Verslag van het Festival voor de echte smaak
Om half vier startte vandaag, donderdag 9 september 2004, het Festival voor de echte smaak met een openingswoordje van de directeur van de Kunsthal. Hij vond het een spannend experiment. Gedurfd omdat kunst met een grote K en eten voor veel mensen niet direct verband met elkaar hebben. Ik dacht nog: haal alsjeblieft niet die beroemde stillevens met oesters, vissen en fruit aan. Dat zou wel erg obligaat zijn. Gelukkig niet en al rap gaf hij het woord aan Jonah Freud, culinair publicist en eigenaar van de Kookboekhandel in Amsterdam en hier aanwezig omdat zij de samensteller is van het boek Onze Smaak, de culinaire monumentenlijst dat ter gelegenheid van deze manifestatie is uitgegeven (overigens staat dit boek inhoudelijk helemaal los van deze manifestatie en is dus veel langer houdbaar dan het Festival van de echte smaak). Ze hield een vreselijk aardig verhaal over eetgewoonten en hoe die tijdens de opvoeding ontstaan. Zo deed zij laatstelijk onderzoek naar de inhoud van de diverse lunchboxjes van de klasgenootjes van haar kind: daar werd je niet vrolijker van. Voorverpakte snacks onder het mom van lunchkoek, AA-drink, een reep voor de bekende energie en nog een zakje knabbels. Haar eigen jeugd zag er totaal anders uit, een moeder die ′s nachts wegens slapeloosheid bouillonnetjes trok en een vader die zwoer bij vis gevuld met zwezerik. Uren zou ze kunnen praten over eten, voedsel en tradities, vandaar dat Jonah alles van te voren op papier had gezet anders zat ik er nu nog. Maar een ding kaartte ze nog aan: hoe de overheid aankijkt tegen voorhoedelopers op het culinaire terrein. Zo zou een van de eerste echt bekende culinair publicistes, Wina Born, onderscheiden worden door de staat. Maar door welk ministerie dan? Cultuur kon haar prestaties niet zo goed plaatsen en dacht: "ze schrijft toch over voedsel, dan moet het Ministerie van Landbouw haar maar onderscheiden". Uiteindelijk kreeg ze de onderscheiding toch van het Ministerie van Cultuur, want ze schrijft en dan valt het onder "Letteren". Het geeft enigszins aan dat erkenning voor culinaire aangelegenheden er wellicht is maar dan wel ondergeschoven kindje is. De kentering is er wel. De Erasmusprijs die twee jaar geleden naar Alan Davidson ging was zo′n signaal. De huidige voorhoedelopers als Jonnie Boer zijn nog steeds verrukt en zien het als een eer als ze een voorwoord mogen schrijven voor het eerder aangehaalde boek "Onze Smaak". Onze Smaak werd door Jonah Freud overhandigd aan Medy van der Laan, onze staatssecretaris van OCW (Ondewijs, Cultuur en Wetenschap). En die moest natuurlijk ook een praatje houden. Nu kan ik me zo voorstellen dat ze nog wel wat meer te bezoeken en te openen heeft dan een culinaire manifestatie in de Kunsthal. Haar ambtenaren buigen zich over het onderwerp, er wordt af en toe overlegd over een persoonlijk invulling van Medy, vragen zich af hoe je eten en cultuur nu moet verenigen en komen dan tot een helder inzicht. En ja hoor, de beroemde stillevens! De op het doek vereeuwigde oesters, vis, fruit, noten, de Aardappeleters: ze haalde het allemaal aan. De persoonlijk noot was dat ze bekende vegetarier te zijn, dit schoorvoetend terwijl ze naast een tafel met schalen hoendervlees stond, maar wat belangrijker was, dat dat haar cultuur was. Haar moeder en overgrootmoeder waren dat ook en zo kon ze toch nog iets vertellen over de culinaire familietradities. Enfin, het werd tijdens haar praatje steeds onrustiger en dus werd het tijd om naar de diverse standjes te gaan en zelf te proeven.
