melk


Opgroeiende kinderen hebben een grote behoefte aan energie en eiwitten.
Juist in deze tijd, waar steeds slechter ontbeten wordt, biedt schoolmelk
de zekerheid dat kinderen voldoende voedingsstoffen binnen krijgen.
Ook weinig etende kinderen bekomen hiermee op school in groep een zeer waardevol voedingssupplement.

Melk voorziet in grote mate in de behoefte aan eiwit, calcium, fosfaat en vitaminen A, B1, B2 en B12. In een pakje schoolmelk zit al 30% van de dagelijkse benodigde calcium.
Voldoende calcium opnemen in de kinderjaren is van het allergrootste belang in de opbouw van een sterk skelet, zeker als men weet dat we maar tot een leeftijd van 30 jaar ons skelet kunnen opbouwen en verstevigen.

Volle AA-melk 200 ml

Volle AA-melk 200 ml

Volle AA-melk 200 ml

Halfvolle AA-melk 200 ml

Volle AA-melk 200 ml

Verse volle AA-melk 200 ml

Volle melk 200 ml gesteriliseerd

Halfvolle chocolademelk 200 ml

Halfvolle chocolademelk 200 ml

Halfvolle chocolademelk 200 ml

Halfvolle chocolademelk 200 ml

Halfvolle chocolademelk 200 ml

Halfvolle chocolademelk 200 ml gesteriliseerd

Magere gefermenteerde melk met aardbeiensap 200 ml

Magere gefermenteerde melk met aardbeiensap 200 ml

Magere gefermenteerde melk met aardbeiensap 200 ml

Magere gefermenteerde melk met frambozensap 200 ml

Magere gefermenteerde melk met rode vruchten 200 ml


waaruit bestaat melk

Water
Melk bevat ongeveer 87% water.

Calcium voor sterke botten en een sterk gebit

Melk en melkprodukten vormen de voornaamste bron van calcium.
Calcium geeft aan de beenderen en het gebit hun stevigheid en hardheid.
Kinderen hebben niet alleen voldoende calcium nodig voor de groei
maar dit calcium zorgt ook voor de sterkte van de botten op latere leeftijd.
Melk bepaald dus niet alleen NU je gezondheid.

Vetstoffen

Volle melk levert ons zowat 3,6g melkvet per liter.
Het gaat om vetstoffen met een hoge voedingswaarde die zeer licht verteerbaar zijn.
(mager melk : 0g vet/liter, halfvolle melk : 1,5 g vet/liter, volle melk : 3,6 g vet/liter)

Eiwitten

Eiwitten of proteinen bevatten aminozuren en zijn de bouwstenen die voor de bouw, groei en herstel van de lichaamscellen instaan.
Ze leveren eveneens het materiaal voor de vorming van antilichaamjes die een levensbelangrijke rol spelen in het beschermen van ons organisme tegen ziektekiemen.

Melksuiker of lactose

Lactose begunstigd de ontwikkeling in onze darmen van nuttige bacterien die op hun beurt andere schadelijke organismen uitschakelen.
Het melksuiker is een natuurlijk suiker dat de tanden niet aantast.
Tandartsen raden melk of water aan als de meest geschikte dranken voor kinderen.
Suikerhoudende softdrinks worden sterk afgeraden.

Vitamines

Melk is een uitstekende bron van vitamine B2.
We weten dat vitamine B2 de stofwisseling gunstig beinvloedt.
Volle melk is ook rijk aan vitamine A en D.
Vitamine A bevordert de groei, zorgt mee voor een gezonde huid en een goede klierwerking en behoedt ons voor ontstekingen.
Vitamine D helpt ons kalk opnemen en dit mineraal vastleggen in beenderen en gebit.

melk, melk, welke melk

soorten consumptiemelk :
* volle melk : bevat min. 3,5g vet per 100g melk

* halfvolle melk : tussen 1,5g en 1,8g vet per 100g melk

* magere melk : max. 0,3g vet per 100g melk

* AA-melk : deze melk komt van bedrijven die zich houden aan strenge vastgelegde eisen op het vlak van de gezondheid van de dieren, de melkinstallatie, de ophaling en de kwaliteit van de geleverde melk. Er moet dus zeer hygienisch te werk worden gegaan en het melkvee staat onder voortdurende gezondheidscontrole. Alleen hoevemelk, volle of halfvolle melk die gepasteuriseerd of UHT behandeld is, kan het AA-label krijgen.
AA-melk staat werkelijk voor prima melk.

