1. Home
  2. Artikelen
  3. Nederlandse wijnen: langzame professionalisering

Nederlandse wijnen: langzame professionalisering

door Ronald de Groot

Als we bellen voor een afspraak, is het mistig in Zuid-Limburg. "Dat hoort nu eenmaal bij een wijngebied", zo schertst Aad Dullaert, prominent lid van de Wijngaardeniers Mergelland. Tsja. Is Zuid-Limburg een echt wijngebied? Wie weet. En niet alleen Limburg. Want wat te zeggen van al die andere polderwijngaarden, die zo langzamerhand alleen nog ontbreken in Groningen en Friesland om reden van de minder Bourgondische inslag van hun bevolking? Het niveau van de Nederlandse wijnen stijgt onmiskenbaar, wijngaarden worden aangeplant, maar slechts weinigen zijn het hobbyniveau ontstegen.

Hoewel er in tien jaar het een en ander tot stand is gebracht, heeft de wijnbouw in ons land het stadium van de volwassenheid nog niet bereikt. Wel is er inmiddels zeker een handvol professionele producenten actief die ook werkelijk goed drinkbare wijnen maken. Maar gemakkelijk is het niet, zeker in een jaar als 2001, met zijn verregende septembermaand. Hoe moeilijk de wijnbouw in Nederland is, wordt bevestigd door Jan Oude Voshaar, die sinds 1998 een wijngaard van twee hectare heeft op de Wageningse Berg. Echt professioneel, dus ook een echte broodwinning. "Ik zal dit jaar toch moeten besluiten of ik doorga met de biologische wijnbouw. Ik denk dat ik dit jaar de helft van de oogst al kwijt ben door valse meeldauw. De eerste jaren ging het goed, maar dit jaar is het weer zeer ongunstig, warm, met steeds weer regen er tussendoor. De stokken zijn wel meeldauwresistent, maar ik heb nu te maken met valse meeldauw. In eerdere jaren kapselde dat wel weer in, maar nu heeft het doorgezet. En als dat gebeurt blijf je achter de feiten aanlopen. Biologische middelen, zoals zwavel, werken wel preventief, maar genezen niet. Een jaar kan ik nog wel hebben, maar het moet volgend jaar niet weer gebeuren." Zijn wijnen worden geleverd op abonnement. De abonnementhouders krijgen de wijnen jaarlijks geleverd, maar dan moet er wel wat te leveren zijn.De problemen die Oude Voshaar kent zijn typerend voor de Nederlandse situatie, hoewel ze natuurlijk ook in Frankrijk voorkomen. Sinds de temperatuursprong van 1988 kan het Nederlandse klimaat als geschikt voor de wijnbouw worden beschouwd. Complicatie blijft natuurlijk de regen, die de druiven flink kan schaden. Zo konden veel producenten de druiven in 2001 door de regen in september moeilijk rijp krijgen. Veel wijnen uit 2001 hebben hoge zuren en moesten ontzuurd worden. Positieve factor zijn de nieuwe druivenrassen die op de markt komen, waarbij de ongevoeligheid voor meeldauw is ingekruist. Deze eigenschap brengt behalve deze resistentie ook een vroegere bloei van de druiven met zich mee. Een vroege bloei is van groot belang, omdat de oogst dan eerder kan plaatsvinden en minder afhankelijk wordt van het najaarsweer. De vraag is wel of deze kruisingen een wijn opleveren met de juiste smaak en kwaliteit. Dat kan alleen de tijd leren.
