Mosselen – het mosselseizoen is weer begonnen – weetjes en wat kun je met deze gezonde lekkernij allemaal doen

De mossel is een belangrijk product uit de Nederlandse schelpdierteelt. Wereldwijd worden er jaarlijks circa 194 miljoen kilo mosselen geproduceerd, waarvan ongeveer 57 miljoen kilo in Nederland. De meeste mosselen zijn bestemd voor de versmarkt. Het grootste deel wordt geëxporteerd naar België en Frankrijk.

Het mosselzaad wordt geboren in belangrijke natuurgebieden, daarom vindt de visserij hierop onder strenge voorwaarden plaats. Mosselzaad, de grondstof voor de mosselkweek, fluctueert in hoeveelheid van jaar tot jaar. Mosselkwekers hebben dus ook alternatieve mosselzaadbronnen nodig. Eén van de oplossingen die uitkomst kan bieden, is het plaatsen van mosselzaadinvanginstallaties (MZI’s). De MZI’s spelen ook een wezenlijke rol in de verduurzaming van de Nederlandse mosselvisserij.

De mossel (Mytilis edulis) is een tweekleppig schelpdier. Ze komen in verschillende leefgebieden voor, zoals droogvallende zandplaten en permanent overstroomde zandplaten. Ook hechten ze zich graag aan hard substraat of aan touwen in het water. Deze verschillende leefomgevingen brengen vooral verschillen in de bouw van de schelpen met zich mee. Mosselen die voorkomen op tijdens eb droogvallende zandbanken, hebben in het algemeen een sterkere schelp dan mosselen die aan touwen hangen.

Kweekgebieden

Het vissen van mosselen vindt al ruim 150 jaar plaats in de Nederlandse wateren. De twee kweekgebieden zijn de Oosterschelde en de Waddenzee, samen ongeveer 6.000 hectare groot. De Waddenzee beschikt over de meeste mosselpercelen en is door de sterke invloed van eb en vloed en het hierdoor hogere aanbod van voedsel voor de mosselen, ook het meest geschikt voor de kweek. De opbrengst van de Waddenzee is echter door de dynamische kenmerken van het gebied wel minder constant dan die van de Oosterschelde. Bij harde storm kunnen daar mosselen verloren gaan. Storm en vraat door krabben en zeesterren kunnen de hoeveelheden in de Waddenzee behoorlijk aantasten, terwijl de omstandigheden in de Oosterschelde door de stormvloedkering sterk gestabiliseerd zijn.

Van mosselzaad tot consumptiemossel

Voor de handel vangt het mosselseizoen in principe in juli aan. De start van het seizoen is afhankelijk van het aanbod en de kwaliteit van de mosselen. Het seizoen voor de Nederlandse mossel loopt van juli tot april van het jaar daarop. Een kilo mosselen deed eind deze week ongeveer € 3,00 op de veiling (Bron: Visserijnieuws).

De volwassen mosselen die in de handel worden gebracht, worden ook wel aangeduid als consumptiemosselen. Deze mosselen worden op de mosselpercelen in de kweekgebieden opgekweekt van mosselzaad tot halfwasmosselen en uiteindelijk tot consumptiemosselen. Het mosselzaad wordt traditioneel verkregen door te vissen op wild zaad, met name op de Waddenzee en in veel mindere mate op de Oosterschelde, de Westerschelde en de Voordelta.

In het voor- en najaar wordt er geïnventariseerd hoeveel mosselzaad er aanwezig is, waarna er een vergunning wordt aangevraagd om een deel van het bestand op te mogen vissen. Het mosselzaad wordt vervolgens naar de kweekpercelen gebracht. Een klein deel van het mosselzaad wordt in zogenaamde sokken gestopt en in de waterkolom opgehangen. Dit zijn hangcultures.