* Hoevemelk : melk die uit de uier van de koe komt, noemen we rauwe melk. Omdat je die melk alleen op de hoeve kunt kopen zegt men ook hoevemelk. Rauwe, gekoelde melk is niet lang houdbaar en moet gekookt worden voor gebruik.

* Melkpoeder : is gedroogde melk

soorten gefermenteerde melkdranken :

* karnemelk of botermelk : bijprodukt bij de bereiding van boter uit zure room, vandaar de naam

* Kefir : gestremde melk met lichte alcoholgisting

* Yoghurt : wordt verkregen door de gelijktijdige werking in de melk van twee soorten bacterien: Streptococcus thermophilus en Lactobacillus bulgaricus
Meer info vindt je op onze yoghurt-pagina.

de meest gebruikte manieren om melk langer houdbaar te maken :

Melk is snel voor bederf vatbaar.
De meest gebuikte methode om ze langer houdbaar te maken is door verhitting.
Hierdoor worden de meeste of alle schadelijke bacterien gedood.
Bewaarmiddelen komen er dus absoluut niet aan te pas !

* Gepasteuriseerde melk :
De melk wordt op een lage temperatuur verhit (72?-76?C) gedurende een korte tijd (15-20 sec)
Aldus worden de schadelijke bacterien gedood en is de melk enkele dagen houdbaar in de koelkast.
Door de korte en lage temperatuurbehandeling smaakt de melk nog zeer goed naar verse hoevemelk.

* Gesteriliseerde melk :
de melk wordt 2 keer verhit:
Een eerste keer op 130?-140? gedurende enkele seconden voor het afvullen in de fles
Een tweede keer na afvulling in de fles op 110?-120? gedurende 10 tot 20 minuten
Aldus is de melk “steriel”, lang houdbaar (verscheidene maanden)
Door de lange en hoge verhitting is de melk enigzins “beschadigd” ttz :
het vitamine-gehalte is veel lager en de melksuikers zijn wat gekarameliseerd: hierdoor is de melk niet meer zo wit en heeft ze een bepaald smaakverschil

* U.H.T.- melk :
de melk verhit tot 135?-145? gedurende een 2-tal seconden en daarna kiemvrij afgevult
Door die korte maar hevige verhitting is de melk toch steriel en lang houdbaar (verscheiden weken).
Het vitamine-verlies en het smaakverschil is beperkt gebleven.


Hoorns Lijkt meer op onze vingernagels dan op been. Kan bewerkt of bijgeschaafd worden zonder pijn.
Was vroeger bedoeld om zich te beschermen tegen andere dieren.
Oren
Groot ! Koeien kunnen ze in bijna alle richtingen draaien om signalen op te vangen in geval van gevaar.
Muil
Perfect gemaakt om te grazen.
De koe trekt het gras van de grond en maalt het tussen de onderste tanden en de kaken.
Staart
Handig om een en ander af te dekken of om kinderen te doen schrikken.
Is ook zeer nuttig als vliegenmepper.
Rumen
De eerste maag, ook wel de pens genoemd.
De koe slikt het gras zonder kauwen in.
Als de pens vol is, komt het gras bij beetjes terug in de mond waarop het fijn gekauwd wordt : de koe herkauwt.
Daarna wordt het weer ingeslikt en komt in de volgende maag.
Reticulum
De tweede maag, ook wel netmaag genoemd.
Hier wordt de herkauwde massa verder verteerd.
Daarna gaat het naar de volgende maag
Omasum
De derde maag, ook wel boekmaag genoemd.
Hier wordt het vocht eruit gehaald.
Abomasum
De vierde maag, ook wel lebmaag genoemd.
Lijkt op een mensenmaag. Hier worden de voedingsstoffen eigenlijk verteerd.
Voedingsstoffen worden opgenomen via de darmwand door het bloed en gaan naar de plaats waar ze benodigd zijn.
De niet gebruikte rest, de afvalstoffen, gaat verder via de ingewanden naar buiten (mest).
Uier
De “melkzak” van een koe.
Binnenin is het verdeeld in 4 kwartieren, elk met een tepel.
De melk wordt gevormd in de melkblaasjes van de uier. Melkvormende cellen halen de nodige bestanddelen uit het bloed.
Om 1 liter melk te maken moet er 300 tot 400 liter bloed door de uier stromen. In de melkklieren hoopt de melk zich op en wanneer de druk te groot wordt, lopen de druppeltjes via kleine en grote melkkanaaltjes in de melkboezem.
Enkel wanneer op de tepels op de juist manier geduwd wordt, komt er melk uit.
Bij het machinaal melken worden 4 tepelhouders gebruikt die luchtledig gezogen worden door een vacuumpomp.
De melk gaat rechtstreeks van de uier naar de koeltank zonder in aanraking te komen met de buitenlucht.
Ze wordt op de boerderij bewaard in een grote koeltank op 4?C.
Het melken
Een koe moet 2 maal per dag gemolken worden, 7 dagen per week en dit gedurende ongeveer 10 maanden nadat het kalfje geboren is.
Een goede melkkoe geeft ongeveer 25 liter melk per dag of 7000 liter melk per jaar..
Enkel de eerste weken moet het kalfje de melk van de moeder drinken (ongeveer 260 liter).