Dan is er nog het probleem van de juiste plaats van aanplant. Juist omdat er zoveel hobbyisme is, zijn er ongetwijfeld al heel wat stokken op verkeerde plaatsen gezet. Overal wordt er op dit moment lustig op los geplant, en soms op behoorlijk grote schaal, met een omvang van twee hectare of meer. De polder is mooi, maar het is de vraag of je met de voeten in de zeeklei ook goede wijn kunt maken. Bovendien is simpel hobbyisme niet voldoende om een wijngaard van twee hectare goed te runnen en goede wijnen te maken. In dat opzicht lijkt Nederland op elk wijnland in ontwikkeling. Men plant voor zijn eigen plezier, op een stuk grond dat toevallig beschikbaar is. Wijngaarden zijn intussen gesignaleerd in de Beemster, bij Enkhuizen, bij Barneveld en Dodewaard en bij Bentelo in Twente zelfs 3,5 hectare. Flevoland heeft al enige jaren een wijngaard. Het meest logisch is wat bij Apostelhoeve is gebeurd, of bij Fromberg, twee groten in Limburg. Je kijkt zorgvuldig naar een mooie helling en laat grondmonsters nemen om te bekijken welke druivenrassen en welke onderstokken het meest geschikt zijn om te planten. Wijngaarden met de voeten in de zware polderklei hebben het toch moeilijker, vooral in regenachtige jaren, waarin de afwatering tekort schiet.Maar behalve dat de aanplant door niemand wordt gecoordineerd, is verder weinig neiging tot samenwerking. Bij de Limburgse grote drie, die het hobbyniveau echt ontstegen zijn, is er op zijn minst sprake van rivaliteit. In het kader van de mogelijkheid om van Limburg een ?echt Bourgondisch wijnland? te maken is gedeputeerde staten van deze provincie in gesprek gekomen met de wijngaardeniers Mergelland, de belangenvereniging van producenten. Probleem is echter dat de ?grote drie?, Hoeve Nekum, Apostelhoeve en Wijngoed Fromberg, geen lid zijn van de club. De club spreekt dus niet namens de belangrijkste wijnbedrijven. Gepoogd wordt nu iedereen aan tafel te krijgen en mee te laten praten. Maar wie zijn oor goed te luisteren legt, hoort toch wel wat wrijvingen. Het is niet direct in het belang van de grootste(n) en bekendste(n) van de streek om anderen in het zadel te helpen, zo lijkt de teneur. Dat is natuurlijk de vraag, want een gezamenlijk optrekken, met een duidelijk kwaliteitsimago voor de hele steek lijkt toch in ieders belang. Maar dat zal niet altijd goed zijn voor de hobbyisten, die mogelijk niet aan allerlei kwaliteitseisen zullen kunnen voldoen en die toch graag hun flesje wijn willen blijven verkopen. Toch lijkt in het belang van iedereen dat de wijnbouw verder professionaliseert en dat gezamenlijk toch regels worden gesteld. Maar vooralsnog lijken de bestaande bedrijven vooral te vrezen voor hun eigen positie. Op Fromberg wordt zelfs openlijk getwijfeld aan de goede bedoelingen van de politiek. ?Als men de wijnbouw hier met subsidie wil gaan opzetten, zoals een gedeputeerde van de PvdA suggereert, dan zijn we toch echt op de verkeerde weg?. Zo?n vaart zal het echter niet lopen. Toch suggereren deze mogelijke voornemens, of ze nu worden uitgevoerd of niet, dat de belangstelling voor de wijnbouw in Nederland toeneemt. Verwacht mag worden dat het alleen maar meer zal worden. We leven in een tijd dat er behoefte is aan verzetjes, en het bezoek van een leuke Nederlandse wijngaard is het perfecte verzetje. Het drinken van een goede Nederlandse wijn is natuurlijk het leukste verzetje. En we vinden er steeds meer.Op wijngoed Fromberg wordt sterk het accent gelegd op het terroir. Deze wijngaard mag zich dan ook voorstaan op een bijzonder fraaie ligging, op een zuidhelling met een stijgingspercentage dat op sommige plekke de 20% te boven gaat. Paul Wiertz was akkerbouwer en begon de wijngaard tien jaar geleden omdat er weinig muziek meer in het graan en de aardappelen zat. ?Dat stuk grond was voor de akkerbouw