Smulweb Blog

Je koekje bij de koffie

Auteur: rockyfood

De geschiedenis van Kruiden

Het gebruiken van kruiden is niet iets van de laatste jaren of eeuwen. Al ver voor het begin van onze jaartelling waren mensen op de hoogte van de geneeskrachtige werking van bepaalde planten. Jammer genoeg is er weinig of niets bekend over de eetgewoonten uit die prehistorische tijden en we weten dan ook niet, wanneer men begonnen is met het gebruiken van kruiden om de smaak van het voedsel te veranderen. Het is zeer waarschijnlijk dat men er al heel vlug achterkwam dat kruiden smaakverhogend werkten: in die tijden was de mens een met de natuur; om te overleven moest hij de hem omringende natuur dus ook in al haar finesses kennen. De enige manier om iets echt te leren kennen, is vaak de proef op de som nemen, proeven dus. Vermoedelijk nam men bladen, vruchten en takjes in de mond om zo de smaak ervan te leren kennen en om uit te vinden of de plantedelen misschien een directe werking hadden (bij voorbeeld als braakmiddel).Mensen die op deze manier een grotere kennis van de natuur opbouwden dan hun stamgenoten, regen door die kennis op een bepaald moment een hogere status. Door hun proefondervindelijk onderzoeken waren ze veel te weten gekomen over de kwaliteiten van kruiden als geneesmiddel tegen kwalen, maar ook over bij voorbeeld de hallucinerende werking van bepaalde planten. Als medicijnman maakten ze van die laatste kwaliteit van kruiden gebruik om aan de geneeskrachtige werking ervan iets magisch te geven: ze brachten zichzelf in een roes en in die roes kregen van geesten en goden door, welk kruid ze moesten gebruiken om een kwaal te bestrijden. Medicijnmannen kregen zo een status als intermediair tussen de goden en de mensen. Kruiden hebben lang iets van magie om zich heen gehouden. Op zich is dat niet verwonderlijk als je bedenkt dat de wereld in de ogen van de toen levende mensen geregeerd wred door geesten en goden. Als men ziek was, kwam dat door een kwade geest die bezit had genomen van jouw lichaam. Die demon moest verdreven worden en daarvoor had de medicijnman zijn methoden: rituele dansen, toverspreuken, maar ook kruiden die ervoor zorgden dat de geest het lichaam verliet. Als hij met laxeer- en braakmiddelen ging werken, kwam de kwade geest er heus wel uit en vaak had hij nog succes met de genezing ook! Niemand vroeg zich natuurlijk af waarom de demon uit het lichaam verdween, het ging erom dat hij verdween.Om de kwalen te verhelpen koos de medicijnman een kruid wat een uiterlijke overeenkomst vertoonde met het lichaamsdeel waar de pijn zetelde: pijn in het hart vroeg om een kruid met hartvormige blaadjes, een zwakke blaas vroeg om kruiden die in een vochtige omgeving groeiden enzovoort. Dit kiezen van kruiden wordt de signatuurleer genoemd. Hoewel het een volkomen onwetenschappelijke methode is, kon die toch standhouden tot enkele eeuwen gelden. De zeventiende eeuwse plantkundige Porta was bijvoorbeeld een zeer felle aanhanger van de signatuurleer. Hij hield vol dat mensen die planten met een korte levensduur tot zich namen ook zelf maar kort zouden leven. Was er bij de natuurvolkeren nog sprake van medicijnmannen, bij de Egyptenaren werd het genezen van zieken overgelaten aan de priesters. Uit papyrusrollen van zo'n 4000 jaar gelden blijkt dat zij zalfjes en olien maakten op basis van kruiden en specerijen als marjolein en kaneel. Zij maakten bij voorbeeld ook de zalf waar belangrijke mensen na hun dood mee werden gebalsemd. De kruiden die zijn hiervoor gebruikten, kwamen in Egypte zelf niet voor en ze moesten die dan ook invoeren uit bij voorbeeld het Verre Oosten.De Romeinse cultuur is wat kennis betreft schatplichtig aan de Griekse cultuur en aan die uit Klein Azie. Gelukkig hebben de Romeinen die kennis niet voor zichzelf gehouden. Met hun veroveringen hebben ze namelijk ook hun cultuur over heel Europa verspreid. Natuurlijk wisten de barbaren zelf ook wel wat van kruiden af - denk maar aan de verhalen van Asterix, die onoverwinnelijk was door de met maretak gebrouwen toverdrank van Panoramix - maar feit is dat de Romeinse genees- en kookkunst zich in korte tijd over heel Europa verspreidden. Er kwam een levendige handel op gang in kruiden en specerijen vanuit het