De mosselen groeien vervolgens in anderhalf tot twee jaar tijd uit tot consumptiemossel. In de tussentijd worden de mosselen af te toe verplaatst, zodat ze de ruimte krijgen om te groeien en andere (rovende) dieren, zoals zeesterren en krabben, kunnen worden weggevangen. Als ze groot genoeg zijn, worden de mosselen opgevist en naar de mosselveiling in Yerseke gebracht. Hier wordt de lading door medewerkers van het Productschap Vis bemonsterd. Het bemonsteren van een scheepslading mosselen houdt in dat er een steekproef wordt genomen, aan de hand waarvan bepaald wordt hoeveel mosselen de kweker aanbiedt, hoe groot de mosselen zijn (schelpgrootte en vleesgewicht) en hoe groot het percentage restmateriaal (losse schelpen, pokken, zeesterren e.d.) in de lading is. Het resultaat van de bemonstering wordt voor de veiling bekend gemaakt, waarna handelaren kunnen inschrijven op de geboden partijen.

Mosselzaadinvanginstallaties, MZI’s

Mosselkwekers hebben in oktober 2008 met de natuurorganisaties (Waddenvereniging, Vogelbescherming Nederland, Stichting Wad en Natuurmonumenten) en de overheid een convenant gesloten om op een duurzame manier mosselen te kweken en mee te werken aan natuurherstel van de Waddenzee. De mosselsector investeert in duurzame vangst- en kweekmethoden en bouwt stapsgewijs de mosselzaadvisserij op natuurlijke banken in de Waddenzee af. Zo krijgt de zeebodem rust, waardoor natuurlijke mosselbanken en zeegrasvelden de kans krijgen zich te ontwikkelen.

Mosselzaad uit MZI’s is op dit moment het beste alternatief om het mosselzaad dat niet meer van de bodem opgevist wordt te vervangen. De afbouw van de bodemvisserij gaat samen met een stapsgewijze toename van het aantal MZI’s. De in 2009 aangewezen locaties bieden voldoende ruimte voor opschaling, samen met mosselpercelen in de Waddenzee in de Oosterschelde, die worden gebruikt als MZI-locatie. De Minister van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie heeft veertien locaties aangewezen: negen in de Waddenzee, vier in de Oosterschelde en één in de Voordelta. Op deze veertien verschillende locaties drijven deze installaties op het water. Voor de mosselkwekers zijn deze MZI’s van belang om op een duurzame manier mosselen te kweken.

Basisrecept mosselen koken voor 2 personen:

2 kilo Zeeuwse mosselen
1 zak mosselgroente AH
1 zakje mosselkruiden
2 ½ dl droge witte wijn
De grootste pan die je hebt

Vul de pan met de witte wijn, er moet minimaal 1 CM op de bodem staan. Vul de pan voor driekwart met mosselen en voeg de groenten en de kruiden toe. Eventueel kunt je de groente en de mosselen door elkaar mengen. Dit verhoogt de smaak. Breng de mosselen aan de kook. Kook de mosselen in ongeveer 7 -10 minuten, met gesloten deksel, gaar. Let op: Tijdens het koken komt het kookvocht omhoog. Als het kookvocht de deksel driemaal omhoog gedrukt heeft, zijn de mosselen gaar, ook al zijn de tien minuten nog niet voorbij. (Wel telkens de deksel oplichten om het vocht weer te laten zakken). Schud of schep de mosselen gedurende het koken even om, zodat de onderste boven komen te liggen, dan zijn ze allemaal tegelijk gaar. Voorzichtig omscheppen voorkomt dat alle gare mosselen uit de schelp vallen en in het kookvocht terechtkomen. Let op: als er een mossel bij zit die na bereiding nog dicht is gooi die weg, die is dan niet goed. Nog even laten uitdampen en eet smakelijk ! Lekker met diverse sausjes, frisse salade, knapperig stokbrood of frites.