het slechtste stuk, met de laagste opbrengsten. Minder vruchtbaar. Prima voor de wijn, zoals iedereen weet. Het is wel een voordeel om altijd boer te zijn geweest. Je kunt onmiddellijk aan het blad zien of het een plant aan iets ontbreekt of als een behandeling nodig is. Hier even verderop heeft een hobbyist een hectare of twee geplant, maar die heeft daar juist heel veel moeite mee. Heeft natuurlijk wel de beste stokken voor in de wijngaard, prima materiaal, maar van de behandeling van de grond onder de stokken en van de druivenstokken zelf heeft hij geen kaas gegeten. Dan wordt het moeilijk om iets goeds te maken. Ik wilde eigenlijk al veel eerder met wijn beginnen, maar alleen mijn dochter Carmen wilde meedoen en mijn zoon Maurice niet. Maar hij draaide bij en we hebben in 1991 ons eerste stuk van 1/3 hectare aangeplant. Ik ging een langs bij Hulst, van de Apolstelhoeve, om te vragen hoe je dat deed, maar toen hij hoorde dat ik zelf ook ging planten, sloeg hij helemaal dicht.? Paul Wiertz is inmiddels 67, maar hij doet nog altijd de verzorging van de wijngaard.
De wijn wordt gemaakt door Maurice Wiertz, rondleidingen en de verkoop worden gedaan door schoonzoon Marcel Soomers en zijn vrouw Carmen. Sinds kort heeft Marcel zijn baan als ambtenaar, belast met wegenbouw, helemaal vaarwel gezegd en is full-time met Fromberg bezig. ?Onze wijnen inzenden voor wedstrijden en concoursen doen we niet. Je weet nooit wie er in de jury zit of in welke gemoedstoestand de jury verkeert. Dus als ik lees dat wijn die of die tot de beste wijn van Nederland is gekozen, dan moet ik even glimlachen. Wij gaan onze eigen weg. Het steekt ons natuurlijk wel eens dat als er over Nederlandse wijn wordt geschreven, daarbij altijd een bepaald bekend domein in een adem wordt genoemd. Het lijkt soms wel of ze in Amsterdam geen ander Nederlands wijngoed kennen. Maar wij hebben hier, regionaal, veel succes. Onze wijn staat op de kaart bij een groot aantal sterrenzaken. Onlangs is een mousserende wijn geintroduceerd die we in Duitsland zijn mousse krijgt en die het bijzonder goed doet. Ik hoorde dat Genoels Elderen, een groot wijngoed net over de grens, zelfs interesse had in het kopen van onze wijngaard. Dat wil toch wel wat zeggen.?
Wijngoed Fromberg
Hunsstraat 42A Ubachsberg
tel. 045-5754461
www.fromberg.nl
Oppervlak: 2,25 ha
Productie: 16.000 flessen per jaar
Rondleidingen op afspraak, ? 8,50 pp inclusief drie glazen wijn en een hapje.Peter de Wit, van Domaine d?Heerstaayen, is de bevlogen hobbyist. Maar wel een van wie we een voortreffelijke Chardonnay ?99 op de proeftafel hadden. ?Maar dat was dan ook wel een heel mooi jaar, en ik weet niet of ik dat zo gauw weer zal kunnen maken.? De druiven kwamen binnen met een potentieel alcohol van liefst 11,6%. Geen chaptalisatie dus en geen ontzuren. Rijping op een vaatje uit de Bourgogne gaf hem fraai hout. Helaas is er altijd maar een klein aantal flessen beschikbaar. Hoewel de Wit toch beschikt over 0,7 hectare, is de oogst vrij beperkt. Hij stelt niet meer dan 800 liter per jaar te kunnen maken. Een Elzasboer zou van dit oppervlak gemakkelijk het tienvoudige kunnen oogsten.
