1. Home
  2. Artikelen
  3. WAT HEET TYPISCH?

WAT HEET TYPISCH?

Door Rene van Heusden. Bestaat er zoiets als ?typiciteit? en ?typische wijnen?? Wijnen met dusdanig unieke, individuele kenmerken dat ze blind niet al te moeilijk herkenbaar zijn?

Bestaat er zoiets als ?typiciteit? en ?typische wijnen?? Wijnen met dusdanig unieke, individuele kenmerken dat ze blind niet al te moeilijk herkenbaar zijn? Tal van producenten en promotiebureaus vinden van wel.
Ik ben daar wat minder van overtuigd. Daarmee is niet gezegd dat alle wijnen onderling uitwisselbaar zijn, maar wel dat het met het vermeend unieke karakter van heel wat wijnen nogal losloopt. Want waarom worden zo veel wijnen in blindproeverijen onjuist benoemd en verward met wijnen die gemaakt zijn van een andere druivensoort en/of afkomstig zijn van een heel ander teroir?

Het overkomt mij regelmatig, het overkomt coryfeeen met internationale of zelfs mondiale status, ik heb het zien gebeuren in prestigieuze wedstrijden voor sommeliers, in seminars voor Masters of Wine in opleiding, en ik weet met zekerheid dat ook u, waarde lezer(es), de plank vaker wel dan niet misslaat. Dat kan natuurlijk aan ons zelf, c.q. aan onze gebrekkige proefvaardigheid liggen, maar ik denk het ook iets te maken heeft met het gebrek aan herkenbaarheid ? typiciteit, zo men wil ? van heel veel wijnen. Alle mooie verhalen over ?unieke terroirs? en al even ?unieke tradities? ten spijt. De wijnwereld met onzichtbare etiketten is een wereld van structurele onzekerheid. Een wereld waarin ?typiciteit? eerder uitzondering dan regel lijkt te zijn.Wijn is de optelsom van druiven, de natuurlijke omgeving waarin die druiven groeien en de manier waarop diezelfde druiven verwerkt worden, respectievelijk ?terroir? en ?traditie?. Van deze twee is terroir een constante factor, traditie een veel minder constante. De aanplant van bepaalde druivensoorten wordt door beide factoren beinvloed, de kwaliteit van de wijn eveneens. Terroir is een mooie kreet, maar wat moet je ermee? Wijnproducenten nemen hem graag in de mond, maar dan wel graag zo vrijblijvend mogelijk. Immers, wil je terroir niet een beetje maar ten volle in je wijn tot uitdrukking laten komen, dan heeft dat consequenties voor de bedrijfsvoering en de bankrekening. Bovendien moet je snappen waar het over gaat, een duidelijk concept hebben van wat je wilt. Anders durven te zijn dan de andere boeren in het dorp. Meestal wint de bank het van het terroir. Wie afwijkt loopt trouwens het gevaar dat zijn of haar wijnen bij de organoleptische keuring voor toekenning van de herkomstbenaming als a-typisch worden afgewezen. De middelmaat bepaalt daar de typiciteit, ook al komt het vermeend unieke potentieel van een terroir daarin maar in beperkte mate tot uitdrukking. De bank bepaalt wel hoe belangrijk dat fraaie terroir is. Geen probleem, want wijndrinkers zijn in het algemeen erg naief en slikken dus veel onzin.
Paradoxaal wordt de typiciteit in de zin van herkenbaarheid van een bepaald type wijn of regio op z?n kop gezet, wanneer een enkeling tot het extreme gaat door met zeer lage rendementen, optimale rijping van het fruit en natuurlijke gist te werken. De wijn kan dan zo?n uitgesproken individueel ?terroirkarakter? krijgen dat hij moeilijk meer te plaatsen is binnen het algemene referentiekader voor een herkomstgebied. Het gaat dan eerder om de typiciteit van de producent.Voor traditie geldt hetzelfde als voor terroir: veel woorden en weinig diepgang. Waar staat ?traditie? nu helemaal voor? Voor een gebrek aan openheid en vernieuwingsgezindheid? Gemakzucht? Een rechtvaardiging achteraf van praktijken die ooit uit armoede zijn ontstaan. Bijmengen van witte druiven bij blauwe met groene steeltjes , onrijp oogsten, vaten te lang gebruiken, gebrek aan concentratie door te hoge opbrengsten enz. enz. Heel wat zogenaamde ?tradities? gaan niet