Mosselen met mosterdsaus

Leuk voorgerecht voor 4 personen

2 kg mosselen
1 ui
1 ei
boter
1 ½ dl witte wijn
1/8l zure room
2 theel. milde mosterd
peper, zout
2 el gehakte peterselie

De mosselen onder de koude kraan zorgvuldig wassen, de beschadigde exemplaren verwijderen. De ui snipperen. De boter in de mosselpan verhitten en de ui hierin glazig laten worden. De mosselen en de wijn toevoegen en ruim versgemalen peper over de mosselen strooien. De mosselen afgedekt op een hoog vuur open laten gaan. Af en toe omscheppen. De mosselen met een schuimspaan uit de pan nemen, af laten koelen en de lege mosselschelp verwijderen. Voor de saus de zure room op smaak brengen met mosterd, peper en zout. De mosselen over vier borden verdelen en in iedere schelp wat van de mosterdsaus scheppen. Met peterselie bestrooien ter garnering.

Gebakken Mosselen

1 kilo gekookte mosselen (zonder schelp)
1 ui
zout, peper
bloem
boter
peterselie gesnipperd
citroensap

Gekookte koude mosselen worden door wat bloem geschud. Samen met het uitje worden ze in wat gebruinde boter heel even gebakken en meteen warm opgediend. Besprenkel ze met citroensap en gebruinde boter en bestrooi met de fijngehakte peterselie. Serveer met sla en stokbrood/knapperige frites.

Mosselen in de wok met rijst

600 a 700 gram mosselen
3 eetlepels zonnebloem olie
1 grote ui gesnipperd
2 teentjes knoflook fijn gehakt
1 rode en 1 groene paprika in smalle reepjes
1 el lichte Chinese soja saus
4 el droge sherry
1 tl bruine basterdsuiker
2 tl allesbinder
zout
4 tros tomaten ontveld in smalle reepjes gesneden
½ el fijngesneden bieslook

Neem bij voorkeur klaar gekookt gekocht die worden niet zo snel taai. Maak de uitgelekte mosselen droog door ze over een stuk keukenpapier of een droge theedoek te laten rollen. verhit een wok en laat de olie er even door walsen fruit de ui tot ze glazig ziet Roer knoflook er door en voeg na een minuut de paprika reepjes toe. Laat alles onder voortdurend roeren en omscheppen 3 minuten bakken. Voeg de sherry, suiker en vier eetlepels warm water toe, laat alles een minuut koken. Schuif alle ingrediënten naar een zijde van de wok. Strooi allesbinder over het vocht op de bodem van de wok Voeg naar eigen smaak wat zout toe roer alles goed door. Schep eerst tomaten reepjes en daarna de overige ingrediënten door de kokende saus. Verdeel het gerecht onmiddellijk over voorverwarmde borden en strooi bieslook er over. Serveer de droog gekookte rijst er apart bij.

Gegratineerde Mosselen met kaas

Ongeveer voor 2 personen:

24 gekookte mosselen in de schelp
1/8 lt creme fraiche
2 ½ el geraspte emmentaler of gruyere
1 eierdooier (dus niet het eiwit !)
kerriepoeder
peper

Verwijder van iedere mossel een schelp (de mossel blijft dus in een schelphelft achter). Leg de mosselen in een platte ovenschaal of op 2 ovenvaste borden. Klop de eidooier samen met de creme fraiche, de kaas, een mespunt kerriepoeder en peper los en schep dit mengsel op de mosselen.
Laat de mosselen onder de voorverwarmde ovengrill gratineren.