In de melkerij

De gekoelde rauwe melk wordt uit de tankwagen gepompt in grote opslagtanks. De opgehaalde melk heeft een vetgehalte van ongeveer 4 procent. Dit varieert naargelang streek, periode in het jaar, soort koeien enz. Daarom wordt de melk eerst gestandardiseerd naar eenzelfde vetgehalte. Dit gebeurt door afroming. Men gebruikt hiervoor een centrifuge. Dit is een machine waarin de melk snel wordt rondgedraaid. Doordat vet (de room) lichter is dan melk, wordt tijdens het ronddraaien de room in het midden verzameld en kan deze gemakkelijk worden verwijderd. Door daarna een bepaalde hoeveelheid volle melk terug erbij te voegen kan men de melk een standaard vetgehalte geven.
Voor volle melk zal dit 3,5 procent vet zijn, voor halfvolle melk 1,5 procent vet en voor magere melk 0,1 procent.
Het reeds overblijvende melkvet kan al gebruikt worden voor de produktie van boter of slagroom.
De melk wordt nu verpompt om te worden gepasteuriseerd. Pasteurisatie is genoemd naar de uitvinder, de franse wetenschapper Louis Pasteur (1864). Deze behandeling verwarmt de melk tot ongeveer 72?C zodat de schadelijke bacterien die de melk snel zuur maken gedood worden. De melk wordt ongeveer 15 seconden op deze temperatuur gehouden en daarna snel afgekoeld tot een 4?C. Terwijl de melk gepateuriseerd wordt, gaat deze eveneens door een centrifuge die de melk zuivert van eventuele onzuiverheden die in de melk zouden zijn terechtgekomen..
Vervolgens wordt de melk gehomogeniseerd om de vetbolletjes gelijkmatig over de melk te verdelen. Aldus roomt de melk niet zo op als ze een tijdje blijft staan. De melk wordt hiervoor onder hoge druk door zeer kleine gaatjes gepompt. Dit breekt de vetbollejes in heel kleine deeltjes. Ze stijgen niet meer naar boven en zijn gelijkmatig over de melk verspreid.
De temperatuur van de melk wordt gecontroleerd en vloeit vervolgens door een serie koude roestvrije stalen platen om afgekoeld te worden. De melk wordt nu in een gekoelde opslagtank bewaard en is klaar om verpakt te worden.
Vanaf hier kan reeds de chocolade toegevoegd worden voor de lekkere chocomelk mmmmmmm….
De melk is nu klaar om verpakt te worden in karton, plastiek of glazen flessen.
Meestal ondergaat de melk na pasteurisatie nog een van volgende warmtebehandelingen om een langere houdbaarheid te verkrijgen :

– een UHT-sterilisatie (Ultra Hoge Temperatuur)
Hiervoor wordt de melk verhit tot een 140?C a 150?C gedurende 2 a 4 seconden en steriel afgevuld in karton verpakking (Tetra Brik)

– een tweetraps-sterilisatie
Hiervoor wordt de melk eerst voorgesteriliseerd bij ong. 130?C gedurende enkele seconden en daarna (na afkoeling) afgevuld in glazen of plastic flessen om een 2e keer nagesteriliseerd te worden in de fles bij 110?C a 120?C gedurende ong. 20 minuten.
Eenmaal de melk “ingepakt” is, wordt ze in kartons of bakken gedaan en naargelang de noodzaak al dan niet gekoeld opgeslagen.
Dagelijks worden de zuivelprodukten bij ons door verschillende leveranciers gebracht om vervolgens tot bij jou school geleverd te worden


boter

Boter wordt gemaakt van room met 35-42% vetgehalte.
Eigenlijk is boter niets anders dan te veel opgeklopte room.
Om 1 kg boter te maken heb je 22 a 27 liter melk nodig.
De melk wordt in een afromer ontroomd. De afgeroomde melk wordt meestal verwerkt tot melkpoeder. De room zal verder verwerkt worden tot boter en botermelk.

