Smulweb Blog

Je koekje bij de koffie

Koken in ouderwetse hooikist!

Lekker gezond, niet aangebrand en goed gaar.

Hooikist-recepten.


De hooikist werd rond 1910 uitgevonden.

Een houtenkist met deksel vol hooi.

Tegenwoordig wordt er inplaatst van hooi ook wel een dikke laag piepschuim gebruikt.

Het is een kist met deksel met aan de zij, boven en onder de deksel een piepschuimlaag.

Onderin ligt een onderzetter.

Hierop kan men dan een pan inzetten (of meer).

Zo kan men het eten uren warmhouden.

Hout en piepschuim "ademen" en zo gaat er niets van de smaak verloren.

Voor de drukke dagen zoals de Kerst, is een "Hooikist" een uitkomst.

U kunt ook een grote koelkoffer-box gebruiken voor dit doel.

Het pricipe werkt dan omgekeerd, het houdt nu warm i.p.v. te koelen.(de onderzetter niet vergeten te plaatsen!)

Koken met de Hooikist is een oude gewoonte .

Een hooikist spaart niet alleen energie, het voorkomt ook aangebrande pannen, de gerechten worden beter verteerbaar en de smaak komt beter tot zijn recht.

Terwijl het eten opgeruimd in de hooikist rustig gaar staat te worden, heeft u tijd en ruimte voor andere dingen.

De kist werd in de Tweede Wereldoorlog door de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen aangeprezen.

In een oude kist stond eens: 'Ik Spaer en Maek Gaer'.

Oorsronkelijk had deze kist een vulling van hooi - vandaar de naam - die jaarlijks vervangen moest worden.

Van de moderne hooikist hoeven hoogstens eens de kussensloopjes in de was.

De ouderwetse hooikist, nu niet meer gevuld met hooi maar met houtafval, dat de warmte zeker 3-6 uur goed vasthoudt.

Ze zorgt ervoor dat de producten op een natuurlijke wijze warm worden gehouden, zodat het proces van nawellen kostenloos en gezond wordt voortgezet.

Het spaart brandstof en voorkomt stress in de keuken.

Of de rijst nu een uur of de hele middag in het bedje van wol en houtsnippers staat te garen, maakt helemaal niets uit.

Geen aangekoekte of aangebrande rijst meer en je hebt lekker de handen vrij voor andere dingen.

Daarnaast is de hooikist geschikt voor het maken van yoghurt en nuttig bij het laten rijzen van deeg.

Deze kist wordt speciaal gebruikt voor het nawarmen van allerlei graansoorten, bonen, rijst, mais, cous-cous en erwten.

Ook voor het rijzen van deeg en het zelf maken van yoghurt of kwark is de hooikist zeer geschikt.

Maar natuurlijk kunnen ook andere producten in de hooikist warm worden gehouden.

Je hoeft deze producten alleen vooraf kort op te warmen, en ze dan in de hooikist te doen.

Zo blijven de meeste voedingsstoffen ten volle bewaard.

Het lang op temperatuur houden van de gerechten is op deze manier energiebesparend.

Het nawellen met een zachte warmte van minimaal 60 graden Celcius, brengt de ingredienten op een makkelijke manier tot ontsluiten.

De voeding wordt hierdoor beter verteerbaar en brandt niet aan.

U kunt dit proces rustig 's nachts laten gebeuren en de voeding de volgende dag weer even opwarmen voor het verder bewerken.

Zout toevoegen vooraf bevordert het stuk koken, wat natuurlijk voor een soep gunstig is.

Ook kunnen we de "hooikist" gebruiken voor het gaarmaken van peulvruchten, voor gort in water gekookt en voor bouillon.

Over dit laatste nog een enkele opmerking.

Wanneer we bouillon trekken duurt dit 3-4 uur; bij bouillon van beenderen getrokken is de tijd zelfs nog langer.

Nu is het niet nodig ook hierbij ruim 2 X de normale kooktijd te nemen, 5 uur trekken in de hooikist is voldoende voor vlees-bouillon.

Voor bouillon van beenderen rekenen we 7-8 uur; maar dan moeten we telkens na 2 uur de bouillon weer even aan de kook brengen en daarna weer vlug in de "hooikist" plaatsen.

Deden we dit niet, dan zou de kans bestaan, dat de bouillon zuur werd.

Hooikist voor granen.

Het weken van tarwe, rogge, gerst en haver is noodzakelijk om een juiste ontsluiting van de graankorrel te bereiken.