Gegratineerde mosselen met dragon, een topper voor recept klik hier

Mejillones Gratinados (Spaanse Gegratineerde Mosselen)

Voor 1 persoon (portie)

12 mosselen, gekookt, in halve schelp
2 teentjes knoflook, zeer fijn gehakt
3 el peterselie, fijn gehakt
2 el paneermeel
Zeezout (mespunt)
Olijfolie (beetje)
Kookvocht van de Mosselen (klein beetje)
Vers geperst citroensap

Leg de gekookte mosselen met de bovenste schelp verwijderd op de bakplaat en warm intussen de oven voor op 220 graden Celsius, hak de knoflook met een scherp mes zeer fijn, maak de gratin door de knoflook, peterselie en paneermeel goed door elkaar te mengen, sprenkel over elke mossel wat olijfolie en een beetje van het kookvocht van de mosselen, plaats de mosselen in de oven en laat ze een minuut of 8 gratineren, sprenkel er wat vers geperst citroensap overheen en heet serveren, erg lekker.

Mosselen met knoflook en koriander

Voor 2 personen

1 bak verse zeeuwse mosselen (2 kg)
2 tenen knoflook
2 el olijfolie
1 tl paprikapoeder
1 zak oosterse wokgroente (400 g)
1 blik tomatenblokjes (400 g)
1 visbouillontablet
1 zakje verse koriander (15 g)

Knoflook pellen en fijnsnijden. In grote diepe pan olie verhitten en hierin knoflook 1 min. bakken. Paprikapoeder en groenten toevoegen en omscheppen. Blokjes tomaat met vocht, bouillontablet en 1 dl water toevoegen en aan de kook brengen. Zo nu en dan roeren. Mosselen ondertussen wassen. Mosselen die ver openstaan of kapot zijn, verwijderen. Mosselen met mosselkruiden (uit bak mosselen of zakje) aan pan toevoegen, omscheppen en met deksel op pan in ca. 7 min. gaarkoken. Koriander ondertussen fijnsnijden en toevoegen. Mosselen met groenten op 4 borden scheppen. Mosselen die tijdens het koken niet zijn opengegaan onmiddellijk weggooien! Lekker met vers turks brood of extra frites.

Mediterrane mosselen uit de wok

Voldoende voor 2 personen

2 kilo panklare mosselen
1 sinaasappel
1 kleine venkelknol
2 tenen knoflook
3 eetlepels olijfolie
1 eetlepel Italiaanse kruiden (fijngehakt)
versgemalen zwarte peper

Controleer de mosselen. Houd mosselen die wijd openstaan onder stromend water of tik de mossel tegen het aanrecht. Gaan de mosselen dicht dan kun je ze gebruiken, blijven de mosselen openstaan, gooi ze dan weg. Boen de sinaasappel schoon en rasp er 2 theelepels oranje schil van af. Snijd de venkel in kleine blokjes, bewaar het groen. Pel de tenen knoflook en snijd ze in plakjes. Verhit de olijfolie in een wok en roerbak de knoflook en venkel 2 minuten. Schep de geraspte sinaasappelschil en de Italiaanse kruiden erdoor en maal er wat zwarte peper boven. Leg de mosselen in de pan en schep alles voorzichtig om. Verwarm de mosselen op hoog vuur tot ze allemaal openstaan, schep ze regelmatig voorzichtig om. Schep met een schuimspaan het mengsel van mosselen, venkel en knoflook in twee grote kommen. Kook het kookvocht op hoog vuur 5 minuten in en schenk het over de mosselen. TIP: Maak een lekker dipsausje bij de mosselen: laat 100 g gorgonzola smelten in 1 dl kookvocht of maak een dressing van 1 eetlepel balsamicoazijn, 3 eetlepels olijfolie extra vierge, ½ eetlepel mosterd en 2-3 eetlepels kookvocht en smullen maar.

