Berichten van een stadsmevrouw (I)

Pluk de dag: vandaag gaan we iets gezelligs doen met appels. Het nadeel van het Amsterdams burgerschap is voor velen veelal het gebrek aan groen, tuin of zelfs een balkon. Gelukkig kijk ik voor uit op een van de kleinste sportcomplexjes van de stad, deels uit het zicht door enorme 70 jaar oude platanen en achter op helaas achterburen; maar ook kijk ik daar neer op aardig verzorgde tuinen. Zelf moet ik het doen met mijn achterbalkon. Weliswaar 9 meter breed en op het zuidwesten gelegen, maar niet groot genoeg om wilde dingen te doen. Ik moet het stellen met hooguit kruiden kweken en het vertroetelen van paprika- en tomatenplantjes als ware het mijn eigen kindertjes. Het experiment met een druif hield ik vijf jaar vol, de druif zelf hield het al na vier jaar voor gezien. Het tuinieren op twee hoog achter blijft tobben.

Nee, dan mijn bejaarde onderbuurvrouw met haar tuin. Haar appelboom hangt met het jaar schever en schever, en natuurlijk precies de verkeerde kant op want het ding groeit letterlijk de tuin uit. Precies op een plek waar werkelijk niemand de vruchten van kan plukken. Noch mijn onderbuurvrouw noch mijn achterburen, want een grote steeg waar niemand in kan komen behalve de woningbouwvereniging, scheidt de achtertuinen. Alleen de vogels hebben al een paar weken dikke pret en doen zich tegoed aan al dat lekkers. Tegen beter weten in stond mijn buurvrouw vanochtend met haar fruitbomenvangnetje die zes appels te plukken waar ze nog net wel bij kan. Okee, zes is beter dan geen maar toch op z?n zachtst gezegd tamelijk lullig als ik op honderden appels uitkijk. “Dag buurvrouw,” zo zacht mogelijk op z?n beschaafdst maar luid genoeg om haar naar boven te doen opkijken. “Heeft u toevallig twee ladders?”. Ja, dat had ze: een ladder en een keukentrapje. M?n rok verruild voor een korte broek (beginnersfout nummer 1) en mijn slippers voor een paar kloeke gympen. De eerste ladder tegen haar schutting aangezet en daar overheen geklommen en met een sprong de steeg in waar brandnetelstruiken van een meter hoog mijn arme benen begroetten. Nostalgische herinneringen aan mijn jeugd! Vanuit begane-grond-positie met behulp van de lange steel met het fruitbomennetje ongeveer twee emmers vol met appels uit de boom gehaald. Maar, het kon nog beter. De trap werd over de schutting heen geschoven door zeer sterke bejaarde buuv en door mij neergezet tegen een afdakje van golfplaat, ook eigendom van de woningbouwvereniging. Houdt dat? Jawel, 60 kilogram doet het afdakje weliswaar kraken maar het gaat net. Onder begeleiding van een hoop gejoel en op- en aanmerkingen van eenieder die op z?n balkon zat varierend van: “Kun je die appels wel eten?”, “Hebben ze geen rotte plekjes?” , “Zijn ze niet zuur?” tot de zeer intelligente vraag “Wat ga je daar in hemelsnaam mee doen?” , heb ik tien emmers vol in een uurtje tijd geplukt. Tja, sommige mensen denken dat alleen de appels van Albert Heijn en de groentenboer geschikt zijn voor consumptie! Maar ja, wat gaan we doen met 10 emmers vol?
Eerst in ieder geval douchen. Zo aangenaam was het nou ook alweer niet om in een temperatuurtje van 29 graden appels te plukken. Bovendien door steeds afdak af afdak op te klimmen om de emmer weer over de schutting van de eigenaresse van appelbooom door te geven zat ik inmiddels onder schrammen en striemen van het klauteren en van de bulten veroorzaakt door brandnetels. Twee emmers heb ik zelf mee naar boven genomen. Nog net tijd, voor ik weer weg moet die dag, om iets gezelligs te doen met appels! De rest van de appelmand volgt deze week.

