1. Home
  2. Artikelen
  3. De Nederlandse keuken

De Nederlandse keuken


We beginnen onze wereldreis natuurlijk in onze eigen land, maar is dat eigenlijk wel wat voor lekkerbekken?

Er is in het welvarende deel van de wereld geen land waar zo sober wordt gekookt als in ons land. Veel mensen menen dan ook dat een Nederlandse keuken niet bestaat. Dat is niet juist, want al speelt de kookkunst in ons cultuurpatroon een bescheiden rol, ze is wel degelijk aanwezig.
In Nederland wordt op vrij eenvoudige wijze gekookt en dat komt omdat vooral in de provincies boven de grote rivieren veel Calvinisten het in de sobere en ingetogen negentiende eeuw als een zonde beschouwden wanneer men het dagelijkse voedsel zo bereidde dat men ervan kon genieten. Die invloed, bovendien ontstaan in een tijd waarin voor een groeiend inwonertal te weinig voedingsmiddelen werden geproduceerd, is nog altijd merkbaar.Nederlanders hebben lang een afkeer gehad van lifiafjes. Men verkoos liever een stevig, maar pretentieloos maal boven een menu dat samengesteld was uit een aantal zorgvuldig gecomponeerde gerechten. Daarin is sinds het midden van deze eeuw verandering gekomen, al dient daarbij direct te worden opgemerkt dat de doorsnee Nederlandse huisvrouw er nog altijd prat op gaat dat zij in staat is in zeer korte tijd een maaltijd voor een heel gezin op tafel te
zetten.

De kookkunst verbetert
Sinds enkele tientallen jaren is de belangstelling voor de kookkunst in ons land zeer sterk omhooggegaan. Dat danken we onder andere aan een aantal culinaire journalisten, die er geen geheim van maakten dat je van eten ook kunt genieten. Daarbij komt dat we in ons land over produkten beschikken waar men in het buitenland vaak jaloers op is. Voeg daarbij het hoge vakmanschap van onze slagers, poeliers en visverkopers en neem daarbij bovendien in aanmerking dat er in geen land ter wereld zo'n rijk aanbod van voedingsmiddelen is als in ons land.

De soberheid van de Nederlandse keuken is er de oorzaak van dat de gerechten uit die keuken ook smaken naar wat ze zijn. Wij spelen in ons land niet met ingewikkelde sauzen, we houden niet van urenlange bereidingstijden en we leggen grote nadruk op het gebruik van verse produkten.
Daardoor heeft zich in ons lage land aan de zee een kookkunst kunnen ontwikkelen die niet alleen sober, maar ook eerlijk is. Dankzij invloeden van buitenaf wordt er steeds beter gekookt en mede dankzij de aanwezigheid van uitstekende produkten zal de kookkunst hier te lande zich ook in de komende jaren kunnen uitbreiden en verdiepen.

Groenten zijn belangrijk
Nederland is het enige land in Europa waar grote nadruk wordt gelegd op het eten van groenten. Het aanbod is dan ook bijzonder groot en rijk gevarieerd. Wanneer men een willekeurige Nederlander vraagt wat hij de vorige dag heeft gegeten zal hij vrijwel altijd allereerst de groentesoort noemen en pas daarna vertellen of er die dag vlees dan wel vis of een ander hoofdgerecht op tafel kwam. Net zo opmerkelijk is het koopgedrag van veel Nederlanders. Wanneer ze namelijk het dagelijks menu bepalen doen ze dat meestal aan de hand van het aanbod bij de groenteman en niet zoals overal elders in Europa aan de hand van de soort vlees, vis, wild of gevogelte. Men veronderstelt dat door deze gewoonte het eten van varkensvlees sterk wordt gestimuleerd, want juist dit, doorgaans schappelijk geprijsde, vlees past bij vrijwel alle groentesoorten en dat kan men van rund-, kalfs- en lamsvlees lang niet altijd zeggen.

