1. Home
  2. Artikelen
  3. Wereldwijnconjunctuur: concurrentie?

Wereldwijnconjunctuur: concurrentie?

door Kees van Leeuwen. Wereldwijnconjunctuur: uit welke hoek komt de concurrentie?

Tot voor kort domineerden Europese wijnproducerende landen de wereldwijneconomie. Tegenwoordig hebben ze concurrentie van nieuwe wijnproducerende landen, zoals de Verenigde Staten en Australie. Ook landen, die lange tijd wijn geproduceerd hebben voor de interne markt, zoals Chili en Argentinie, houden zich nu intensief met export bezig. In hoeverre is de heerschappij van Frankrijk, Italie en Spanje echt in gevaar?Het is op zich een wonder dat er dure wijn bestaat. De wereldwijnproductie bedraagt 260 miljoen hectoliters (oogst 2001, bron Office International de la Vigne et du Vin) en overtreft daarmee ruim de wereldwijnconsumptie (220 miljoen hl), en die situatie duurt al sinds mensenheugenis. Voor elk ander product zou dit rampzalige gevolgen hebben voor de prijzen. De wijnproductie is echter enorm versnipperd en er bestaan veel verschillende merken en kwaliteitsniveaus. Het lukt de producent vaak om de consument er toch van te overtuigen dat zijn wijn uniek is en zo bijzonder lekker dat het de moeite waard is om er veel geld voor neer te tellen. Bovendien spaart de Europese Gemeenschap kosten noch moeite om het overschot aan wijn via distillatie weg te werken om ook aan hen die eenvoudige (en vaak onverkoopbare) tafelwijn produceren een redelijk inkomen te garanderen.De drie giganten in de wereldwijnproductie zijn Spanje, Italie en Frankrijk, met elk meer dan 900.000 ha aan wijngaarden. Deze situatie zal nog wel lang duren, want de Verenigde Staten volgen op de vierde plaats met ongeveer 400.000 ha. Vervolgens hebben we Portugal, Roemenie (beide rond de 250.000 ha), Argentinie en Chili. Australie, die vaak aangemerkt wordt als de grote concurrent van Europese wijn, komt slechts op de 9e plaats met 160.000 ha. Dan spreken we nog niet van de peuter Nieuw-Zeeland, dat met slechts 15.000 ha zestig maal kleiner is dan Frankrijk.
Deze cijfers laten zien dat de situatie nog niet kritiek is voor Spanje, Italie en Frankrijk. De ongerustheid komt echter vooral voort uit de snelle groei die sommige nieuwe wijnproducerende landen doormaken. In de afgelopen drie jaar groeiden de wijngaarden in de Verenigde Staten met een kleine 12 %, in Chili met 22 %, in Nieuw-Zeeland met 50 % en in Australie met maar liefst 63 %!De drie grootste producenten zijn ook sinds jaar en dag de grootste exporteerders. Andere landen, zoals Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk of Griekenland produceren voornamelijk wijn voor de binnenlandse markt. Hoe staat het met de nieuwe landen die op de internationale wijnmarkt opereren? De Verenigde Staten consumeren meer wijn dan ze produceren. Bovendien zijn de productiekosten erg hoog in dit land en wordt de export vaak gehinderd door een over-geevalueerde dollar. Hoewel sommige Californische wijnen uitstekend van kwaliteit zijn, blijven ze een curiositeit in de schappen van de Europese wijnhandelaar. Het kan zelfs gesteld worden dat de wijnproductie in de Verenigde Staten goed is voor de Europese producenten. De Californische wijnen hebben veel bijgedragen aan de wijncultuur van de Amerikanen. Deze drinken nu meestal zowel Californische als Franse, Italiaanse en Spaanse wijnen. Argentinie en Chili hebben lange tijd wijn geproduceerd voor de interne markt, maar er is nu duidelijk sprake van een overschot (respectievelijk 4 en 2 miljoen hl), dat zijn weg moet vinden naar de Amerikaanse en Europese consument. Het kwaliteitsniveau is in deze landen sterk gestegen, met name dankzij vele joint ventures met gereputeerde Europese bedrijven, zoals Torres, Lafite-Rothschild, Mouton-Rothschild en Cheval Blanc. Aangezien de productiekosten laag zijn, kan inderdaad gesteld worden dat er sprake is van concurrentie voor de Europese producenten. Het paradoxale is, dat deze concurrentie veel te danken heeft aan de Europese producenten zelf!
