Uitgekookt! duikt in de scheikundige, biologische en natuurkundige processen die tijdens het koken plaatsvinden, om de antwoorden te achterhalen op vragen als ′waarom zakt mijn soufflé in, lijkt mijn biefstuk wel een schoenzool′? Als je goed kijkt naar de kaft van dit boek zie je een cavia die zijn hoofd door de letter ‘o’ steekt. Op de titelpagina zie je ‘m weer. Zullen we met dit boek gaan leren hoe je cavia’s bereidt???
Deze diertjes worden immers in Bolivia, Peru en Ecuador gewoon gegeten. Maar nee, het ‘exotische’ van dit boek zit hem niet in de recepten, maar in het kijkje in de keuken achter de kookprocessen. Laat ik de ondertitel citeren: ‘Waarom de cavia niet in de magnetron mag en andere verhelderende inzichten uit de keuken.’

Een mogelijke andere ondertitel zou luiden: ‘Alles wat je ooit wilde weten over koken, maar waar je nooit de moeite en tijd voor op bracht om er het antwoord op te zoeken’. Annemieke Smit getroostte zich die moeite voor ons. Haar jacht op antwoorden bracht haar in contact met voedingswetenschappers, koks, slagers, bakkers, groenteboeren, fabrikanten en andere deskundigen en natuurlijk ook met wetenschappelijke kookboeken.
Pak je het boek erbij als je uitgekookt bent? Je hebt dan immers weer alle tijd en rust om aandachtig de interessante weetjes te lezen en je te verdiepen in de wondere wereld van de scheikundige processen van het koken? Of ben je een uitgekookt type door de aanschaf van dit boek? Je koestert de wens om er nu voor eens en altijd achter te komen waarom die soufflé een duik naar beneden maakt, zo gauw deze uit de oven gehaald wordt.

Hoe dan ook, hoeveel kookboeken er ook al uit je boekenkast mogen puilen, zo’n boek als dit heb je vast nog niet! Het is trouwens toegankelijker dan het werk van Harold McGee, die ook over dit onderwerp schreef.

Welk soort informatie vind je erin? Ik geef een overzicht van de onderwerpen en noem een vraagstelling per categorie, maar in het boek worden er véél en véél meer behandeldÂ….Eieren (hoe voorkom ik dat er salmonella’s in mijn ei zitten), vlees, vis en gevogelte (verdampt alle alcohol tijdens het koken?), groenten en fruit (Wat is gezonder: vers of diepvries?), soepen en sauzen (waarom gaat saus klonteren?), aardappelen en frites (hoe komt het dat mijn patat niet bruin wordt?), graanproducten (blijft brood langer vers in de koelkast?) en apparaten (waarom mag ik geen warm eten in de koelkast zetten?) passeren de revue.

Dankzij de speelse en grappige schrijfstijl leest het boek zeer gemakkelijk. Hier en daar is het zelfs pure poëzie. De auteur hanteert een beeldend taalgebruik waardoor de informatie beter blijft hangen. Hier volgt een voorproefje uit het hoofdstuk ‘Graanproducten’: ‘Feestende gistmeisjes. Nergens ter wereld is het zó vol als in een zakje gedroogde gist. Meer dan 70 miljard gistcellen zitten er gelaten te wachten op wat komen gaat. Dat is tien keer de totale wereldbevolking in een nietig zakje van 7 gram. Het leuke is dat al die 70 miljard gistcellen als twee druppels water op elkaar lijken. Want gistcellen beheersen de kunst van de onbevlekte ontvangenis. Op de rand van de moedercel ontstaat een bolletje, dat al snel uitgroeit tot een zelfstandige dochter die haar eigen weg gaat.’ Natuurlijk is dit nog maar het begin van de uitleg en wordt het verderop alleen maar leuker (wist u dat gistcellen ademen?, maar dit wordt vergeleken met ‘scheten laten’). Kunt u de volgende keer nog een zakje gist in handen hebben zonder dit beeld op uw netvlies te krijgen?

De foto van eidooiers op pagina 19 is prachtig, de bolletjes doen me met hun mooie kleurschakeringen aan verrukkelijke macarons denken. Wel ben ik een illusie armer, als ik lees dat er kunstmatig pigment gebruikt wordt om eierdooiers bij te kleuren. Overigens zijn deze pigmenten niet schadelijk, dus wees niet ongerust!
Tja, een recensie is niet compleet zonder een kritische noot. In dit geval wordt het een nootje, want waartoe dienen de 5 recepten? Deze zijn er misschien een beetje met de haren bij gesleept, want dit is geen kookboek en kan het prima zonder recepten stellen.

Verder niets dan lof voor dit boek. U doet er hobbykoks en anderen die zich voor koken interesseren een groot plezier mee. Dit is als het ware het theorieboek dat naast de praktijkboeken in de kast moet prijken!