De korrel opent zich beter en de waardevolle voedingsstoffen kunnen daardoor in onze stofwisseling worden opgenomen.

Bovendien wordt het in de buitenste lagen van de graankorrel aanwezige fytinezuur ten dele afgebroken.

Dit afbreken is nodig, omdat de stof anders belangrijke mineralen aan het graan kan onttrekken.

Afhankelijk van de soort moeten de hele graankorrels minimaal 3 uur (haver) tot 6 uur (rogge) worden geweekt.

Een makkelijke manier is het graan 's nachts te weken, 's morgens te koken en dan tot 's avonds in de de hooikist te laten nawellen.

Door dit nawellen wordt de korrel optimaal ontsloten.

Bij goed gebruik kan de hooikist een belangrijk hulpmiddel zijn bij de bezuiniging op brandstoffen.

Een uitkomst voor grote kookpartijen.

Het is minder druk op de fornuis en u heeft meer tijd om rustig een overheerlijke maaltijd te bereiden.

De hooikist is ook als stevige bijzettafel te gebruiken.

De hooikist, waaraan u geen onderhoud hebt, zal u vele jaren plezier geven.

De hieronder getoonde hooikist is gemaakt van dun multiplex, en gevuld met polystyrene platen, die op elkaar geplakt zijn.

In deze platen is de vorm van de pan uitgesneden.

Let hierbij op de ruimte voor de handvatten.

Daarna is het polystyreen bekleed met aluminium isolatie materiaal.

Algemene voorschriften bij het koken in hooikist.

Neem een pan, die niet te groot is voor het gerecht, met andere woorden zorg, dat de pan goed gevuld is.

Gebruik bij voorkeur een pan met platte deksel en omklapbare oren, een z.g. hooikistpan, die precies in de opening van de "hooikist" past.

Vul zonodig van te voren bij het gebruik van een kleine pan de opening in de "hooikist" bij met kranten.

Kook de gerechten 1/6 van de normale kooktijd voor.

Deze tijd pas rekenen, vanaf het ogenblik, dat de inhoud goed doorkookt.

Breng de pan na het voorkoken zo vlug mogelijk in de gereedstaande "hooikist" en sluit deze onmiddellijk.

Zet de "hooikist" bij voorkeur niet op een koude of tochtige plaats.

Laat het gerecht ruim 2 X de normale kooktijd in de hooikist staan.

Gebruik de "hooikist" nooit voor het koken van aardappelen, groenten en melkspijzen, daar deze in de "hooikist" sterk in voedingswaarde achteruitgaan.

Laat de "hooikist" na het gebruik eenigen tijd open staan om goed uit te wasemen.

Enkele hooikist-recepten:

Couscous.

Doe de couscous in een zeef, spoel ze af onder de koude kraan en laat ze goed uitlekken.

Druppel er wat olie overheen (ca. 1/2 eetlepel op 200 g couscous) en werk het er met de hand doorheen.

Hang de zeef in een passende pan met deksel

waarin nog ten minste 2 cm ruimte is tussen de zeef en de bodem van de pan, de zeef mag er niet bovenuit steken.

Giet zoveel heet water in de pan dat de zeef er niet in hangt.

Maak een theedoek nat en wring hem goed uit, leg hem diagonaal dubbel en rol hem op.

Drapeer deze reep tussen pan en deksel en leg het deksel er stevig op.

Stoom de couscous krap gaar in ca.15minuten; schep hem af en toe om.

Werk nu vlot: giet het water op een bodempje na uit de pan en stort de couscous in de pan.

Roer het zout er door (1 1/2 theelepel op 200 g couscous) en doe het deksel op de pan, de theedoek ertussen gespannen,(vangthet condenswater op).

Zet de pan nog tenminste een kwartier in de hooikist om de couscous

helemaal gaar te laten worden.

Bruine bonensoep met groenten.

200 g bruine bonen - 100 g haver, gerst of gort -1 liter water - 1 ui - 2

laurierblaadjes - 5 kruidnagels - 5 jeneverbessen, licht gekneusd - 2 theelepels karwijzaad - 2-3 eetlepels olie - 4 eetlepels bloem - 1 eetlepel paprikapoeder - 2 theelepels gemberpoeder of 2 theelepels salie of rozemarijn, gestampt met 2 theelepels zout - evt. versgemalen peper.

Week de gewassen granen en bonen een nacht in het water.

Verwijder van de ui, alleen de lelijke schil.

Snijd de ui overlangs doormidden en prik de

laurierbladeren met de kruidnagels op de bolle kant.

