1. Home
  2. Artikelen
  3. De eerste koffiehuizen.

De eerste koffiehuizen.

het ontstaan van koffiehuizen

De vroegste koffiedrinkers zijn niet bekend, maar het is bijna zeker dat ze in Ethiopie leefden. Verwijzingen naar een drank met de naam ?buncham?-misschien koffie, maar misschien ook niet- zijn te vinden in wetenschappelijke Arabische documenten uit 900-1000 n.Chr.- deze handelden vooral over de wetenschappelijke kwaliteiten van de boon.
De schrijvers melden dat de drank goed is voor "de maag, de ledematen en de huid", maar ook dat deze een "heerlijke geur aan het hele lichaam" geeft? en het aroma van koffie schijnt inderdaad die bijzondere eigenschap te hebben; de zweetklieren lijken de geur af te geven. Voordat baden een regelmatige gewoonte werd en in gebieden waar water schaars was, werd dit effect waarschijnlijk erg gewaardeerd.
Een Arabisch volksverhaal dat dateert van ca. 1250 vertelt ons dat de verbannen sjeik Omar wilde koffiebessen ontdekte. Hongerig en flauw van het eten van de rauwe bonen kookte hij een aantal bessen? vervolgens dronk hij het brouwseltje. Dit was niet alleen een welkome variatie op zijn eetpatroon; de sjeik gaf het ook aan zieke mensen, die genazen. Zegevierend keerde de sjeik terug van zijn verbanning in Mocha? met een aantal van de kostbare bonen. Er zijn verschillende versies van dit verhaal en bijna het enige gemeenschappelijke element daarin is de naam Omar. Andere varianten omvatten geesten; de genezing van de mooie dochter van de koning van Mocha; en het betoverende lied van een wondervogel, die verdween nadat hij Omar naar een boom vol koffiebessen had geleid.
Een van de bekendste legenden is die van een geitenhoeder in Arabie? of mogelijk Egypte of zelfs helemaal ergens anders? die zag dat zijn geiten levendiger werden na het eten van koffiebessen. Hij vertelde dit aan de plaatselijke abt, die met zijn monniken experimenteerde; ze ontdekten dat een koffiebrouwsel hen hielp wakker te blijven gedurende hun nachtelijke gebeden.In de afgelopen tweehonderd jaar zijn onderzoekers van de oorsprong van koffie tot verschillende merkwaardige conclusies gekomen. Een schrijver gelooft dat koffie bestond in de tijd van Homerus en dat koffie de ?wonderdrank? was die Helena met zich meenam van Sparta naar Troje. Een andere schrijver concludeerde dat koning David koffie kreeg van Abigail en dat zowel Ezau als Ruth koffie dronk.
Het verhaal gaat dat de moefti van Aden in 1454 Ethiopie bezocht en zijn eigen landgenoten daar koffie zag drinken. Toen hij naar huis terugkeerde, liet hij een aantal bonen halen; de drank genas hem niet alleen van een vervelende kwaal, maar hield hem ook wakker. Koffie werd al snel populair bij de derwisjen.
De verbouw en het drinken van koffie in Jemen begon beslist al voor 1454. In dat jaar werd de productie van koffie goedgekeurd door de regering, die wellicht vond dat de stimulerende eigenschappen van koffie de voorkeur verdienden boven de verdovende eigenschappen van qat, die in het hele land veel verbouwd en gebruikt werd.
In Mekka werden de eerste koffiehuizen, bekend als Kaveh Kanes, gevestigd? en hoewel ze een religieuze oorsprong hadden, draaide hat er al snel om schaakspel, roddel, zang, dans en muziek. Na Mekka volgden Aden, Medina en Cairo.
Koffie kwam in 1517 terecht in Constantinopel, nadat Selim I Egypte had veroverd. De gewoonte van het koffiedrinken verspreidde zich; in 1530 was Damascus aan de beurt en in 1532 Aleppo. Twee van de bekendste koffiehuizen in Damascus waren het Cafe van de Rozen en het Cafe van de Poort de Verlossing.
Hoewel er tot 1554 in Constantinopel geen koffiehuizen te vinden waren, werden ze al snel beroemd om hun luxeuze inrichting; de eigenaars wedijverden met elkaar om de gunst van de klant. De koffiehuizen werden ontmoetingsplaatsen voor zowel vrienden als zakenlieden en vormden steeds meer het toneel voor politieke debatten en discussies.Koffie werd verschillende keren verboden- een keer werden overtreders die het verbod herhaaldelijk hadden genegeerd in een leren zak in de Bosporus gegooid-, maar werd een aanvaardbare drank toen de belasting er aan ging verdienen.