Eerst wordt de room verhit (gepasteuriseerd) om de bacterien te doden en daarna afgekoeld tot 4?C a 5?C voor opslag in roestvrije gekoelde stalen tanks.
De room wordt voor het karnen op 7?C gebracht.

Er wordt zuursel aan toegevoegd. De smaak en het aroma van de boter worden voornamelijk door dit zuursel bepaald.

S’anderendaags wordt alles naar een continu werkende boterbereidingsmachine gepompt die in een en dezelfde machine alle bewerkingen uitvoert die nodig zijn om boter te maken:
karnen, koelen, scheiden, kneden en verpakken.

schema van een moderne continu botermachine :

De room wordt in een gekoelde cylindrische karn (1) gepompt waar hij door verschillende “kloppers” mechanisch snel omgezet wordt tot ruwe boter. De boterkorreltjes kitten aaneen en in een scheidingssectie (2) wordt de boter gescheiden van de botermelk. Hier worden de boterkorreltjes ook voor de eerste keer gewassen. Deze sectie is ook uitgerust met een schroef die de boter kneed terwijl hij hem naar de volgende sectie voert. Wanneer de boter de scheidingssectie verlaat, wordt hij door een conische opening en een geperforeerde plaat (3)geduwd waar de resterende botermelk verwijderd wordt. De boter wordt dan naar de tweede kneed-sectie (4) geduwd. In deze cylinder wordt het meeste deel van de resterende lucht uit de boter verwijdert in een vacuumkamer en op het einde van de cylinder wordt de boter voor een laatste keer gekneed wanneer het door geperforeerde platen geduwd wordt. Op deze plaats kunnen nog kleine vocht-aanpassingen van de boter gebeuren. Wanneer de boter de machine verlaat wordt ze onmiddellijk door een verpakkingsmachine automatisch ingepakt.

karnen
Gedurende dit proces wordt de room op hoge snelheid rond geslingerd. Dit breekt de vetmembraantjes en zorgt ervoor dat de vetdeeltjes samenklonteren en boterkorrels vormen. De boterkorrels beginnen boven te drijven.
koelen
scheiden
kneden
Alles wordt afgekoeld om de boterkorrels beter te kunnen afscheiden van de inmiddels botermelk geworden vloeistof. De botermelk wordt afgescheiden.
De boterkorrels worden nu onder druk door geperforeerde platen geduwd (kneden) om het vocht te verdelen en de boter de gewenste vastheid te geven.
verpakken
De boter wordt verpakt in 25 kg dozen, 5 kg, 0,25 kg … en gekoeld opgeslagen tot bij de verbruiker.

vroeger

De bereiding en het gebruik van boter bestaat al duizenden jaren.
Naast gebruik als voedsel speelde boter ook een belangrijke rol als geneesmiddel, als offergave en zelfs als schoonheidsprodukt.
De room werd vroeger op de boerderij met hand urenlang gestampt in een stampkarn tot de vetbolletjes zich afscheidden van de karnemelk.
Daarna werden de vetbolletjes ambachtelijk gekneed en eventueel gezouten.
De boter werd meestal in boterpotten bewaard en op de markt verkocht.
Als je eens een paar oude karnen wenst te zien, ga eens naar de homepage van het zuivelmuseum of breng hen een bezoekje.

yoghurt

Yoghurt is een gefermenteerd melkprodukt: het is melk die door de werking van bepaalde bacterien tot stremming wordt gebracht. In feite wordt de melk verzuurd door er een “yoghurtcultuur” aan toe te voegen.
Deze yoghurtcultuur bestaat uit een mengsel van 2 bacterien :
Lactobacillus bulgaricus en Streptococcus thermophilis.

Deze yoghurtbacterien moeten tot op het moment van verbruik in aanzienlijke hoeveelheden nog levend aanwezig zijn.

Yoghurt is heel licht verteerbaar en uitstekend voor de darmflora !

Bereiding van yoghurt

Aan de gepasteuriseerde melk wordt melkpoeder toegevoegd.
Hierdoor verhoogt het droge-stof gehalte van de melk.
Dit is nodig een een steviger yoghurt te bekomen.