Met zoveel geplukte appels, is het het handigst om eerst de appels te selecteren die enigszins beschadigd zijn en beurse en/of rotte plekken te vertonen. De gave appels kunnen nog wel een tijdje blijven liggen. Appelmoes? Nee! Te afgezaagd. Snel mijn kookboek “De kok en de tuinman” geraadpleegd. Dat kookboek gaat immers over koken uit eigen moestuin..Appelcider, dat leek me wel wat alhoewel mij een recept van calvados nog leuker had geleken, maar bij nader inzien onuitvoerbaar en ik ben trouwens toch echt niet van plan om mijn keuken te verbouwen tot stokerij. Toen herinnerde ik mij een half uitgelezen Volkskrant van gisteren. Stond daar niet een receptje met appels in? En jawel hoor: “Overvloed in een jampotje gevangen”. Precies wat ik zoek, twee emmers is wat veel voor appeltaart. Een appelchutney wordt het. Volgens gebruiksaanwijzing, maar dan de verwerking van de ingredienten in exact omgekeerde volgorde, namelijk eerst anderhalf koffiekopje azijn in een grote pan (volgens de auteur van dit stukje, Wouter Klootwijk, mag je azijn naar keuze gebruiken en ik koos voor appelcider-azijn) en twee volle eetlepels suiker, een eetlepel zout, een theelepel zwarte of witte peper en een halve theelepel rode sambal daaraan toevoegen. Even lekker omroeren. En vervolgens een kilo appels schillen, klokhuis verwijderen, rotte plekjes weghalen en in kleine stukjes snijden. Meteen in de pan werpen en omroeren met het azijnmengsel (dan verkleuren de appelstukjes tenminste niet, daar denkt Klootwijk dus niet aan: hij schilt in zijn receptje eerst de appels en laat ze pak ?m beet een half uur liggen). Vervolgens een half kilo uien schillen en snipperen en dat ook toevoegen. Voeg dan wat rozijntjes toe, mag veel mag weinig zijn volgens Klootwijk: ik hou er niet echt van en heb nul rozijnen toegevoegd! Laag vuur eronder en een uurtje laten pruttelen. En vullen maar, die jampotjes. Morgenavond ga ik tarte tatin maken en om jullie niet nogmaals te vermoeien met mijn appels hier alvast het recept:
Voor de tarte tatin heb je nodig:

125 gram bloem * 1 eetlepel poedersuiker * snuf zout * 100 gram boter * ongeveer 2 eetlepels koud water * 1 eierdooier * 7 appels * 100 gram witte basterdsuiker.
Zeef boven een kom de bloem, poedersuiker en een snuf zout. Voeg dan 50gram koude boter toe in kleine stukjes en snijd/kneed dit door de bloem. De eierdooier en het koude water toevoegen en kneed dit tot een soepel deeg. Laat dit minstens een half uur opstijven/rusten. Schil de appels, halveer ze, verwijder de klokhuizen. Smelt de resterende 50 gram boter in een vuurvaste en dichte taartvorm op het fornuis (doorsnee ongeveer 24 centimeter) en roer er de basterdsuiker doorheen. Leg de gehalveerde appels met de bolle kant in het suiker/boter-mengsel. Verwarm de taartvorm op het fornuis tot het geheel gaat karameliseren. Laat dit afkoelen. Verwarm de oven voor op 175 graden. Mochten de appels veel vocht hebben losgelaten (kan gebeuren met bepaalde rassen) dan moet het alsnog op vrij hoog vuur ingekookt worden totdat het dik stroperig is. Rol nu het deeg uit tot een een ronde lap van circa 26 centimeter en leg dat over de taartvorm en de appels heen. Druk voorzichtig aan richting bodem en haal de randjes rondom weg. Zet dit nu weg in de oven en bak de taart in 20 minuten goudbruin. Keer de taart op een grote ronde schaal en serveer lauwwarm met desnoods slagroom maar zeker met een glaasje calvados als nagerecht of zomaar, midden op de dag.

Bijtanja, 18 augustus 2002

19 Reacties

  1. and took it !
    merciekes , ook voor de forel !
    henk .

  2. Er gaan dus wat jampotjes mee op vakantie, wie weet wat ik aantref in ons gehuurde onderkomen!!!
    Liefs,

    Marja

  3. mauritsenole92

    3 september 2002 at 07:53

    Gelijk heb je, doodzonde van al die appeltjes. Was de hele wijk uitgelopen ? ;-)

    Carla

  4. Helaas geen appelbomen hier in mijn buurt, en ook al geen aardige onderbuuf. Wel een kapper die zichzelf ‘hairstylist’ noemt.

    En die bulten komen me pijnlijk bekend voor. Ik was namelijk een echte boomklauteraar, en pleurde er ook net zo vaak uit, juist, in die brandnetelbossages….

  5. je moet een boek gaan schrijven en er allerlei recepten in verwerken! Volgens mij kun jij dat prima als ik dit proza zo lees.
    Wat mij betreft: we want more!