Mosselen op z’n Vlaams

Voldoende voor 4 personen

4 kilo verse mosselen
1 prei
1 ui
3 worteltjes
1 klein bosje bladselderij
2 eetlepels slaolie
3 dl witte wijn
½ theelepel gedroogde tijm
50 gram boter
Peper naar smaak

Was de mosselen. Snijd de prei, de ui en de worteltjes in stukjes en hak de bladselderij klein. Verhit de olie in een grote diepe pan en bak hierin de prei, de ui en de worteltjes 3 minuten op een hoog vuur. Voeg de wijn, de bladselderij, de tijm en de mosselen aan de pan toe. Verdeel de boter erover. Doe het deksel op de pan, breng het vocht aan de kook en kook de mosselen 5 tot 8 minuten tot ze allemaal openstaan en gaar zijn. Schud de mosselen tussentijds even op. Verwijder mosselen die niet zijn opengegaan. Lekker met Vlaamse frieten en mayonaise.

Een geweldige Paella met mosselen

Voldoende voor 4 personen (porties)

6 kleine kippenpootjes (TV-sticks)
olijfolie om te bakken
1 zoete witte ui
2 tenen knoflook
1 rode peper
1 rode paprika
1 blikje tomatenblokjes zonder sap (400g)
ca 1,2 L kippenbouillon
1 envelopje saffraan
500 g arroz (paellarijst)
200 g doperwten (diepvries)
6 grote garnalen
1 kg mosselen (schoongemaakt)
1 scheut witte wijn
100 g chorizo
2 takjes peterselie, fijngehakt
2 citroenen in partjes
grote brede kookpan, of paellapan

Bak de kippenpootjes in een koekenpan met olie bruin. Snipper
de ui, knoflook, peper (zonder zaadjes en zaadlijsten) en paprika.
Fruit dit mengsel en voeg de rijst, uitgelekte tomatenblokjes,
bouillon, saffraan, doperwten, kippenpootjes en garnalen toe.
Breng aan de kook en laat ca. 15 minuten zachtjes sudderen. Kook
de mosselen ca. 5 minuten met een scheut wijn apart in een pan tot
ze open gaan en schud ze af en toe om. Snijd ondertussen de chorizo in blokjes en bak ze uit in de
koekenpan. Voeg ze samen met de mosselen toe aan de paella en
laat 5 minuten mee garen. Serveer met partjes citroen en bestrooi
met de peterselie.

Tagliatelle met tonijn en mosselen

Voldoende voor 4 personen

2 blikjes tonijn op olie (à 185 gram)
3 eetlepels olijfolie
2 teentjes knoflook (fijngehakt)
1 rode ui (dunne ringen)
150 gram gekookte mosselen
100 gram zwarte olijven zonder pit (plakjes)
400 gram tomatenblokjes op sap
400 gram groene tagliatelle
2 eetlepels peterselie (gehakt)

Laat de tonijn goed uitlekken. Verhit de olijfolie in een wok of hapjespan en roerbak hierin de knoflook en ui 4 minuten. Voeg de tonijn, mosselen en olijven toe en bak ze 1 minuut mee. Roer de tomatenblokjes met sap, peper en zout erdoor en laat de saus 10 minuten zachtjes sudderen. Kook intussen de tagliatelle volgens de aanwijzing op de verpakking. Laat de pasta goed uitlekken, schep deze door de tonijn-tomatensaus en warm het gerecht goed door. Strooi tot slot de peterselie erover en smullen maar.

Spaanse mosselen uit de wok

Voor 2 personen

2 kilo mosselen
1 ui
2 tenen knoflook
1 rode peper
3 el olijfolie
3 takjes tijm
1 dl medium dry sherry
½ blik tomaatstukjes (à 400 g)

Was de mosselen onder koud stromend water. Gooi kapotte mosselen of mosselen die wijd open blijven staan weg. Pel de ui en de tenen knoflook. Snijd de ui in dunne partjes en de knoflook in plakjes. Verwijder de zaadjes uit de peper en snijd de peper in reepjes. Verhit de olijfolie in een wok en roerbak de ui, knoflook en rode peper 2 minuten. Ris de tijm van de takjes en schep ze erdoor. Leg de mosselen in de pan en schep alles voorzichtig om. Sprenkel de sherry erover en schep de tomaatstukjes erdoor. Roerbak de mosselen op hoog vuur 6-8 minuten tot ze allemaal open staan. Warm opdienen en lekker smullen.

