Artikel

Omdat ik het leuk vind om wat te weten te komen over hoe bepaalde feesten elders gevierd worden, heb ik me verdiept in de kerstgebruiken in Hongarije (zoals ik dat met pasen heb gedaan met Zweden zie "Glad påsk"). Het begin van een serie?
Hongarije kent ook een kerstboom, maar iets anders versierd en pas op kerstavond opgetuigd. Maar.... er zijn ook hele andere gebruiken en gerechten.
Veel lees- en eetplezier
Kellemes Karácsonyi ünnepeket kívánok
Prettige kerstdagen

De maand december staat in Hongarije in het teken van traditionele volksgebruiken die kerstmis en nieuwjaar inluiden.
Natuurlijk kent Hongarije ook de adventsperiode, de vier zondagen voor kerst, maar vooral aardig zijn een paar hele oude gebruiken.
Een daarvan is de Dag van Luca die op 13 december gevierd wordt. Frappant vind ik dat de naamdag van Sint Lucia - met name door het lichtfeest - in Zweden (en andere Scandinavische landen) - wordt gevierd, maar dus ook in Hongarije, Kroatië en Italië.



Vele volksgebruiken hangen samen met deze dag. Een van de gebruiken is dat het die dag bepalend is wie er het allereerst op bezoek komt, of die van het mannelijk of vrouwelijk geslacht is. Het geslacht van diegene die komt, bepaalt het geslacht van het eerstvolgende dier dat geboren zal worden. Is de eerste bezoeker een man, dan zal het eerstvolgende geboren kalf een stier zijn.
Op de dag van Luca is het vrouwen verboden om te werken. Gedacht wordt dat als bijvoorbeeld de vrouw naaiwerk gaat doen, zij ook het gat van de kippen dicht naait waaruit de eieren moeten komen. In plaats daarvan moet zij die dag zitten of liggen en de kippen op magische wijze beïnvloeden. Hierdoor gaan ze meer eieren leggen.
Het is ook verboden om iets te lenen. Op die manier zou het fortuin uit het huis verdwijnen.

Om heksen te kunnen herkennen moeten de mannen op 13 december beginnen met het maken van een speciaal stoeltje, de ‘Luca szék′, een driepoot. Iedere dag moeten ze eraan werken, minimaal 3 verschillende soorten hout gebruiken en met kerstmis klaar hebben. De verbindingen om het stoeltje te maken, mogen géén spijkers zijn, maar houtverbindingen. Op eerste kerstdag moeten ze in de kerk tijdens de mis op het stoeltje gaan staan en kijken of ze de heks kunnen zien.



De Adventsperiode is een stille tijd want feesten zijn niet toegestaan en er wordt op de woensdagen en vrijdagen gevast. Op zaterdag wordt er geen vlees gegeten.
Na de vastenperiode wordt begonnen met het bereiden van de Hongaarse maaltijden voor de Kerst. Als eerste wordt bejgli gemaakt, een melk-brooddeeg, gevuld met naar keuze maanzaad-, kastanje- of notencrème.
Met de hoeveelheid maanzaad die er gegeten wordt, wordt de rijkdom aangegeven. Het eten van noten beschermt tegen alle soorten van vloeken.

Op het kerstavondmenu hoort vis thuis, dat geeft de rijkdom voor het volgende jaar aan. Het symbool van de samenhorigheid van de familie is een ronde appel. Om die saamhorigheid te tonen en te delen wordt de appel in evenveel stukken gesneden als dat er mensen aan tafel zijn. Iedereen eet één stuk.

Tijdens de kerstdagen in Hongarije gaan de jongens in traditionele klederdracht langs de deuren en zingen oude kerstliederen. Natuurlijk kennen ook de Hongaren de bekende kerstliedjes zoals Midden in de winternacht ‘Téli éjjel’ en Stille nacht ‘Csendes éj’. Na het zingen krijgen ze een glas wijn of pálinka en natuurlijk plakjes bejgli.



De kerstboom heeft ook hier slingers en ballen, maar in Hongarije knoopt men ook "szaloncükor" aan de takken van de kerstboom. Dat zijn snoepjes verpakt in kleurige, blinkende papiertjes. De kinderen mogen die papiertjes openen en het snoepje opsmullen, maar het lege papiertje blijft wel aan de boom hangen. Een kerstboon zonder szaloncükor, is geen kerstboom voor de Hongaren.

Ook in Hongarije is het druk met allerlei inkopen voor de kerstdagen, maar het belangrijkste is wel hoeveel en welke koekjes er moeten worden gebakken en of men zelf bejgli zal bakken of deze zal halen bij de banketbakker die heel hoog eindigde in de nationale verkiezing van de beste bejgli van het land.

Eerste kerstdag ’s middags komt de familie op bezoek en worden er heel wat staven bejgli gegeten met pálinka en sterke, geurende Turkse koffie.