Zuid-Afrika produceert ook aanzienlijk meer wijn dan de inwoners van dit land consumeren (+ 2,4 miljoen hl). Hoewel het totaal oppervlak aan wijngaarden ongeveer stabiel blijft, is er in Zuid-Afrika sprake van een enorme verschuiving in het type wijn. Tien jaar geleden was het leeuwendeel van de productie nog eenvoudige witte wijn geproduceerd van de neutrale Chenindruif. Tegenwoordig komen er steeds meer goede rode wijnen uit dit land, dat zichzelf graag aanprijst met ?we nemen het beste uit de oude en de nieuwe wereld?. Dat dit geen holle reclamekreet is mag blijken uit het feit dat Zuid-Afrika het enige niet Europese land is waar op de universiteit onderzoek gedaan wordt naar de invloed van ?terroir? op de kwaliteit van de wijn. Veel van de recent geplante wijngaarden liggen op hellingen, met geen of minimale irrigatie, hetgeen ook duidt op een duidelijke Europese invloed.Australie en Nieuw Zeeland vormen een geval apart. In deze landen is noch sprake van een wijnbouwcultuur, noch van een wijnconsumptie traditie. Australie en Nieuw-Zeeland hebben een zeer dynamische en flexibele landbouw. Ze hebben zich de afgelopen jaren met evenveel energie op de wijnbouw gestort als in het verleden op lamsvlees, appels of kiwi?s. De opzet is grootschalig. In Australie beheersen de grootste vier bedrijven 80 % van de markt en in Nieuw-Zeeland neemt de grootste producent meer dan de helft van de wijn voor zijn rekening. De productie is uiterst efficient en arbeidsextensief, deels om kosten te besparen en deels omdat er niet veel mankracht te vinden is in de afgelegen gebieden waar de meest recente wijngaarden zijn aangeplant. Er wordt machinaal gesnoeid en geoogst en de loten worden niet opgebonden. Waar in Europa een arbeider tussen de 2 en 5 hectare verzorgt, zijn dat er 40 in Australie. Geen romantiek dus (met uitzondering van enkele zeer kwalitatieve individuele producenten), maar wel de hoogste winstpercentages van alle wijnbedrijven in de wereld. In tegenstelling tot de Verenigde Staten is er in Australie nauwelijks sprake van wijnconsumptie, mede omdat er weinig mensen wonen. 62 % van de wijn wordt dan ook geexporteerd. De productie is consumentgericht en de marketing efficient. Hier is dus wel degelijk sprake van een serieuze concurrent voor de Europese wijnbouw.Een groei van 63 % in het oppervlak van aangeplante wijngaarden in slechts drie jaren lijkt een ongeevenaarde prestatie van Australie. Toch ligt hier ook de achillespees. De meeste wijngaarden zijn aangeplant zonder wortelstok, omdat het domweg niet mogelijk was om in korte tijd voldoende wortelstokken te produceren. De phylloxera ligt dus op de loer. Wanneer hij toe zal slaan weet niemand, misschien over vijf jaar, misschien over tien jaar, misschien over twintig jaar. Maat dat hij toe zal slaan staat vast. Objectief gezien lijkt het een onaanvaardbaar risico, maar de Australische investeerders hebben het genomen. De verleiding van snelle winst was blijkbaar te groot.

Reacties (0)

Leuk artikel? Deel het
Laatste vragen
Laatst beantwoorde vragen
Meest bekeken
Top