Tenslotte nog de gouden mosseltips want durf het niet vaak genoeg te zeggen. Gooi mosselen die stuk zijn ogenblikkelijk weg. Gooi rauwe mosselen, dus nog niet gekookt of behandeld, die open staan en niet dicht willen, ook onmiddellijk weg. Gooi, na het koken of bakken, mosselen die dicht blijven ook onmiddellijk weg. Dit is wel belangrijk en zo kan er weinig gebeuren. Voorts nog even iets over de voedingswaarde van dit lekkere product. Mosselen eten is heerlijk en gezond tegelijk. Mosselen bevatten veel eiwitten en weinig vet. Bovendien zijn mosselen rijk aan mineralen, kalk, fosfor en vitaminen. Het vet van de mossel behoort tot de categorie van de onverzadigde vetzuren, zodat het eten van mosselen niet leidt tot verhoging van het cholesterolgehalte. Verder hebben mosselen een hoog jodiumgehalte en bevatten zij seleen, koper en ijzer. Het regelmatig consumeren van mosselen levert een positieve bijdrage aan een gezonde en verantwoorde voeding. Lekker genieten en wens allen een fijne vakantie en tot na de zomer. Ik ben eventjes met vakantie.

Indien je nog meer recepten en informatie wilt over dit onderwerp kijk dan eens in deze kookgroep Doe mee en als je het leuk vind wordt dan lid.

11 Reacties

  1. BenVerbruggen

    7 juli 2012 at 11:07

    Alex, ook dit artikel maar weer bewaard, teveel info die ik niet wil missen. En ga dit weekend maar weer eens mosselen eten.

  2. inekevlaskamp

    6 juli 2012 at 13:17

    Lijkt me allemaal even lekker.Dank je wel.Groetjes Ineke

  3. Leuk artikel met lekkere recepten. Ik heb het meegenomen.

  4. Goed artikel Alex en lekkere recepten, ik heb het gelijk meegenomen. Dank je wel. Groetjes, Louise

  5. Voor mosselen kun je me altijd wakker maken, wij vinden ze heerlijk. Met plezier heb ik dit artikel gelezen en vond het heel informatief. Ik ga het bewaren vooral ook omdat er zoveel lekkere recepten erbij zijn, vooral het recept voor gebakken mosselen vinden we heerlijk maar ik had nog geen goed recept. Mijn moeder maakte vroeger vaak een heel lekker recept voor Catalaanse mosselen die ze van de huishoudster van mijn tante in Barcelona had gekregen, ik maak het ook maar moet het eerst weer eens maken om alle ingredienten en hoeveelheden te hebben en dan zet ik het op Smulweb. Hartelijk dank voor dit artikel, groetjes, Margrit

  6. meteen bewaard zonder te lezen omdat ik er alle vertrouwen in heb en mijn geliefde Hessel moet er maar een keer aan geloven. Die is niet zo`n fan van mosselen.Of hij krijgt kliekjes.Bedankt Alex voor dit artikel. Groet, Marieke

  7. Goed artikel met veel nuttige informatie. En ook met watertand recepten. Goed gedaan Alex. Groetjes Deon

  8. lieredomdrij

    30 juni 2012 at 00:31

    Mooi artikel weer hoor. Ik krijg altijd honger als ik iets van je lees. Hele fijne vakantie gewenst (met veel vis), groet Roger

  9. Ziet er weer heerlijk uit, neem ik graag mee. Bedankt!

  10. ronaldvermeulen

    29 juni 2012 at 20:26

    Ja heerlijk, al die recepten. Bedankt voor de info en een goede vakantie toegewenst

  11. Wederom een prima artikel Alex, bedankt!

Geef een reactie