verder terug dan slechts een paar decennia. Maar zelfs wanneer er sprake is van een traditie met enige historie, dan nog leert de praktijk dat niemand meer wijnen maakt op dezelfde manier als dat honderd of tweehonderd jaar geleden gebeurde. Om nog maar te zwijgen van die fameuze (oude) Romeinen. Wie een beetje bij de tijd is, maakt ze ook niet meer als twintig jaar geleden. In Europa niet en in de Nieuwe Wereld al evenmin. Wijnmaken is een continu proces van aanpassing en verandering, met een hoofdrol voor de techniek en voor de marketing. Het is veel meer de lange arm van de bank of, in een gunstiger scenario, het genie van de wijnmaker dat uiteindelijk bepaalt hoe een wijn smaakt. Romeinen en dorstige koningen van het type Henry IV zijn volstrekt irrelevant voor de smaak van wijnen hier en nu. Tussen haakjes, leve de uitvinding van roestvrijstalen tanks en temperatuurbeheersing.Wijn moet verkocht worden. Je moet als producent financieel wel heel sterk in je schoenen staan om je niets gelegen te laten liggen aan de wetten van vraag en aanbod. Anders gezegd: je moet een type wijn produceren dat op belangstelling van de consument kan rekenen. ?Typisch? alleen is niet genoeg; er is ook nog zoiets als ?lekker?. In de Nieuwe Wereld heeft men zich nogal eens bezondigd aan overdreven marktgericht produceren, zonder zich te bekommeren of de omstandigheden wel ideaal waren. Zie het deprimerende fenomeen Chardonnay. Een fenomeen van geheel andere orde is het concept van de varietal of cepage-wijn. In Europa is daar in het begin nogal schamper over gedaan, maar wat is er mis mee? De koper krijgt op die manier tenminste wel enige informatie over wat hij of zij van de wijn mag verwachten.
De traditionele Europese herkomstbenamingen en etiketten met enkel geografische namen lijken wel gesofisticeerd, maar zijn in feite een uiting van arrogantie ten opzichte van de koper. Wat moet je je bij al die obscure namen als Cotes-de-zus of Colli-de-zo voorstellen, wanneer je er niet toevallig woont en wanneer producenten niet te moeite nemen om op een rugetiket wat meer informatie te verstrekken?
Is het niet veelzeggend dat cepagewijnen ook in een land als Frankrijk zo zijn aangeslagen, ondanks hun vermaledijd Angelsaksische bijsmaakje? Met traditie en terroir hebben ze in ieder geval weinig te maken.
Wel blijken ze vaak stukken beter te smaken dan wijnen met op papier prestigieuze appellations en ?unieke? terroirs. Producenten van zulke ?traditionele terroirwijnen? hebben niet het recht consumenten gemakzucht te verwijten. Ze zouden beter eerst eens nagaan in hoeverre ze zelf klantvriendelijk opereren. Bijvoorbeeld door wat meer duidelijkheid te verstrekken over het hoe en waarom van hun product.Zelfs op zogenaamd topniveau is het niet makkelijk meer om te zeggen waarom een bepalde wijn herkenbaar is als typisch, als product van een bepaald terroir in combinatie met een bepaalde traditie. De Fransen kunnen hierover meepraten na al die vergelijkende blindproeverijen waarin hun ?unieke? wijnen het bij herhaling moe(s)ten afleggen tegen Californische ?imitaties?. Toegegeven, zulke proeverijen bewijzen alles en niets tegelijk, maar? misschien tonen ze wel aan dat terroir en traditie toch niet zo doorslaggevend zijn als men zich zou wensen. Zijn de nodige producenten daarom gaan proberen de Nieuwe Wereld te imiteren? Bij gebrek aan zon (een terroirfactor!) kun je dat doen door creatief met je traditie om te springen. Door omgekeerde osmose toe te passen, royaal te chaptaliseren, te overextraheren, zo veel mogelijk zwaar getoast nieuw houten te gebruiken en eventueel chardonnay en cabernet aan te planten. Zonder dat de wijnen hun unieke herkomstbenaming verliezen. Hoe zo, typisch? Het geeft ernstig te denken. Uw reacties zijn welkom!

Reacties (0)

Leuk artikel? Deel het
Laatste vragen
Laatst beantwoorde vragen
Meest bekeken
Top