1. Home
  2. Artikelen
  3. Het heilzame kruid salie

Het heilzame kruid salie

Door Wina Born, Rotterdams Dagblad 6-6-2000

Het is een prachtige plant, voorzien van langwerpige groenachtige grijze, zachtfluwelen blaadjes. En als hij gaat bloeien, steekt hij fier de lange aren met paarsblauwe bloempjes de lucht in, omzoemd door bijen. Dat is de salie (salie officinalis) die zijn naam ontleent aan het Latijnse ?salvere?, genezen. Een ?herba sacra?, heilig kruid in de Oudheid en Middeleeuwen.

De Romeinen dronken een salie-aftreksel tegen slangenbeten, maar ook als een soort tonicum tegen slapte, lusteloosheid en om de levensgeesten weer op te wekken en dat doet men nog steeds op Kreta en in andere delen van Griekenland. Door geregeld saliethee te drinken hoopt men van een gezonde ouderdom te kunnen genieten. De medische school van Salerno, een autoriteit in de Middeleeuwen, ging nog verder: ,,Waarom zou men sterven als men salie in de tuin heeft??? was een van haar regels.

Als huismiddel tegen alle mogelijke kwalen, van verkoudheid tot cholera, van constipatie tot epilepsie, werd salie nog eeuwenlang gebruikt. Ook wordt ervan verwacht dat het de spieren zou versterken en de zenuwen kalmeren. Dit laatste zou dan de reden zijn dat men een ietwat suf en energieloos mens later een Jan Salie zou gaan noemen.

Het was Karel de Grote, die zoveel nuttige Middellandse Zeeplanten naar West Europa heeft laten komen en aanplanten, die de salie naar de kruidentuinen van zijn pachtboerderijen en de kloosters bracht. Creatieve broeder koks zullen toen zeker ge?nspireerd zijn door de pittige, warme geur van de blaadjes, en aan broeder tuinman gevraagd hebben om die niet alleen voor de apotheek te bestemmen, maar ook voor de keuken.

In vele Middeleeuwse recepten voor sauzen, soepen, salades, wordt salie gebruikt in de naar onze begrippen toen overdadige kruidenmengsels. Dankzij Hollandse kooplieden is de salie later in China terechtgekomen, en daar al gauw naar waarde geschat -vooral om de medische kwaliteiten. Voor een pond salieblaadjes betaalden de Chinezen graag vier pond goede Chinese thee.Salie behoort tot de geurige muntfamilie. Men kan de blaadjes zowel vers als gedroogd gebruiken en het is heel goed mogelijk de blaadjes zelf te drogen. Volgens oud geloof moeten ze geplukt worden met Sint Jan, 24 juni, kort na de langste dag -u een magische dag. Men plukt ze aan de steeltjes, bindt bosjes bij elkaar en hangt die op in de schaduw, liefst waar het een beetje tocht. De gedroogde blaadjes worden in een goed gesloten potje bewaard. Koop liever geen gemalen salie; gemalen kruiden hebben aroma verloren.

Er zijn vele manieren om salie te gebruiken. Als thee op de Griekse manier als kalmerend middeltje, eventueel met wat honing. Of in een zakje gebonden aan de kraan, hangend onder de waterstroom voor een heerlijk kalmerend bad. Het schijnt ook te helpen tegen ongemakken van de menopauze. Op het Franse platteland gelooft men heilig in saliewijn: 60 g gedroogde salie een week laten trekken op een fles zoete wijn, zoals Banyuls of Muscat de Frontigan, en dan elke dag na de hoofdmaaltijd een glaasje drinken. Voor al diegenen die ?het niet meer zien zitten?.

Keuken

Omdat het een kalmerend kruid is, past het in de keuken bij vette gerechten. Bij gans (in de buik een paar blaadjes), maar helaas, wie eet er nog gans en waar kun je in ons verder zo rijk voorziene land nog een goede gans kopen? Dan maar bij een varkenskarbonade of rollade. Enkele blaadjes mee laten braden en/of stoven. Ook bij de iets zoetige smaak van lever past de kruidigheid van salie heel goed en nu de tuinboontjes weer lokken zou men ook enkele verse salieblaadjes kunnen meekoken.

De oude Engelse keuken kent een heerlijke uien saliesaus, erg goed bij een flink stuk varkensvlees. Een grote ui fijnhakken evenals vier salieblaadjes, even in kokend water leggen, laten uitlekken en met 50 g droog broodkruim, peper en zout heel zachtjes een kwartier in boter bakken, en met bouillon tot sausdikte verdunnen.

In de Italiaanse provincie Emilia Romagna kent men een eenvoudig, maar heerlijk spaghettigerecht: spaghetti op de gewone manier koken, klontje boter erdoor. Enkele plakken ?pancetta? (dat heerlijke Italiaanse buikspek) bakken met een paar verse salieblaadjes, fijnhakken en dit door de spaghetti roeren -uten slotte geraspte Parmezaanse of pecorino erover. Geen sloten saus, maar de eigen smaak van de spaghetti, verlevendigd met spek, salie en kaas.

Reacties (1)

Leuk artikel? Deel het
Laatste vragen
Laatst beantwoorde vragen
Meest bekeken
Dit artikel staat ook in de volgende kookgroepen:
boonstra_ja_en_b

boonstra ja en b

Top