Artikel

Uitgebreide informatie over deze vorm van gluten-intolerantie.

[img width=100 height=98]http://home.hccnet.nl/jm.l/smulweb/anigluten.gif[/]Als je de ziekte Coeliakie hebt betekend het dat je darmen gevoelig zijn voor gluten. Alle produkten waarin gluten zitten mag je dus niet hebben. Elke keer wanneer je darmwand met gluten in aanraking komt ontstaat er een beschadiging aan je darmwand. In dit artikel komt aan de orde wat Coeliakie is en waarvoor het glutenvrij dieet bestemd is. Waarom is dit dieet werkzaam?Coeliakie is een chronische darmziekte. Het komt voor bij kinderen maar ook bij volwassenen. De dunne darm is dan overgevoelig voor gluten. Gluten komen voor in de graansoorten als tarwe, rogge, haver en gerst.

De dunne darm is bij gezonde mensen aan de binnenkant bekleed met zgn. darmvlokken. Deze darmvlokken zijn weer bekleed met cellen deze cellen maken enzymen aan die nodig zijn om het voedsel te verteren. De darmvlokken vergroten het oppervlak van de darmwand. Daardoor kan een grotere hoeveelheid voedingsstoffen worden opgenomen.
De dunne darm speelt dus een rol in de vertering en de opname van het voedsel. Bij mensen met Coeliakie beschadigt gluten de darmvlokken. Door gluten gaan de darmvlokken in de dunne darm kapot en verdwijnen. Het gevolg is dan dat je een slechte vertering krijgt en dat de voedingsstoffen niet meer goed worden opgenomen. Mensen met Coeliakie zien er niet gezond uit, maar voelen zich ook niet gezond. De kenmerken van baby′s en jonge kinderen kunnen zijn:
- slecht humeur en huilerigheid
- weinig eetlust
- overgeven
- ondergewicht
- stinkende ontlasting en grote hoeveelheden. (vette en schuimende ontlasting bij baby′s)
- groeiachterstand
- opgezette buik
- dunne armen en benen
- spierslapte

Bij volwassenen zijn de klachten vaak algemener, waardoor niet altijd meteen aan Coeliakie gedacht. Daarom wordt de ziekte soms laat ontdekt. De kenmerken bij volwassenen kunnen zijn:
- humeurigheid
- moeheid
- bloedarmoede
- diarree
- buikpijn
- gewichtsverlies
- verstopping
- weinig eetlust
- ziek gevoel
- pijn in de botten
- menstruatiestoornissen

Er zijn in Nederland ongeveer 2500 Coeliakie patienten bekend. Hoe Coeliakie ontstaat weten ze nog niet. De ziekte komt wel voor in bepaalde families en is dus erfelijk. Als eerstegraads familieleden, bijvoorbeeld broers, zussen of ouders, de ziekte hebben, heb jij 10% meer kans de ziekte ook te krijgen.
Als iemand overgevoelig is voor gluten zal diegene dat altijd blijven.Als je naar de dokter gaat en die kan niks vinden zal die je waarschijnlijk doorsturen naar een arts in het ziekenhuis. Het is moeilijk om de diagnose ′Coeliakie′ te stellen, omdat iemand die overgevoelig is voor gluten de gewone reacties heeft van iemand die ′gewoon′ een griepje heeft. Bijvoorbeeld: diarree, bloedarmoede, groeistoornissen, opgezette buik. Daarom kan het lang duren voordat er aan Coeliakie wordt gedacht.
Om te kijken of je Coeliakie hebt wordt er bij volwassenen tweemaal en bij jonge kinderen driemaal een dunne darm-biopsie gedaan. Daar worden kleine stukjes van de dunne darmwand weggenomen. Als je Coeliakie hebt is je slijmvlies dunner en zijn er geen tot nauwelijks darmvlokken aanwezig. Dit wordt onderzocht bij het eerste onderzoek (eerste biopsie). Als je daarna een glutenvrij dieet volgt zal het dunnedarmslijmvlies herstellen en komen de darmvlokken terug. Dit wordt gecontroleerd door de tweede biopsie. Bij volwassenen is het onderzoek nu klaar.