Verre Oosten en Zuid-Europa naar de meer noordelijke streken. Ook na de val van het Romeinse Rijk bleef die handel bloeiend, Venetie werd in die tijd het belangrijkste handelscentrum in Europa. Door de lange aanvoerroutes was de prijs van kruiden en specerijen erg hoog. Het gebruik ervan als geneesmiddel was daarom niet al te wijd verbreid. We weten eignelijk alleen dat kloosterlingen in Ierland bij hun kloosters kruiden teelden. Dit kunnen we opmaken uit kruidenboeken waarin ze optekende met wel kruid ze bij welke kwaal baat hadden gehad. Deze ierse monniken hebben zich het begin van de Middeleeuwen bevlogen missionarissen getoond. Ze hebben dan ook overal in Europa kloosters gesticht en bij die kloosters legden ze kruidentuinen aan.Zeker onder het gewonen volk heerste er veel bijgeloof over de werking van kruiden. Bepaalde kruiden hielden het boze oog op afstand, andere hielden heksen buiten de deur en vampieren op afstand. Dit volksgeloof is ook na de Middeleeuwen nog lang blijven bestaan, maar tijdens de Renaissance rekende de intellectuele bovenlaag er snel mee af. De mens ging zich steeds meer interesseren voor de wetenschappen en het lichamelijk welzijn. Een gevolg hiervan was dat doktoren nu eens echt onderzoek gingen doen naar de geneeskrachtige werking van kruiden: welke kruiden helpen nu echt tegen bepaalde ziekten en waarom? Hun resultaten publiceerden ze in handboeken en "kruidenboeken". Na de uitvinden van de boekdrukkunst - een uitvinding die de wetenschap dichter bij de iets minder vermogende mensen bracht - werden er al snel veel van die kruidenboeken in druk uitgegeven. In 1482 verscheen het eerste in Nederland gedrukte kruidenboek, Het Herbarius van Mathias Goes. Wat de kuidenboeken der Lage Landen betreft, verdient voor dat van Dodonaeus genoemd te worden vanwege de aandacht die aan de planten zelf werd besteed. Nu waagden ook wetenschappers en leden van de hogere burgerij zich aan een kruidentuintje. Bij universiteiten verschenen botanische tuinen, waarin zowel inheemse als door ontdekkingsreizigers meegenomen uitheemse planten, bomen en kruiden werden neergezet. Mensen begonnen zich steeds meer voor kruiden te interesseren, wat resulteerde in het ontstaan van het beroep van kruidenzoeker en het professioneel kweken van kruiden.Vooral in het toen bloeiende Amsterdam bestond er veel behoefte aan kruiden, veel daarvan werd verbouwd door kwekers in Noordwijk, waar tot aan deze eeuw speciale kruidenkwekerijen waren. Uitheemse kruiden die hier niet verbouwd konden worden, werden vooral aangevoegd door de schepen van de Verenigde Oostindische Compagnie, die echter op kunstmatige manier de prijzen hoog wilden houden. De monopoliepoliepositie van de VOC brokkelde echter langzaam af en de prijs van de specerijen daalde daardoor. De behoefte aan specerijen werd echter ook minder, omdat de smaak van de bevolking veranderde. Waren de gerechten uit de 16e en 17e eeuw allemaal pittig gekruid en voroal zwaar, langzamerhand schakelde ook de Nederlandse huisvrouw over op wat we tegenwoordig de Franse keuken noemen. Daar was men namelijk al een eeuw eerder begonnen met het bereiden van veel lichtere, eenvoudigere en op veel natuurlijker wijze bereide gerechten. Van ingemaakte artikelen werd overgegaan op verse produkten, specerijen werden vervangen door verse tuinkruiden en de zware eenpansgerechten wreden vervangen door apart bereide gerechten met daarnaast verse salade.Buiten het onderzoek van de medicinale werking van kruiden, onderzoekt men al eeuwen de kracht van kruiden in het eten. Dit onderzoek gebeurt misschien iets minder wetenschappelijk - hoewel meesterkoks en kookboekschrijvers heus niet zo maar iets doen - maar is daarom niet minder diepgaand. Iedereen die zelf kookt, probeert zelf wel eens een combinatie uit en komt zo vaak tot de beste resultaten. Hoeveel kruiden u gebruikt is voor een belangrijk deel afhandelijk van uw eigen smaak, maar zorg ervoor dat de smaak van kruiden niet de eigenlijke smaak van de overige ingredienten gaat overheersen. Het gebruiken van kruiden is goed voor de gezondheid, ze verhelpen kwalen en zorgen er ook voor dat u minder vlug ziek wordt. Het gebruiken van kruiden maakt uw eten smakelijker.Zie mijn recept voor Grillmarinade