De Wit is een ?commerciele hobbyist?, zoals ze dat in Zuid-Limburg noemen. Hij is nog altijd drie ochtenden in de week leraar Frans. De rest van de tijd besteedt hij aan de wijn, aan zijn wijngaard, die hij zelf verzorgt, en aan zijn wijnimport. Het begon 23 jaar geleden met een halve hectare druiven op een warme plek bij een stuk bos. Hij had graag in Frankrijk willen gaan wonen, maar zijn vrouw wilde niet mee. Dan maar een stukje Frankrijk in Nederland. Inmiddels heeft dat aardig gestalte gekregen in de vorm van een mooie boerderij, waar zelfs palmen, vijgen en citrusbomen staan, die ?s winters deels binnen kunnen worden gehaald. De wijn is gehuisvest in een van de oude stallen. Hoewel de flessen ?s winters de nog altijd binnen bij de kachel moeten staan om de malolactische gisting door te maken, is het toch een hele verbetering ten opzichte van vroeger. Toen stonden de flessen te gisten in de slaapkamer. Het was daar altijd lekker warm. Echtgenote Marijke: ?op een gegeven moment dacht ik, ik word helemaal gek of ik moet er heel hard om lachen?. Ze deed het laatste.
Met de gemeente en een enkele buur ligt de verhouding wat moeilijker. Tegen proeven in zijn huisje bij de wijngaard ontstond het nodige verzet. Een week nadat de burgemeester hem vroeg daar een proeverij te organiseren voor een bezoekende Franse wijnboer plofte er een brief op de mat dat het afgelopen moest zijn. Het mocht niet meer, zomaar proeverijen organiseren. Een van de buren, een stadse dame die de rust van het platteland zocht ?het klassieke geval- had geklaagd dat ze door proevers op haar erf werd gestoord. Gelukkig heeft de Vereniging Vrienden van het Domaine d?Heerstaayen, onder voorzitterschap van de alomtegenwoordige Tjerk Westerterp, zich gemanifesteerd als een machtige beschermer van het wijngoed. En zich noodgedwongen beperken tot advisering over de aanleg van wijngaarden, dat zou toch een beetje jammer zijn...
Domaine d?Heerstaayen
Peter de Wit
Markweg 6, Strijbeek
Tel. 076-5652262
Fax. 076-5652942
e-mail.heerstaayen@tip.nl
webside. www.heerstaayen.com
rondleiding in de wijngaard op afspraakAad Dullaert is een nestor onder de hobby-wijnbouwers. Naast zijn baan bij DSM begon hij in 1987 met 150 stokken. Tien jaar later, na zijn pensionering, plantte hij nog 600 stokken aan. Daarmee heeft hij 0,25 hectare aangeplant, waarvan hij 1500 flessen produceert. Toch heeft hij een aantal verschillende rassen staan, zodat hij per ras maar weinig flessen maakt. Belangrijkste druiven op zijn helling zijn pinot gris en auxerrois. Daarnaast maakt hij kleine hoeveelheden Chardonnay en Pinot noir. De helling, die op enige kilometers van zijn huis ligt, wordt helemaal door hemzelf verzorgd. Toen de wijngaard geplant werd had hij wat stokken over, die hij gelukkig kwijt kon op een helling van de buurman, aan de overkant van de weg. Zijn wijnen scoorden allemaal goed in onze proeverij, maar hij heeft er maar weinig van. Hij maakt de wijnen in de kelder onder zijn huis. ?Ik zou wel willen uitbreiden, maar in mijn eentje ben ik daartoe niet in staat. Ik ben inmiddels op zoek naar een compagnon waarmee ik de uitbreiding kan realiseren. Op vakantie gaan is er niet bij, zeker niet in een regenachtig jaar als dit. Je moet continu in de wijngaard zijn, sproeien. Het is moeilijk zo vol te houden.? Zijn functies van voorzitter en bestuurslid van de Wijngaardeniers Mergelland heeft hij inmiddels neergelegd. Maar hij blijft een enthousiast hobbyist, die verrassende resultaten boekt.

Stokhemer Wingert
Aad Dullaert
Hoogbeek 32
6305 BH Schin op Geul
Rondleidingen op afspraak
tel. 043-4591918

Reacties (1)

Leuk artikel? Deel het
Laatste vragen
Laatst beantwoorde vragen
Meest bekeken
Top