Om bij jonge kinderen vast te stellen of ze echt Coeliakie hebben moet het kind na de tweede biopsie nog een tijdje een gluten poeder gebruiken naast het glutenvrije dieet. Na deze periode wordt er een derde biopsie gedaan. Als er nu weer geen tot nauwelijks darmvlokken aanwezig zijn is het duidelijk dat het kind de ziekte Coeliakie heeft. Als er nu wel veel darmvlokken zijn kan het zijn dat het kind tijdelijk allergisch was voor tarwe.

Waarschuwing!!!
Wanneer je denkt dat je Coeliakie hebt of gluten intolerantie, ga dan naar een specialist.
Wanneer je gaat experimenteren met een gluten-vrij dieet, zonder eerst een specialist gezien te hebben, zal je misschien wel wat van de schade, die de ziekte heeft aangerecht kunnen repareren, maar de specialist kan dan niet meer een accurate diagnose stellen. Dan is het dus niet meer met 100% zekerheid te zeggen of je inderdaad een gluten intolerantie hebt.Door een glutenvrij dieet herstelt de darmwand zich. De klachten zullen afnemen. Het is voor een Coeliakiepatient erg belangrijk om het dieet nauwkeurig te volgen. We hebben het hier over een glutenvrij dieet.

[img width=300 height=150]http://home.hccnet.nl/jm.l/smulweb/nowheat.gif[/]Granen bestaan voor het grootste gedeelte uit koolhydraten en voor een klein gedeelte uit eiwitten. Deze graaneiwitten bestaan voor een groot gedeelte uit gluten. En gluten zijn weer opgebouwd uit glutenine en gliadine. Gliadine is het onderdeel waarvoor iemand overgevoelig kan zijn. De belangrijkste eis van het glutenvrije dieet is dat de granen tarwe, rogge, gerst en haver en alle produkten waarin deze granen zijn verwerkt, verboden zijn. In plaats hiervan kunnen worden mais soja rijst en cassave gebruikt.