Pálinka
Veel Hongaren stoken hun eigen alcohol. Misschien niet thuis, maar ze kunnen hun fruit naar de stokerij in het dorp brengen. Alleen pálinka uit Hongarije mag pálinka worden genoemd. Dat betekent wel dat de drank moet voldoen aan allerlei regels: de grondstof moet voor honderd procent uit vruchten bestaan en bij het stoken moet gedestilleerd water worden gebruikt.
Men gaat aan tafel als de eerste ster aan de hemel verschijnt (wat er gebeurd wanneer het bewolkt is heb ik niet kunnen achterhalen). Eén stoel wordt bij het diner vrijgehouden voor het kerstkind.


RECEPTEN

Borleves (wijnsoep)

8 dl witte wijn
2 dl water
120 gr kristalsuiker
Klein stukje kaneel
4 eidooiers
4 kruidnagels
Breng 7 dl wijn en 2 dl water aan de kook met de suiker, de kaneel en de kruidnagels. Klop ondertussen de eidooiers en de resterende wijn schuimig met een garde. Giet de gekookte wijn door de eidooiers (blijf goed kloppen) en verhit alles nog een keer. Let erop dat de soep niet meer gaat koken want anders schiften de eieren. Giet de soep door een zeef en serveer hem direct.
Uit: Hongaarse specialiteiten

Töltött káposzta (gevulde koolrolletjes)
Er zijn heel veel bereidingsvarianten voor koolrolletjes.
Hier een recept met witte kool bladeren.

Een halve witte kool
2 uien
600 gr varkensgehakt en/of varkensvlees
Enkele eetl Paprikapoeder
Zout en peper
enkele eetl rijst
Klein blikje tomatenpuree
Azijn
Eetl suiker

Voorbereiden:
De uien fijn snijden. Meng voor de vulling rijst, gehakt en/of vlees, de helft van de ui, zout, peper en een klein scheutje olie door elkaar in een kom. Was de kool en verwijder de dikste nerven. Haal hiervoor het hart er uit met een puntmesje. Blancheer de kool, het liefst in zijn geheel of bij een grote kool gehalveerd, omdat de bladeren dan minder snel kapot scheuren.
Bereiden:
De bodem van de pan bedekken met een laag olie. De andere helft van de gesnipperde uien in olie bakken. De pan van de warmtebron af halen, enkele eetlepels paprikapoeder (ruime laag naar Hongaars gebruik) toevoegen.
Vul de koolbladeren. Leg een deel van het gehaktmengsel op een koolblad. Gebruik niet te veel, zodat het blad nog opgerold kan worden. Rol het stevig op en vouw de beide uiteinden naar binnen.
Snipper een gedeelte van de kool die nog over is in de pan met olie, uitjes en paprikapoeder.
Leg hier de rolletjes bovenop. De laag kool beschermd de rolletjes evt. tegen aanbranden. Dan de rest van de koolsnippers toevoegen. Schenk water er bij. Het niveau van het kookvocht moet bijna gelijk staan aan de bovenkant van de koolrolletjes. 1 eetlepel azijn toevoegen, suiker en een blikje tomatenpuree. Dit ongeveer een half uur laten koken.

Variatietip:
• 1 groene kool
• 1 kilo half om half gehakt
• 2 uien
• spek (een stuk en kleine blokjes)
• kopje rijst
Bereiden:
Spekblokjes en ui fruiten in een koekenpan. De kool blancheren. Alle ingrediënten goed mengen. Als de kool al gezouten is hoeft er geen zout bij, anders wel. Eventueel wat peper toevoegen. Dan volgt het moeilijkste: een "plukje" gehakt pakken en in een koolblad rollen. De zijkanten in het koolrolletje drukken. Ga door tot het gehakt op is. Snij de overige kool in kleine reepjes leg een gedeelte hiervan onder op de bodem van een pan. Vervolgens een gedeelte koolrolletjes, daarna weer wat kool en het stuk spek, weer wat koolrolletjes. Vullen met water (iets meer dan de helft) en zo′n 40 minuten zacht laten sudderen. Serveren met crème fraiche.
De rolletjes kunnen van te voren worden bereid, mochten er onverwachte gasten komen op eerste kerstdag dan hoeven ze alleen maar te worden opgewarmd.


Gesztenyevel Toltott Pulyka (Kalkoen op zijn Hongaars dus)
Recept van will_s dat ik van haar mag gebruiken in dit artikel

http://www.smulweb.nl/recepten/1057684/Kalkoen-met-kastanjevulling

1 kg kastanjes
1 l melk
1 broodbolletje
500 gr varkensbout
1 ei
1 dl zoete slagroom
zout
peper
1 schoongemaakte kalkoen (2,5-3 kg)
200 gr gerookt spek
50 gr vet
Pel de kastanjes en kook ze zacht in 9 dl melk. Laat het broodbolletje wellen in de resterende melk en druk overtollig vocht er uit. Haal de gekookte en geschilde kastanjes,het varkensvlees en het bolletje door de gehaktmolen en toer er vervolgens ei, slagroom, zout en peper door. Was de kalkoen grondig, zowel aan de binnenkant als aan de buitenkant, bestrooi het vlees met zout en schep de kastanjevulling erin. Sluit de opening met vleespennen. Snijd het spek in kleine stukjes en steek ze in het borstvlees en de poten van de kalkoen. Verhit het vet in een pan,giet dat over de kalkoen en schuif het gerecht in een op 200ºC voorverwarmde oven. Bak de kalkoen in twee tot drie uur knapperig en gaar.Laat de gevulde kalkoen voor het aansnijden eerst 15 min staan.