Zoetigheden

Nederland is ook het land van koeken en koekjes, van zoete snoepjes, van chocolade en van krenten- en rozijnenbrood. Denk maar eens aan Wees- per moppen, Arnhemse meisjes, Amsterdamse korstjes, Haagse hopjes, Zeeuwse babbelaars, Bossche bollen, Weerter vlaaien, Friese duimpjes, Deventer koeken en de krentenweggen uit Twente en de Achterhoek.

Zuivel

In de Nederlandse keuken speelt zuivel een belangrijke rol. Met melk en melkprodukten worden de meeste nagerechten bereid en kaas wordt allang niet meer uitsluitend als broodbeleg gezien. Kaas heeft zijn eigen weg in de Nederlandse keuken gevonden en speelt daarin een rol die steeds belangrijker lijkt te worden. Zo is Nederland het land geworden van de salades met kaas, van de gebakken kaasplakken en van gerechten die met een kaaslaag in de oven worden gegratineerd.

Specerijen

Nederland is ook het land van de specerijen, want nergens ter wereld worden zoveel specerijen gebruikt als in ons land. Dat is niet zo verwonderlijk, want de Nederlanders hebben lang het monopolie van die produkten voor de gehele wereld gehad. We danken het aan de Verenigde Oostindische Compagnie dat we vandaag nog altijd , teveel, nootmuskaat over de groenten raspen, dat kaneel in veel nagerechten wordt verwerkt en dat we kruidnagels gebruiken in allerlei kruidenmengsels voor vlees, maar ook voor gebak. Van een kruidenmengsel zoals dat voor speculaas wordt gebruikt kent men in de gehele wereld geen tweede versie.
Het gebruik van specerijen is er overigens wel de oorzaak van geweest dat verse tuinkruiden lange tijd niet of nauwelijks in onze keukens voorkwamen. Daarin is in de tweede helft van deze eeuw grote verandering gekomen. We danken dat onder meer aan het toerisme. Daardoor kon de Nederlander tijdens zijn vakanties in het buitenland de geuren van de Provencaalse kruiden in Frankrijk opsnuiven, leerde hij pizza's eten in Italie en maakte hij kennis met paella in Spanje. Tuinkruiden zijn uit het vergeetboek gehaald, want in de eeuwen voordat specerijen op grote schaal werden geintroduceerd gebruikte men ze wel degelijk.

De beruchte Nederlandse restjes

Nederland is ook het land van de restjes, want de doorsnee Nederlander houd er niet van goed bereid voedsel dat na de maaltijd is overgebleven weg te gooien. Van oud wittebrood worden broodschoteltjes met rozijnen gemaakt of men bakt er wentelteefjes van. Resten vlees en vis worden in ragouts verwerkt en van resten gekookte groenten worden met gekookte aardappelen stamppotten gemaakt.
Die stamppotten brengen ons terug naar de tijd toen men het dagelijks brood dankzij grote lichamelijke inspanning moest verdienen. De zware kost uit die tijd is niet echt kenmerkend voor de Nederlandse keuken. Gerechten zoals kapucijners met spek, uitjes en augurken en erwtensoep en hutspot zijn het zeker waard om in de wintermaanden af en toe te worden gegeten, maar het zijn relikwieen geworden. Met de kookkunst in ons land hebben ze niet zoveel te maken. Kenmerkend voor de Nederlandse keuken zijn de vrij eenvoudige bereidingswijzen, waardoor de natuurlijke smaak van de produkten zo goed mogelijk wordt behouden.

Reacties (2)

Bekijk alle reacties Ophalen reacties ... Bekijk minder reacties
Leuk artikel? Deel het
Laatste vragen
Laatst beantwoorde vragen
Meest bekeken
Dit artikel staat ook in de volgende kookgroepen:
lekkerbek_op_reis

lekkerbek op reis

Top