Genoemde produkten zijn glutenvrij. Toch moet je erg oppassen. Want er zijn ook etenswaren waar een heel klein beetje gluten inzit. Deze etenswaren worden vaak gemaakt van verschillende produkten waarin zetmeel (gemaakt van granen) is verwerkt. Fabrikanten gebruiken vaak zetmeel om hun produkten samen te voegen. Ze zijn ook verplicht om op de verpakking te zetten wat voor ingredienten er in het product zit. Dus als je coeliakiepatient bent kun je voor alle
zekerheid produkten kopen waar ′glutenvrij′ op de verpakking staat.Om het voor Coeliakiepatienten wat makkelijker te maken staan de producten die ze wel mogen hebben in een boekje. In dit boekje staan alle producten waarin zeer weinig of geen gluten in zitten. De merkartikelenlijsten worden samengesteld uit de gegevens uit het bestand van de Databank voor Voedselovergevoeligheid. Het infocentrum verzamelt van fabrikanten de producten waarin geen of zeer weinig gluten zitten. Deze fabrikanten moeten zelf hun producten doorgeven. Zo kun je speciaal broodmeel kopen wat gemaakt is van meel waar de gluten zijn uitgehaald. Een voorbeeld van een merk is Weatex.)Speciale macaroni etc. Ieder jaar komt er een nieuw boekje op de markt omdat er regelmatig producten bijkomen of verdwijnen. Deze producten zijn te koop in de reformzaak. Daar zullen ze u graag verder informeren. Ook bij de bekende supermarkt ketens als bijvoorbeeld Albert Heyn verkopen ze steeds meer glutenvrije producten.De Nederlandse Coeliakie Vereniging werd in 1974 opgericht om Coeliakie patienten te helpen met het volgen van een glutenvrij dieet. De vereniging is voor Coeliakiepatienten zelf, maar ook voor hun ouders. Er komt ieder kwartaal een blad uit waarin verschillende recepten zijn geschreven. De vereniging heeft goede contacten met twee dietisten. De leden kunnen bij hun terecht met hun vragen. Ook wordt er geregeld een avond georganiseerd waar iemand wat vertelt over de laatste ontwikkelingen. De vereniging wordt ook door de medische wereld op de hoogte gehouden.Coeliakie is in Nederland een ziekte die bij ongeveer 1 op de 1500 mensen voorkomt. Als er in je directe familie (broer, zus, ouders) Coeliakie voorkomt, heb je een verhoogde kans van 5% om Coeliakie te krijgen. Omdat bij onbehandelde Coeliakie vervelende klachten kunnen optreden is het heel verstandig om een onderzoek (familyscreening) te laten doen. Niet iedereen heeft dezelfde klachten zoals gewichtsverlies of buikklachten. Daarom wordt er bij oudere kinderen en volwassenen met veel voorkomende klachten niet direct aan Coeliakie gedacht. Als je niet weet dat je Coeliakie hebt geeft dat meer kans op complicaties zoals botontkalking, ongewilde kinderloosheid, tumoren in het maag-darmkanaal, epilepsie enz. Door behandeling zijn deze complicaties te voorkomen. Dus als je directe familie bent van iemand met Coeliakie kun je het beter even overwegen om wel zo′n "screening" te laten doen. De screening bestaat uit een lichamelijk onderzoek en een urineonderzoek (z.g.n.suikerabsorbtietest). Als er afwijkingen worden geconstateerd, bestaat er een behoorlijk grote kans dat je Coeliakie hebt. Om zeker van de zaak te zijn wordt er nog een scopie-onderzoek gedaan. (Een buigzame slang via de mond tot in de dunne darm gebracht. Via de slang worden kleine stukjes weefsel (biopten) uit de dunne-darmwand weggehaald. Als er geen tot nauwelijks darmvlokken te vinden zijn kun je er van uitgaan dat je Coeliakie hebt.)Onder weerstand (immuniteit) verstaan we: beschermen en vernietigen van aanvallers. Op zich is dat zeer positief; het beschermt je, als je een goede weerstand hebt, tegen virussen, bacterien, parasieten en giftige stoffen. Het gaat ook meestal over de aanmaak van antistoffen en het in stand houden van witte bloedcellen (afweercellen). Toch kan er met de weerstand iets misgaan nl. een buitensporige aanval (waarbij nodeloze schade wordt aangericht) maar ook een vergissing in het doelwit.Hierbij kan een overreactie ontstaan. (De afweer kan slecht uitpakken en zelfs lijden tot een ziekte.) Gluten is in het geval van Coeliakie een ′vijand′ die wordt aangevallen. Eigenlijk is het zo dat gluten (met het daar inzittende gliadine) onschuldige eiwitten zijn die helemaal niet schadelijk zijn voor de mens en toch worden aangevallen. Bij deze aanvallen worden dus niet alleen gluten vernietigd maar ook de darmvlokken.De meeste fouten komen voor bij de vergissing tussen eigen en vreemde stoffen. Wanneer een vreemde indringer wordt afgestoten dan is dit prima. Maar als een eigen orgaan of bouwsteen wordt afgestoten dan is dit een dramatische toestand. Want het is natuurlijk een grote vergissing van de afweer om iets te willen vernietigen wat je heel hard nodig hebt en dus niet kunt missen. Weerstand tegen stoffen van het eigen lichaam noemen we ′auto-immuniteit′. Je kunt ook zeggen ′zelfvernietiging′. Een voorbeeld hiervan is ′reuma′, waarbij het eigen gewricht als vreemd gezien wordt en waar dus antistoffen worden aangemaakt voor het eigen weefsel.


Advies van en voor Coeliakie patienten:

• Probeer al je oude, favoriete recepten te veranderen in glutenvrije recepten.Door de voor jou, als Coeliakie patient, ′verboden′ ingredienten te vervangen door alternatieven. Er zijn glutenvrije voedingsmiddelen in reformzaken te verkrijgen, en in soja, rijst en mais zitten sowieso geen gluten.

