Weetjes over spekkoek

Informatie die ik heb kunnen vinden over Spekkoek. Iedereen die aanvullingen of opmerkingen heeft, vooral reageren. Spekkoek
In de jaren vijftig en zestig was deze kruidig-zoete in laagjes gebakken cake erg po-pulair. Nederland maakte kennis met ‘spekkoek’ door de Nederlanders die terug kwamen uit Nederlands-Indie. Zij brachten de recept voor spekkoek mee uit ‘De Gor-del van Smaragd’, waar deze cake oorspronkelijk alleen maar door de Nederlanders werd gegeten. Sinds enkele jaren neemt de interesse voor de authentieke ‘spekkoek’ in Nederland weer toe. De laatste maanden zelfs zozeer dat al wordt gesproken van een hype!

De Indische Nederlanders beschouwen ‘spekkoek’ nog altijd als een bijzondere lek-kernij, die op een verjaardag, een trouwerij of welk feest dan ook niet mag ontbreken. Tegen de jaarwisseling heeft iedere Indische Nederlander ‘spekkoek’ in huis. Dat was ook het geval bij de Nederlanders die in de koloniale tijd in het vroegere Indie woon-den. De overlevering verhaalt dat de eerste spekkoek werd gebakken ter vervanging van speculaas. Ondanks het tropische klimaat verlangden de Nederlanders in Indie tegen het einde van het jaar toch naar de huiselijke gezellige wintermaanden in Hol-land. Bij familiefeesten als Sinterklaas, Kerst en Oud & Nieuw hoort bijvoorbeeld ‘speculaas’, dat in Indie onbekend was. Om toch een beetje in de zo typische win-tersfeer te komen werd ‘spekkoek’ gemaakt. De basis was ‘lapis legit’, een typisch Indonesische in laagjes gebakken cake of koeksoort. Aan het deeg van ‘lapis legit’ werden ingredienten toegevoegd, die ook terug te vinden zijn in de Hollandse specu-laas. Zo ontstond de kruidig-zoete ‘spekkoek’, waarover sommige Nederlanders na afkoeling ook nog poedersuiker strooiden om zo helemaal in de sfeer van de Hol-landse wintermaanden te komen. Aanvankelijk waren het alleen de Nederlanders in Indie die ‘spekkoek’ aten, maar nadat de Koninklijke Familie uit Solo had laten blijken hoezeer zij gesteld was op de door de Nederlanders ontwikkelde ‘spekkoek’ werd deze al heel snel in Java en op andere Indonesische eilanden populair.

Er is ook nog een ander verhaal over de herkomst van ‘spekkoek’. De koek zou oor-spronkelijk afkomstig zijn uit Duitsland, waar men in tal van gebieden de specialiteit ‘Baumkuchen’ kent. ‘Baumkuchen’ (Nederlands vertaald: Boomkoek) is eveneens in laagjes gebakken kruidige cake. De laagjes zijn echter opgerold en vormen bij het doorsnijden van de koek de ‘jaarringen’ van een boomstam. Over de herkomst van de naam ‘spekkoek’ bestaan ook verschillende versies.
De cake zou deze naam hebben gekregen omdat bij het snijden van deze lekkernij het mes door de koek glijdt als door spek. Ook wordt gezegd dat plakjes spekkoek eruit zien als plakjes doorregen spek.

In de koloniale tijd werd ‘spekkoek’ in Indie altijd op oudejaarsavond geserveerd. In Indonesie is ‘spekkoek’ nu al lang geen lekkernij meer die uitsluitend tijdens de jaar-wisseling wordt gegeten. Net zoals in Nederland wordt ‘spekkoek’ nu het hele jaar door gegeten. In ons land is het een traditie geworden dat Indonesische en Indische restauranthouders na afloop van het diner ‘spekkoek’ als dessert of bij een kopje kof-fie of thee serveren. ‘Spekkoek’ is inmiddels ook een onderdeel geworden van het ‘grand dessert’ van verschillende ‘haut cuisine’-restaurants. In ons land wordt ‘spek-koek’ nog wekelijks gebakken door duizenden huisvrouwen, die in Indie woonden of hun roots er hebben liggen. Het bakken van ‘spekkoek’ moet laag voor laag en is dus erg bewerkelijk en tijdrovend!

Jarenlang was ‘spekkoek’ in Nederland alleen te verkrijgen in toko’s en op pasar ma-lams. ‘Spekkoek’ dreigde in de zeventiger en tachtiger jaren in de vergetelheid te ge-raken. Maar de belangstelling voor deze kruidig-zoete cake is weer opgebloeid. ‘Spekkoek’ wordt al meer als een bijzondere delicatesse opgenomen in het assorti-ment van supermarkten en bakkerswinkels. De Lonny’s Spekkoek is ondermeer ver-krijgbaar in de supermarkten van Albert Heijn. Wat de interesse voor ‘spekkoek’ be-treft is er een hype op komst. De grote belangstelling van de consument voor ‘spek-koek’ hangt nauw samen met de interesse voor de Indonesische en oosterse keuken.