Palacsinta Gundel modra (gevulde pannenkoek)
250 gr bloem
2 dl melk
3 eieren
¼ l sodawater of Spa rood
1 theel suiker
snufje zout
boter

Bloem, eieren, melk,suiker en zout tot een glad beslag roeren en 2 uur laten rusten.
In een grote koekenpan wat boter verhitten.
Terwijl de boter smelt de spa of het sodawater door het beslag roeren.
Een soeplepel beslag in de pan scheppen en zorgen dat het beslag over de hele bodem verdeeld wordt. Als de pannenkoek blaasjes krijgt, omdraaien en de andere kant bakken.
Warm houden op een omgekeerd soepbord in een oven van net onder de 100ºC.

Verschillende vullingen

Walnootvulling
⅛ l room
200 gr walnoten
50 gr rozijnen
120 gr suiker
Scheutje witte rum
Geraspte schil van 1 sinaasappel

Alle ingrediënten behalve de room even in de blender.
Room aan de kook brengen en de gemalen vulling toevoegen. 1 minuutje laten pruttelen.
Op elke pannenkoek wat vulling doen en dichtrollen of opvouwen.



Chocolade-rumsaus vulling
2 grote repen pure chocolade
2 dl melk
3 eierdooers
2 eetl cacaopoeder
1 eetl gesmolten boter
2 eetl suiker
Een scheut witte rum

Chocolade in warme melk laten smelten (au bain marie) en er de eierdooiers en vervolgens de cacao, de boter, de suiker en de rum doorroeren.
Het mengsel glad roeren en eventueel met wat melk verdunnen of met chocolade verdikken.
De saus over de pannenkoek gieten en dichtrollen of opvouwen.

Dios Bejgli (maanzaadrol)
Dé traditie met kerstmis (maar ook met nieuwjaar en pasen)

250 gr tarwebloem
10 gr gist
1 eetl suiker
5 gr zout
1 ei en 1 eidooier
100 ml melk, lauwwarm
75 gr margarine (geen boter), gesmolten
1 sinaasappel
50 gr rozijnen
2 eetl pálinka (of rum)
125 gr maanzaad
4 eetl vloeibare honing
poedersuiker

Doe de bloem in een kom. Wrijf verse gist erboven fijn en meng de gist door de bloem. Meng ook de suiker en het zout door de bloem. Maak in het midden een kuiltje en voeg het ei en de dooier toe. Schenk de melk en 50 gram boter er bij. Meng alles tot een zacht deeg en laat 15 minuten staan.
Bestrijk het werkvlak met olie en kneed het deeg tot het soepel en elastisch is. Vorm het deeg tot een bal en laat het afgedekt op een warme plaats 1 uur rijzen tot het deeg bijna verdubbeld is.
Boen de sinaasappel, rasp de schil en pers de sinaasappel uit. Meng in een kom de rozijnen met het sap, de rasp en de pálinka en laat ze 1 uur wellen.
Laat het maanzaad in een kom met kokend water 5 minuten wellen en daarna op keukenpapier uitlekken. Kneus het maanzaad in een vijzel en meng het met de honing door de rozijnen. Verwarm het geheel zachtjes tot het meeste vocht verdampt is.
Bestrijk het werkvlak opnieuw met olie en rol het deeg uit tot een lap van 20 x 30 cm en 1 cm dik. Verdeel het maanzaadmengsel erover. Laat aan de randen 1 cm vrij. Rol het deeg stevig op; begin aan een lange kant. Vouw de uiteinden naar binnen en druk ze dicht.
Leg de rol met de naad naar beneden op een ingevette bakplaat en dek de rol losjes af met een met bloem bestoven doek. Laat het deeg weer 1 uur rijzen tot het deeg verdubbeld is.
Verwarm de oven voor op 200 C. Bestrijk de rol met gesmolten boter. Schuif de bakplaat in het midden van de oven. Bak het brood in 25 tot 30 minuten goudbruin en gaar.
Bestrijk het brood uit de oven weer met boter en bestuif royaal met poedersuiker.
Laat het brood uit de oven op een rooster afkoelen.

Variatie voor de vulling

Neem 150 gr noten en mix die in de keukenmachine tot zeer fijn. Meng met 100 gr suiker en optioneel wat (geweekte) rozijnen.








Kellemes Karácsonyi ünnepeket kívánok
Prettige kerstdagen

Bron: Met dank aan Willeke, Nelly Bagdán, Mária Ballendux e.a.

• Print artikel
• Stuur door
• Pin It