Leg dit samen met de jeneverbessen en de karwij bij de geweekte bonen en granen in de pan.

Breng alles langzaam aan de kook en laat het op een spaarbrander 20 minuten koken,(bij gerst en gort 45 minuten).

Verwarm intussen in een pan met dikke bodem de olie met het meel en rooster het al roerende op een matig vuur lichtbruin.

Doe dit meel bij de gekookte granen en bonen.

Voeg het zout toe, plus paprika of kerrie als u zuurkool gebruikt, salie of rozemarijn bij wortel of biet.

Zet de pan ten minste 2 uur in de hooikist(gerst en gort 3 uur).

Haal de ui en zo mogelijk de jeneverbessen uit de pan, verwijder de schil van de ui en snijd haar klein.

Doe dit in de soep.

Knip de zuurkool zeer fijn of rasp de wortel of biet zeer fijn.

Giet de bouillon erbij, laat alles

nog een paar minuten pruttelen en roer er van het vuur af de groente en de zure room door.

Strooi de fijngeknipte verse kruiden erover.

Serveer de soep met brood en rauwkost.

Geef wat fruit toe.

Zet voor niet-vegetariers een kommetje met plakjes rookworst of uitgebakken plakjes ontbijtspek of dobbelsteentjes rookspek op tafel.

Voorjaarspotje van gierst met basilicum en veldsla.

250 g gierst - 3 dl volle melk - 3 bosuitjes - 2 eetlepels olijfolie - 250 gr veldsla -

250 g room- of geitenbrie - 15 blaadjes basilicum - zout en versgemalen peper - 25 g boter.

Gierst wassen en 1 uur weken in 6 dl water.

Gierst met het weekwater aan de

kook brengen en ca. 15 minuten zachtjes koken. Melk tot tegen de kook aan verhitten en met wat zout door de gierst roeren.

Gierst 1 uur laten nawellen in de hooikist (of dekens).

Intussen bosuitjes in ringetjes snijden en beetgaar roerbakken in de hete olie.

Veldsla wassen, even uit laten lekken en in stukjes scheuren.

Brie in stukjes snijden.

Basilicum in stukjes scheuren.

Gierst met een houten lepel of mixer tot een luchtige puree kloppen.

Boter erdoor roeren en op smaak brengen met zout en peper.

Bosui, veldsla, brie en basilicum erdoor scheppen.

Direct opdienen.

Opmerking: ook lekker met raapstelen, andijvie of waterkers.

Rijstebrij.

Ideaal te maken in de hooikist is rijstebrij.

Was 200 g ronde witte of bruine rijst.

Snijd een centimeter of 3 van een vanillestokje overlangs open en krab de korreltjes eruit.

U kunt ook een theelepel vanillepoeder nemen.

Breng de rijst met het vanillestokje en de vanillekorreltjes in 5 dl water langzaam aan de kook.

Laat de rijst op een sudderstand 10 minuten koken, bruine rijst 30 minuten.

Roer 2 eetlepels suiker en 1/2 theelepel zout door de rijst.

Laat de rijst in de hooikist 1/2 uur nawellen, bruine rijst 1 uur.

Verwijder dan het vanillestokje en voeg ca. 2 dl room toe tot de brij de gewenste dikte heeft.

U kunt ook melk toevoegen en een klontje boter. Klop de rijstebrij luchtig.

Lekker als nagerecht bij een lichte maaltijd of als hoofdmaaltijd in een kindermenu.

Nog lekkerder wordt de rijstebrij met een bessensaus.

Weet u nog niet of zo'n hooikist wel handig is, dan kunt u voor de rijstebrij best uw bed een keer als hooikist gebruiken.

Vouw voor de zekerheid een handdoek om de pan tegen de hitte.Rijstebrij 2.

Was 200 gram ronde witte of bruine rijst.

Snij een centimeter of 3 van een vanillestokje overlangs open en krab de korreltjes eruit.

Je kunt ook een theelepel vanillepoeder nemen.

Breng de rijst met het vanillestokje en de -korreltjes in 5 dl water langzaam aan de kook.

Laat de rijst op een sudderstand 10 minuten koken, bruine rijst 30 minuten.

Roer 2 eetlepels suiker en een halve theelepel zout door de rijst.

Laat de rijst in de hooikist een half uur nawellen, bruine rijst een uur.

Verwijder dan het vanillestokje en voeg circa 2 dl room toe tot de brij de gewenste dikte heeft. Je kunt ook melk toevoegen en een klontje boter.