Lapis Legit
In laagjes gebakken Indonesische cake

Wat heb ik nodig?
? 7 eieren
? 250 gr boter
? 200 gram lichtbruine basterdsuiker
? 100 gram patentbloem
? 5 gr zout
? 5 gr vanillemerg

Voor het bakken:
? 50 gr. boter

Hoe moet ik het maken?
? Verwarm de over voor op 175 graden C. Vet de bodem van een springvorm van circa 24 cm doorsnee dun in met boter.
? Splits de eieren zorgvuldig in dooiers en witten. Zet de eiwitten tot gebruik koel weg. Roer in een kom de boter met de basterdsuiker met de elektrische mixer licht en ro-mig. Roer met de mixer op de laagste stand een voor een de dooiers er doorheen. Zeef de bloem met het zout boven de kom en spatel hem met de vanille door het bo-termengsel.
? Klop de eiwitten tot een stevig schuim, roer twee eetlepels ervan door het beslag en spatel daarna luchtig de rest van het eiwit erdoor.
? Verhit de overgrill. Schuif het rooster op circa 10 centimeter onder de grill. Smelt de boter in ene pannetje, laat hem niet kleuren.
? Schep een dun laagje beslag in de vorm en strijk dit over de bodem uit. Bak de bo-dem in enkele minuten onder de grill gaar. Strijk een dun laagje boter over het gebak in de vorm en strijk hierover een flinterdun laagje beslag. Bak dit in 3 tot 4 minuten onder de grill gaar, de bovenkant moet hierbij lichtbruin kleuren. Ga zo door totdat het beslag verwerkt is en de cake uit vele flinterdunne lichte en donkere laagjes bestaat.

Laat de cake in de vorm afkoelen, stort hem dan op een rooster en laat hem volledig koud worden.

Tip: Lapis legit is pas echt lekker als hij enkele dagen heeft kunnen ?rijpen? en op ka-mertemperatuur wordt geserveerd.

Spekkoek
Indische in laagjes gebakken cake

Wat heb ik nodig?
? 450 gr boter
? 200 gr basterdsuiker
? 3 theelepels vanillesuiker
? 150 gr bloem of 140 gr bloem plus 10 gr

rode rijstemeel
? 17 eierdooiers
? 9 eiwitten
? 3 gr kruidnagelpoeder
? 5 gr kaneelpoeder
? 5 gr nootmuskaatpoeder
? 5 gr foeliepoeder
? 3 gr kardemompoeder
? 1 gr zout

Hoe moet ik het maken?
* Zet de grill op de hoogste stand.
? Roer de boter met de suiker en basterdsuiker tot een glanzende massa is ontstaan. Breek de eieren een voor een en roer de eidooiers een voor een door de boter mas-sa.
? Klop 9 eiwitten stijf en vermeng deze met de boter-eidooiers massa.
? Zeef de bloem en het zout en schep deze goed door de rest van het beslag.
? Verdeel het beslag in twee gelijke delen in een kom. Roer door het ene deel de krui-den.
? Besmeer een springvorm van ongeveer 27 cm doorsnee met wat boter in en bestuif deze daarna luchtig met wat meel. Klop daarna het overtollig meel eruit.
? Schep in de vorm een dun laagje van het donkere beslag.
? Leg de springvorm met inhoud op het bovenste rooster onder de grill. Het eerste laagje zal gaar zijn na ongeveer 3 a 4 minuten. Haal de springvorm onder de grill vandaan en laat deze ongeveer 2 minuten afkoelen.
? Schep daarna op de gare laag het lichte beslag en zet de springvorm terug in de oven, maar nu op een lager rooster.
? Herhaal deze beide handelingen tot het beslag op is.

Tips:
? Gebruik twee scheplepels van gelijke grootte om de laagjes even dik te krijgen.
? Spekkoek kan ook worden gebakken in een oven met aparte boven en onderwarmte. Alleen de bovenwarmte wordt gebruikt op een temperatuur van 125 C.
? De bovenste laag van de spekkoek moet de donkere laag zijn.

Ook de bovenkant van het lichte laagje wordt bruin als dat gaar is. Om een fout te voorkomen, keer de scheplepel van het laatst gebruikt beslag om.

3 Reacties

  1. Ik vind het heel veel werk om spekkoek te maken, daarom haal ik het wel van de groothandel. Een Indische vrouw, die ik de koek heb laten proeven vindt deze spekkoek erg lekker.

    groetjes, Harm

  2. twinkerbell

    17 mei 2004 at 13:07

    Nooit geweten dat de oorsprong van Spekkoek wellicht van de Nederlanders die in Indie zaten komt.

  3. Ook ik heb een recept van mijn grootmoeder op mijn pagina. Het recept is anders maar ook erg lekker. Meestal maak ik 2 koeken tegelijk, die worden dan weer verdeeld over de familie, maar ik neem wel het grootste stuk vaar mijn gezin.

    Elk recept is weer heel anders. Bij ons kloppen we niet de eiwitten. Ook moet je zorgen dat tussen elk laag wat boter is. In het eerste recept zie ik dat in de tweede niet. Boter zorgt ervoor dat de lagen goed plakken aan elkaar denk ik. Teveel boter dan wordt het te vet, maar te weinig boter weer te droog.

    De goede spekkoek is niet erg droog, maar wat vetter, daarom eet je er maar een dun plakje van.

    Voor mij is spekkoek een delicatesse, maar er zijn maar weinig recepten die ik even lekker vind als die van mijn oma.

Geef een reactie