    Was de chutney lekker?

    Overigens heeft le Creuset een hele mooie Tarte tatin pan. Ik heb hem en er komen schitterende Tartes uit! Met een beetje Creme fraiche uit Isigny is ie heerlijk!

    Groetjes van Dries

  6. Die subtiele verwijzing naar je beschaafde gewicht ook…de rest wist ik wel een beetje, al vind ik je strijd met Wouter K wel grappig! Hij wint hoor, als ie wil (maar ik zou ook niet willen winnen van jou) Liefs van Bert,

  7. En wat heeft de buurvrouw gedaan met alle appels? Of zit ze inmiddels op Smul te speuren naar recepten ;-)

    Groetjes, Francisca

  8. voor het Geheime Landgoed dat er aan staat te komen? Dat worden heel wat chutneys dan. Maar goed: korte broeken zul je dan alvast niet meer dragen.
    Zeer aangenaam om te lezen, dit verhaaltje!

  9. Wat gezellig geschreven Tanja,.
    Ik pikte vroeger met klasgenootjes appels uit de boomgaarden die we tegenkwamen van school naar het gymlokaal.En ja hoor gesnapt op school wachtte ons al de directeur ik nog snel een afgebeten appel in mijn broek gestopt en twee hield ik nog in de hand.Ik als klasse vertegenwoordigster moest de rest samen met nog een vriendinnetje terug brengen naar de kweker en onze excuses uitspreken.Als dank kregen we nog een kilo appels mee.Jij in ieder geval bent er eerlijk aangekomen met wat hindernissen.
    Marjon

  10. Om je oude buurvrouw te helpen. Zou ik ook gedaan hebben, geeft voor beiden zo,n lekker gevoel van voldoening. Je verhaal gaf me het heerlijk nostalgische gevoel van elkaar helpen. Hopelijk heb je niet zo,n last meer van de brandnetel bultjes. Ik las dat je er deels chutney van ging maken. Appelchutney op z,n Indiaas is misschien ook een idee voor je.
    1 1/2 tl cayennepeper
    2 tl gemberpoeder
    2 tl mosterdpoeder
    1 tl knoflookpoeder
    50 gr geblancheerde amandelen op 1 kilo appels.alle specerijen en suiker naar smaak oplossen in azijn. Voe de amandelen toe. Smoor de appels geschild en in stukjes en breng aan de kook. Mocht het te droog koken iets azijn erbij. Breng over in potjes of een weckpot en laat 14 dagen op een warme plek staan waarbij je de chutney overdag met een doek er over en s’nachts met het deksel er op, gedurende 14 dagen. 4 weken bewaren en dan gebruiken.
    Liefs van mij.

  11. maar op ‘annabee’ natuurlijk.

  12. Ik heb net het artikeltje ‘Overvloed in jampotje gevangen’ op mijn pagina gezet en nu zie ik het jouwe staan …

    Anna

  13. tuinhuisje_van_saar

    19 augustus 2002 at 09:40

    Prachtig hoor!

  14. margrietopreis1

    19 augustus 2002 at 09:15

    Ik zie je al staan op die ladder temidden van die lange brandnetels, maar ik zou het zelf ook gedaan hebben, zonde om die appels te laten verrotten, en leuk om er een lekkere bestemming voor te vinden.

    Trowens, Wouter Klootwijk mag van mij ook wel gaan bundelen, zijn het niet z’n recepten, dan wel zijn columns over het huishouden !

    Margriet

  15. Wij hebben geen appelbomen in de omgeving, maar wordt wel ieder jaar overspoeld met walnoten van de notenboom van schoonfamilie!

    Chris

  16. bij mij wordt de bascilicum altijd binnen de kortste keren opgevreten door rupsen:-(.

  17. de_appelschuur

    19 augustus 2002 at 08:24

    Wat een prachtig verhaal en het past precies in mijn schuurtje, misschien vind je hier ook nog wel iets heb nog wel een paar receptjes in een hoekje liggen,

    Groetjes Hettie

  18. Echt een leuk verhaal! Wordt dit een feuilleton? Ga je het dan uiteindelijk bundelen en uitgeven?

    Vroeger plukten wij ook appels (heeft iedereen zo’n herinnering? het lijkt van wel) bij de overbuurvrouw. Wij woonden in een flat met tegenover een veldje en tussen bosjes in lag de tuin van de overbuurvrouw met een machtige appelboom waar we stiekum appels uit jatten.

Geef een reactie