Klop de rijstebrij luchtig.

Lekker als nagerecht bij een lichte maaltijd of als hoofdmaaltijd in een kindermenu.

Nog lekkerder wordt de rijstebrij met een bessensaus.

Linzencurry met spekjes, voor 2-3 personen:

200 g gedroogde linzen- lavasblad- olie-

2 uien- 2 teentjes knoflook-

1 eetl. kerriepoeder of 1 eetl. kerriepasta en

100 g biologische spekblokjes.

De linzen kunt u de avond te voren weken, hoewel het niet echt nodig is.

Linzen hebben niet zo'n lange kooktijd, tussen 3 kwartier en 1 uur.

Gebruik hiervoor een ruime hoeveelheid water, zo dat de linzen onder staan met een flinke laag water erop.

Als u de volgende dag de hele dag van huis bent en 's avonds niet veel tijd hebt om te koken, kunt u de linzen 's morgens opzetten en aan de kook brengen.

Daarna stopt u ze in de hooikist, als u dan 's avonds thuis komt, zijn ze gaar.

Wie geen hooikist heeft, kan een theemuts gebruiken, of de pan (voorzichtig!) in een bed onder een dekbed zetten.

Dat heeft hetzelfde effect.

Wie genoeg tijd heeft, kookt de linzen gewoon 's avonds.

Wie een lavasplant heeft, kan 's zomers wat lavasbladeren met de linzen meekoken.

Laat wat olie in een (koeken)pan heet worden en voeg de spekjes toe.

Pel en snipper de ui en knoflook en voeg ze samen met de kerriepasta of -poeder aan de spekjes toe.

Laat op matig vuur de spekjes mooi krokant bakken.

Doe de uien, knoflook en spekjes bij de linzen en warm samen nog even goed door.

Linzencurrie smaakt goed met (al dan niet gekruide) gekookte aardappels en/of een rauwkostsalade.

Citroenmelissechutney.

Prima bijgerecht bij de Linzencurry.

Een handvol citroenmelisseblaadjes- handvol rozijnen- klein stukje verse gember-

gemalen korianderzaad- citroensap en

1/2 theel. sambal manis

Sommige tuiniers zouden graag citroenmelisse willen hebben.

Die het eenmaal hebben, hebben al snel te veel ... en kunnen zo op een lekkere manier paal en perk stellen aan deze geurige plant.

Was de citroenmelisseblaadjes en de rozijnen. Droog ze en maak ze fijn met de staafmixer.

Doe er ook nog een klein stukje gesneden verse gember bij, het gemalen korianderzaad ofwel ketoembar, de sambal en zoveel citroensap dat de massa smeuiig is.

Nog even mengen en klaar.

Zeker niet authentiek Indiaas, maar de moeite van het proberen waard!Vegetarische linzencurry, voor 2-3 personen:

200 g gedroogde linzen- lavasblad- olie-

2 uien- 2 teentjes knoflook- 1 eetl. kerriepoeder of 1 eetl. kerriepasta

1 klein doosje cottage cheese en zout naar smaak.

De linzen kunt u de avond te voren weken, hoewel het niet echt nodig is.

Linzen hebben niet zo'n lange kooktijd, tussen 3 kwartier en 1 uur.

Gebruik hiervoor een ruime hoeveelheid water, zo dat de linzen onder staan met een flinke laag water erop.

Als u de volgende dag de hele dag van huis bent en 's avonds niet veel tijd hebt om te koken, kunt u de linzen 's morgens opzetten en aan de kook brengen.

Daarna stopt u ze in de hooikist, als u dan 's avonds thuis komt, zijn ze gaar.

Wie geen hooikist heeft, kan een theemuts gebruiken, of de pan (voorzichtig!) in een bed onder een dekbed zetten.

Dat heeft hetzelfde effect.

Wie genoeg tijd heeft, kookt de linzen gewoon 's avonds.

Wie een lavasplant heeft, kan 's zomers wat lavasbladeren met de linzen meekoken.

Laat wat olie in een (koeken)pan heet worden,pel en snipper intussen de ui en knoflook.

Doe de kerriepasta of het kerriepoeder bij de olie.

Voeg de ui en knoflook toe en laat deze zachtjes bakken tot ze lichtgekleurd zijn.

Controleer of de linzen gaar zijn en er niet te veel water meer bij zit.

Voeg dan de ui en knoflook toe en warm het samen even door.

Draai het vuur uit en doe de cottage cheese erbij.

Goed mengen en meteen opdienen.

Home Recepten