Daarna verwarmt men de melk tot 85?C a 90?C gedurende enkele minuten.
Hierdoor worden de meeste bacterien gedood.
Na afkoeling tot 35?C a 45?C (de incubatietemperatuur) wordt de melk “ingeent” met een yoghurtcultuur.
Deze yoghurtcultuur bevat de bacteriestammen Lactobacillus bulgaricus en Streptococcus thermophilus.
Aan de yoghurtcultuur wordt de nodige tijd gegeven om te ontwikkelen in de warme melk.
De tot yoghurt geworden melk wordt snel afgekoeld.

Aan de yoghurt wordt suiker, fruit of helemaal niets toegevoegd.
Ze wordt verpakt en gekoeld opgeslagen tot verbruik.

zelf yoghurt maken ?

Yoghurt is een levend produkt.
De bacterie-cultuur die erin leeft kan je steeds gebruiken om nieuwe yoghurt te maken.
Dit heb je nodig : 1 liter melk, 2 dl verse yoghurt, een kookpot en een thermometer.
Zorg dat de kookpot goed schoon is door hem met heet water te spoelen.
Verwarm de melk tot 40? C. Roer er dan voorzichtig de yoghurt door.
Sluit de kookpot en stop deze in de oven of op een plek waar de temeratuur op 40 graden blijft.
Na 4 a 6 uur is de yoghurt klaar. In de koelkast zetten om af te koelen.

geschiedenis

Yoghurt wordt al meer dan 4000 jaar gemaakt door verschillende volkeren in verschillende delen van de wereld.

In Europa is de yoghurt eigenlijk pas in het begin van de 20e eeuw herontdekt geworden. Het was de wetenschapper IIya Metchnikoff die de melkzuurbacterien bestudeerde en de gunstige invloed ervan op de mens aantoonde.

De eerste die yoghurt commercieel op de markt bracht was Isaac Carasso.
Hij begon te produceren in Barcelona in 1919. Zijn zoon Daniel of “Danone”, zoals zijn vader hem wel eens noemde breidde zijn vaders zaak verder uit tot het huidige wereldbekende merk.

Zonder melk driemaal zoveel botbreuken bij kinderen

Kinderen die geen melkproducten gebruiken hebben een verhoogd risico op botbreuken. Deze conclusie kan worden getrokken uit een aantal studies. Onderzoekers uit Nieuw zeeland vonden zelfs een drievoudige verhoging van het aantal botbreuken bij kinderen met een voeding zonder melkproducten.
Dit effect kon niet alleen worden verklaard door de verhoogde inname van calcium. Ook bij kinderen met veel calcium in de voeding verbeterde de toestand van de botten na drinken van meer melk.

Opvallend is ook het feit dat de lengtegroei van kinderen die geen melk drinken achterblijft bij die van hun leeftijdsgenoten die wel melk drinken. Uit een Nederlandse studie blijkt echter dat de groei kan worden ingehaald wanneer de kinderen alsnog melk gaan drinken.
Daarnaast bleek dat kinderen die geen melk dronken vaker te dik zijn. Dit sluit aan bij recente onderzoeken waarbij gunstige effecten werden gezien bij volwassenen met overgewicht wanneer zij de inname van de hoeveelheid magere/halfvolle melkproducten verhoogden. Een mogelijke verklaring hiervoor is het feit dat calcium vetcellen aanzet tot verbranding van vetten.

Melk drinken beschermt tegen ernstige ziekten

Mannen die dagelijks meer dan een beker melk drinken hebben 8% minder kans om te overlijden aan hart en vaatziekten. Britse onderzoekers hebben dit aangetoond. Daarnaast komen *** en beroertes minder voor bij melkdrinkers.

Melk bevat veel dierlijk vet. Dierlijk ver is verzadigd en daarom niet goed voor hart en vaten. Daarom zijn de uitkomsten van dit onderzoek opmerkelijk.

Dat melk toch beschermt tegen deze ziekten, wordt misschien veroorzaakt doordat in melk veel calcium zit. Een andere verklaring kan zijn dat mensen die veel melk drinken gewoon gezonder zijn opgegroeid.

Mensen die veel melk drinken zijn ook langer dan mensen die dit niet doen. Ook dit zou mogelijk te maken hebben met een gezondere jeugd van melkdrinkers.

1 Reactie

  1. Wat goed van je Sientje dat je dit artikel hebt gemaakt!

Geef een reactie