Lees meer

Olijfolie

Olijfolie is een puur natuurproduct en al meer dan 5000 jaar de bron van leven in de landen rond de Middellandse zee. Het is een van de belangrijkste bestanddelen in de voeding van de bevolking aldaar. Ook in andere landen ontdekt een groeiend aantal mensen de mogelijkheden en toepassingen van olijfolie in de keuken. Je ziet steeds meer soorten olijfolie met elk een geur, smaak en eigenschappen.Recente wetenschappelijke onderzoeken hebben aangetoond wat men in de oudheid allang wist: olijfolie is niet alleen heel lekker maar ook heel gezond. Het gebruik van olijfolie biedt een goede bescherming tegen hart- en vaatziekten. Ook kan olijfolie het risico op sommige soorten *** verminderen en bevat het veel van het anti-oxidant vitamine E.Er is een olijfolie voor elke smaak, elk gerecht en elke gelegenheid. De kleur kan varieren van donkergroen tot lichtgeel. De smaak kan wisselen van zacht tot fruitig, van neutraal tot uitgesproken. Net zoals voor wijn geldt ook voor olijfolie dat ze een eigen persoonlijkheid heeft. De mogelijkheden van olijfolie zijn daarom onbegrensd. Olijfolie kan zowel in warme als in koude gerechten worden gebruikt. Om in te braden en mee te grilleren, of in een dressing, dip of marinade. Ook in nagerechten en gebak is olijfolie heerlijk, iets wat veel mensen niet weten. Olijfolie wordt vaak met hartige gerechten geassocieerd, terwijl olijfolie ook aan zoete gerechten een heel speciaal tintje kan geven. Hier een aantal vuistregels voor het gebruik van de juiste olijfolie.

Lees meer

Eieren

Zo bewaar je eieren het best! Plaats eieren met de spitse kant naar beneden. de dooier blijft dan beter in het midden.

Eieren in de doos kunnen het beste in de koelkast worden bewaard. Voorkom grote temperatuursschommelingen zodat er geen condens ontstaat.

Bewaar eieren niet naast citroen, gerookte vis of knoflook. Eieren kunnen door de poreuze schaal heen gemakkelijk geur en smaak van dergelijke producten overnemen.

Serveer aan zieken, herstellenden, bejaarden en kinderen beneden 5 jaar bij voorkeur geen rauw ei.

Lees meer
Home Recepten