dat de hoeveelheid purine maar voor een klein gedeelte te beinvloeden is via het eten.

Over het algemeen kunnen mensen met jicht wel gewoon alles eten maar moeten zij oppassen met te veel voedsel, overgewicht en voedingsmiddelen waarin veel purine zit..

Het is vaak moeilijk om je eetpatroon te moeten aanpassen. Vooral als je gewend bent om veel urinerijke voedingsmiddelen te eten, wordt het wel even wennen. Je kan advies inwinnen bij een dietist. Hij of zij kan beoordelen of uw voeding te veel purine bevat. Ook kunt u bij de dietist terecht voor begeleiding als u wilt vermageren.Het doel van de behandeling van jicht is het omlaag brengen van het urinezuurgehalte van het bloed.

Aanbevelingen hierbij zijn:

-Zorg voor een juist gewicht, maar vermageren moet geleidelijk gebeuren. Volg een energiebeperkt dieet door minder vet en suiker te gebruiken en vooral minder alcohol te drinken

-Drink in ieder geval 2,5 a 3 liter vocht per dag. Verdeel dit goed over de dag. Koffie en thee kunt u in normale hoeveelheden drinken

-Gebruik niet iedere dag alcohol en niet meer dan een glas per keer. Drink vooral geen bier, omdat hierin niet alleen alcohol, maar ook veel purine zit. Alcohol bevat veel purine en zet het lichaam dus aan tot het produceren van urinezuur Bovendien maakt alcohol het de nier moeilijk om urinezuur kwijt te raken. Het advies is daarom: matig met alcohol.

-Eet gezond en gevarieerd met veel groente en fruit. Voeding met veel vet en/of dierlijk eiwit zoals vlees en vis kan de jicht verergeren. Eet daarom niet meer dan 125 gram vlees of vis per dag

-Eet niet te veel purinerijke voedingsmiddelen: bij een normale voeding is het purinegehalte circa 400 mg/dag; bij een purinebeperkte dieet circa 200 mg/dagVoedingsmiddelen met een zeer hoog Purine gehalte (meer dan 150 mg per 100 gram) zijn:

-vlees: orgaanvlees (hart, hersenen, lever, niertjes, zwezerik), vleesextracten (vleesjus, justabletten, bouillon);

-vis: met vel en al (vooral ansjovis, haring, makreel, mosselen, sardines, spiering, viskuit);

-Wijn en bier;

-andere: gist(extract), gistrijke producten.

Voedingsmiddelen met een hoog Purine gehalte (75-150 mg purine per 100 gram) zijn:

-vlees: bacon, kalfsvlees, kalkoen, schapenvlees, wild

-vis: forel, kabeljauw, schelvis, zalm

Voedingsmiddelen met een matig Purine gehalte (minder dan 75 mg per 100 gram) zijn:

-vlees: bouillon, eend, ham, kip, konijn, leverworst, rundvlees, tong en varkensvlees

-vis: baars, garnalen, heilbot, krab, kreeft, oesters, paling, schol

-groente: asperges, bloemkool, sperziebonen, spinazie

-andere: paddestoelen, peulvruchten (witte en bruine bonen, groene erwten, kapucijners, linzen, ed.), volkorenproductenVitamine C (magnesium ascorbaat) is van nut omdat het de uitscheiding van urinezuren bevorderd.

Brandnetel verhoogt de uitscheiding van urinezuur via de nieren.

Calcium pantothenaat remt de aanmaak van urinezuur in het lichaam en verbetert de afbraak van urinezuur.

Foliumzuur remt de aanmaak van urinezuur in het lichaam

Alchemilla vermindert het neerslaan van urinezuur in de gewrichten. Bovendien verbetert dit kruid de doorbloeding van de gewrichten, zodat urinezuur en andere afvalstoffen beter afgevoerd kunnen worden. Doordat deze stoffen beter worden afgevoerd werkt Alchemilla ontstekingsremmend.

Visolie gaat ochtendstijfheid en zwellingen tegen.

PABA is een voedingsstof dat een gunstig effect heeft op de stijfheid van gewrichten.

Gebruik voedingsmiddelen rijk aan de genoemde stoffen of maak gebruik van supplementen."Op het spoor van uw gezondheid" door Eugene Matthijssen.

Internetsite van het voedingscentrum

Internetsite Gezondheidsnet

Medische encyclopedie van Philips

Medische encyclopedie voor het hele gezin van TLC Domus en de consumentenbond.

Home Recepten