• Dit kan een erg leuke bezigheid zijn, maar ook frustrerend. Het kan namelijk niet bij alle recepten. Maar hierdoor krijg je wel meer inzicht van wat mogelijk is met je dieet.

• Wees avontuurlijk. De westerse wereld overleeft op bloem en meel, maar in grote delen van de aardbol weten de mensen ook om lekker te koken met andere granen en alternatieven. Probeer eens Thais, Indiaas of Mexicaans eten bijvoorbeeld. Hierdoor ervaar je dat voor jou, als Coeliakie patient een nieuwe wereld vol lekkerheden geopend wordt.

• Als snack kun je in plaats van een biscuitje beter fruit eten. Een appel, banaan, kiwi, mango, perzik, abrikoos, nectarine of wat er ook maar in het seizoen beschikbaar is. Keuze genoeg. En het is ook veel gezonder.

• Waneer je bloem vervangt door glutenvrije, zul je vaak de beste resultaten krijgen bij gerechten waarin maar een klein percentage bloem/meel is verwerkt.

• Probeer in contact te komen met andere Coeliakie patienten in je omgeving. Zo kun je ervaringen delen en eventueel ook de aangepaste aankopen in de boodschappen. Door grotere verpakkingen kun je een hoop geld besparen.

• Wanneer bij je nog maar net de diagnose ′Coeliakie′ is gesteld, dan is het jezelf aanleren en aanwennen van een 100% glutenvrij dieet erg moeilijk. Er zijn altijd producten waarbij je twijfelt, of simpelweg niet weet dat er ook gluten in zitten. Gluten zitten nl. niet alleen in meel, maar ook in bijvoorbeeld bier en whisky. En zelfs in de lijm van een postzegel zitten gluten. (Dus daaraan niet likken.) Ook kan het zijn dat je na het kussen van je vriendin last krijgt, want in veel lipsticks zitten gluten. En wat te denken van ′glutenvrije′ chocolaatjes, die je zo lekker vindt? Het mis waarmee ze in de fabriek geneden zijn kan wel eens in meel gedompeld zijn. De fabrikant zal dit dan niet als ingredient op de verpakking zetten, terwijl het er wel in kan zitten. Uiteraard is dit laatste heel erg moeilijk te controleren. Maar wanneer je last krijgt na het eten van bijvoorbeeld chocolade (zonder gluten bij de ingredienten) dan kan dit wel eens de oorzaak zijn.

• Het is het verstandigst om, vooral in het begin de hulp in te roepen van de patientenvereniging of van een dietist.

Titel: Coeliakie? Nooit van gehoord!!
Auteur: De Nederlandse Coeliakie Vereniging
Jaargang: 1998

Titel: Glutenvrij dieet
Auteur: Voorlichtingsbureau voor de voeding Den Haag
Jaargang: 1998

Titel: Coeliakie... en dan?
Auteur: Nutricia
Jaargang: 1998

Titel: Kwartaalblad NCV
Auteur: De Nederlandse Coeliakie VerenigingNederland
http://www.ziekenhuis.nl/onderzoek/coeliakie.htm
http://www.livo.nl

Belgie
http://users.skynet.be/VlaamseCoeliakievereniging/Mocht u nog meer internetsites weten waar ik informatie kan vinden over Coeliakie of over het glutenvrij dieet dan kunt u mij mailen (malina@wanadoo.nl). Ik zal de sites bekijken en hierbij vermelden.

Hier komen links naar sites (ook op smulweb) waar glutenvrije recepten te vinden zijn.
Als je vind dat jouw site hier bij begoord te staan, dan kun je gewoon een reactie geven op dit artikel en even voor mij een kleine aanwijzing geven waar ik die glutenvrije recepten kan vinden op jouw pagina. (En uiteraard het adres van jouw pagina op internet.)

- Op de pagina van jappo (Jasper) staan een heleboel errug lekker glutenvrije recepten.

• Print artikel
• Stuur door
• Pin It