Een uitgebreide uiteenzetting van de geschiedenis van brood en granen. De mens eet al meer dan 8000 jaar brood. We maken brood rond, langwerpig, vierkant en driehoekig, plat als een pannenkoek of buikig als een vloerbrood. Brood is gevlochten te krijgen in het symbool van de winterzonnewende, gekruid, gezoet, met knoflook en gevuld met verse groenten. Alle granen zijn geschikt om brood mee te bakken, maar gerzen tarwebrood inspireerde de smaakpapillen van god en mens het eerst.’Ons dagelijks brood’ is tegenwoordig verpakt in plastic, voorgesneden en ontdaan van voedingsstoffen, vezels en zemelen.Het is ‘versterkt’ met net genoeg vitaminen om de overheid tevreden te stellen en heeft vaak een kunstmatig smaakje en dito conserveringsmiddelen. Nog vernederender is dat ons brood wordt volgepompt met lucht. Niets voor niets praat men in de handel over opgeblazen brood.Nog niet zo heel lang geleden was brood verbonden met het hogere. Het stond als liefdevolle verbintenis tussen graan en water in een rechtstreekse ralatie met de goden van de aarde. Miljoenen mensen leefden op plat, ongerezen brood. Vanwege de afhankelijkheid speeldem deze broden ook een belangrijke rol in de vieringen rond geboortes, spiritualiteit en dood.Voor de opkomst van de landbouw was de mens een jager en verzamelaar van wilde granen. Deze levensstijl dwong hen tot een nomadisch bestaan in kleine groepen. De vrouw was verantwoordelijk voor het verzamelen van het graan en vond uiteindelijk de landbouw uit. Met het beplanten van akkers ging de mens zich ook meer vestigen.Het leven stabiliseerde zich en de beschaving zoals we die nu kennen ving aan. Graan, meestal gegeten in de vorm van brood of pap, was al snel belangrijker dan vlees.Vroege Europese beschavingen verbonden graan met hun oppergoden.

Inanna in Soemerie
Isjtar in Baylonie
Osiris in Egypte
Indra in India
Demeter in Griekenland
Spes en Ceres in Rome
Xipe, Cinteotl en Mayauel in het oude Mexico en
verschillende vormen van de maismoeder in heel Noord- en Zuid-AmerikaMen offerde brood, het basisproduct van graan, aan de goden. Isjtar, Sjamasj en Mardoek kregen in Soemerie elk 30 broden per dag.
Ra, Amon, Ptah en Nechbet kregen hun deel in Egypte.
Demeter de Griekse godin van graan, brood en de landbouw, viel een vergelijkbare verering ten deel.
De feniciers vergoddelijkten hun brood (het brood van Astarte) met een hoornvormige stempel (verbonden met de maan).Herodotus noeemt de oude Egyptenaren ‘broodeters’. Zij vonden waarschijnlijk het gerezen brood uit. Met uien en bier werd het een vast onderdeel van hun dieet. Ze offerden broden aan de goden en aan de heilige dieren (zoals de kat) en stopten enorme voorraden brood in graftombes zodat hun overledenen later geen honger zouden hebben.

Men zegt dat ze wel 50 soorten brood kenden in allerlei verschillende vormen en varieteiten. Sommige soorten waren sterk gezouten en gekruid, al vermeden de priesters en priesteressen van bepaalde goden brood met zout.

Soms offerden mensen die zich geen echt varken konder veroorloven, een varken van brood. In het oude Egypte was een broodvarken toegestaan als offer.Tarwe (en gerst) werd uiteindelijk een symbool van het leven zelf. ‘Het breken van brood’ was meer dan een proces om het lichaam te voeden, het stond symbool voor een maaltijd die alle eters verbond. In veel heidense religies was een eenvoudige maaltijd onderdeel van de traditie en de rituele maaltijd werd later in de vorm van het ritueel van het avondmaal en de heilige communie een vast onderdeel van de christelijke rite.

Brood had ook toepassing in de magie. In de 17e eeuw liet men brood op water drijven om een verdronken persoon te vinden. Vroedvrouwen deden brood in het bed van de vrouw in barensweeen om te voorkomen dat zij of de baby gestolen zouden worden.

In Griekenland geeft men nu nog soms brood aan soldaten omdat het beschermt en zorgt voor de overwinning in de strijd. Griekse landarbeiders nemen ‘s ochtends een stukje brood mee dat ze niet ‘s middags, maar pas in de avond opeten als ze veilig en wel weer thuis zijn. Een klein stukje brood, verborgen onder het kussen van de kinderen geeft hen bescherming in hun slaap.In andere delen van Europa krjgen kinderen brood zodra ze het herkennen. Dit ritueel zegent het kind voor het hele leven met brood. Zigeuners uit de Karpaten droegen op hun voortdurende reizen steeds stukjes brood in in hun zak tegen gevaar en ongeluk.

De overlevering in Engeland en de VS erkent nog steeds de kracht van brood. Veel mensen nemen voor hun geluk als eerste een brood en zout mee als ze gaan verhuizen. Ook andere vormen van bijgeloof in relatie tot bakken, snijden en eten van brood leven nog voort in onze technologische samenleving.Voedselhistorici denken dat de mens sinds de late steentijd brood eet. Gerezen (gist)brood onstond waarschijnlijk rond 400 jaar voor onze jaartelling in Egypte.

Laten we de waarde van granen herontdekken en toevoegen aan ons dagelijks menu in het verrijkende besef dat men ooit wonderen toeschreef aan dit eenvoudige voedsel dat vroeger werd vereerd als het levensbrengend geschenk van de krachten die boven over ons waken.