Wat was de reden voor de populariteit van koffiehuizen in het Midden-Oosten en Europa? Het antwoord is simpel: iets vergelijkbaars was er nog nooit geweest. Voor de opkomst van de koffiehuizen kon men nergens genieten van een betaalbaar drankje in prettig gezelschap.
Koffie werd in 1615 door Venetiaanse kooplieden naar Europa gebracht, enkele jaren later dan thee, die voor het eerst in Europa werd verkocht in 1610, en veel later dan cacao, die vanuit de Nieuwe Wereld in 1528 door de Spanjaarden in Europa werd geintroduceerd.
Toen koffie zijn opwachting deed in Italie, waren sommige geestelijken voor een kerkban, aangezien dit drankje het werk van de duivel moest zijn. De paus, Clemens VIII (1592-1605), wilde zelf kunnen oordelen en hij genoot zo van zijn kopje koffie dat hij verklaarde dat "koffie moest worden gedoopt om er een echte christelijke drank van te maken".Aanvankelijk werd koffie beschouwd als medicijn en er werden hoge prijzen voor gevraagd. Ook limonadeventers verkochten koffie. Voor zover bekend werd het eerste koffiehuis ? bottega del caffe- in 1683 geopend in Venetie, hoewel ook het jaartal 1645 in dit verband wel genoemd wordt. Cafe Florian aan het Piazza San Marco, een van de beste en (buiten Japan) duurste koffiehuizen, werd door Floriano Francescari geopend in 1720. Italiaanse koffiehuizen worden nog steeds caffes genoemd; elders in Europa heten ze cafes. Vanaf die tijd openden vele koffiehuizen hun deuren in heel Italie, maar vooral in Venetie. Giorgio Quadri, de eerste eigenaar die Turkse koffie serveerde, opende zijn koffiehuis in 1775, al snel gevolgd door de Duc di Toscania, Imperatore Imperatrice della Russia, Tamerlano, Fantae de Diana, Dame Venete, Pace en Arabo- Piastrelle.
Het eerste koffiehuis in Engeland stond niet in Londen maar in Oxford; het werd geopend door ene Jacob. Er ontstond een kofficlub in een particulier huis dicht bij het All Souls? College; later vormde deze club de basis van de Royaal Society.
In 1652 werd het eerste koffiehuis in Londen geopend in de St Michael?s Alley, Cornhill. Dit koffiehuis was van Pasqua Rosee, die wellicht uit Griekenland kwam, en ene Mr Bowman. Het stond model voor veel koffiehuizen, waarvan Mol?s Coffee House te Exeter in Devon een van de bekendste is. Sir Walter Raleigh dronk daar koffie en rookte er zijn pijp.Het beroemdste van de Londense koffiehuizen werd oorspronkelijk in Tower Street en later in Lombard Street gevestigd door Edward Lloyd (die leefde tot 1730) in 1688. Als speciale service hield Lloyd lijsten bij van de schepen die zijn klanten hadden verzerd; uiteindelijk werd Lloyd een wereldwijd bekende verzekeringsmaatschappij.De eerste verwijzing naar koffie in Noord-Amerika dateert van 1668; volgens dit document werd koffie gedronken met suiker of honing en kaneel. Al snel kwamen er koffiehuizen in New York, Philadelphia, Boston en andere steden. In Boston waren de eerste koffiehuizen het London CoffeeHouse en het Gutteridge Coffe House, dat opende in 1691. Een van de beroemste was de Green Dragon, waar de Boston Tea Party werd gepland in 1773. Boston was ook de plaats van het grootste, duurste en stijlvolste huis ter wereld voor de koffiehandel, toen in 1808 een gebouw van zeven verdiepingen ?dat 50.000 dollar kostte- werd opgericht naar het model van Lloyd in Londen. Slechts tien jaar later werd het verwoest door een hevige brand. In New York, waar koffie ?must? (een soort bier) verving als geliefde drank bij het ontbijt, werd de belangrijkste markt voor groene bonen gevestigd in 1683. William Penn veplaatste zijn bestellingen van Pennsylvania naar New York. Het eerste koffiehuis in de stad? het werd geopend in 1696- was de King?s Arms. Daarna volgde het Exchange Coffee House in Broad Street, dat werd gebouwd in 1730 en tot een groot handelscentrum uitgroeide. Het succes van ?The Exchanga? werd echter overtroffen door dat van het Merchants? Coffee House, waar de bank van New York werd opgericht in 1784 en de eerste aandelen werden verkocht in 1790. De Tontine, aan Wall Street en Water Street in New York, was tien jaar lang het hoofdkantoor van de New York Stock Exchange.
In Philadelphia, de derde grote stad van de vroege Amerikaanse geschiedenis, werd het eerste koffiehuis geopend in 170 ? het heette Ye Coffee House.
De koffiehuizen in Amerika verschilden van hun Europese tegenhangers, in die zin dat ze eerder conservatieven trokken dan radicalen, republicanen of literatoren. Er vonden ook vaak rechtszaken en raadsvergaderingen plaats in steden waar weinig openbare gebouwen waren.


Bron: Koffie, Jon Thorn.
Met dank aan Hannie Merkelijn voor het uittypen.

Reacties (1)

Leuk artikel? Deel het
Laatste vragen
Laatst beantwoorde vragen
Meest bekeken
Top