We kregen ten eerste in de hal waar de stands van diverse producenten en leveranciers staan een schuimwijntje aangeboden die behoorlijk krachtig was. Bij navraag wist de bediening niet precies wat het nou was. In ieder geval vond ik het lekker. Zo lopend en knabbelend (stukjes hoen, toast met rucola, mozzarella en tomaat van een biomeneer) viel me op hoe klein de manifestatie is. Drie gangen van zo′n dertig meter. De Slow Food-beweging had weer goed uitgepakt en hadden diverse kaasboeren en producenten van Amsterdamse ossenworst, Naegelholt en Maastrichtse vleeswaren staan. Dat was interessant en heb alles geproefd. Onder andere de Noord-Hollandse Meshanger en dat was genieten. Een kaas die sinds 1940 niet meer geproduceerd is maar sinds kort weer door Jan Uitenhuis uit Middenbeemster geproduceerd wordt onder de naam Messeklever. Ik proefde de rauwmelkse variant, een zeer bijzondere dessertkaas (zoals het vroeger gewoon was te eten). Eigenlijk is het een jonge Edammer die een enzymatische ontbinding van eiwitten heeft ondergaan -dit voor de Thys-kenners-. Door het hoge vochtgehalte dringt het zout van de pekeltrog snel in de kaas waardoor de bacteriele verzuring stopt. Ik vond de kaas zeer krachtig van smaak maar tegelijkertijd fris en zacht. Echt verrassend en voor herhaling vatbaar. Helaas kon ik niet een stuk meenemen want deze kaas overleeft echt een rit naar Amsterdam in de warme auto niet, het zag er uit als een echte uitloopkaas. Wel een stuk boeren belegen rauwmelkse van Kaasboerderij Booij (Streefkerk) gekocht die ik erg lekker vond. Ook de naegelholt, een luchtgedroogde rundvleesproduct, kon me bekoren: prachtig vlees van de muis van het rund. Bijna nergens meer te krijg maar wel te koop en te bestellen per mail bij Slagerij Jacobs in Borne (info@slagerjacobs.nl). Verder stonden er veel wijnhandelaren, aanbieders van biologische producten, vertegenwoordigers die de vergeten groenten weer op de kaart willen zetten, ambachtelijke koffiebranders, echt goede bakkers en Schmidt Zeevis. Helaas kon laatstgenoemde niets laten proeven wat ik ontzettend jammer vond. Niet dat ik niet wil betalen maar al die kleine middenstanders en producenten die alles laten proeven aan ons vind ik dan meteen een stuk sympathieker dan zo′n groothandel met weet-ik-veel hoeveel omzet waar nog geen oestertjes, of desnoods een gefrituurd goedkoop spierinkje, vanaf kan. Nu ik dit schrijf, waarom inderdaad geen spiering. Dat is pas een ondergewaardeerde vis: promoot dat eens tijdens deze manifestatie! Je kunt ook in de kleine tijdelijke restaurantjes maaltijden tegen betaling genieten. Buiten staat nog een pannenkoekentent, een mosselhut en frietkot. De moeite waard? Ik vond het leuker dan Eten & Genieten. In ieder geval biedt het auditorium voldoende plek om zaterdag en zondag (de laatste dag van deze manifestatie) het kooktheater te bezoeken. Ik heb navraag gedaan en je kunt hier gewoon binnenlopen.
www.kunsthal.nl
Boek: Onze Smaak, ISBN 9058971880, 35 euro, gebonden, 320 pagina′s.
bijtanja, 9 september 2004
Wil je reageren ? Meld je dan gratis aan en profiteer van vele voordelen of log in.
sorry. Leuk artikel dit, ga je ook naar Turijn en/of naar de opening van de eerste culinaire universiteit? Las ik in Elle eten over. De toegang valt mee maar tja, de reis er heen moet ook bekostigd worden. Groet Andrea
Bedankt voor de tips, zeker die van slagerij Jacobs doet me genoegen! Mijn dank, groet Sophie
Getwijfeld of ik hier heen zou gaan. Het boek van Jonah Freud onthoud ik, ze klinkt als de meest boeiende spreker. Naar de kazen ben ik nieuwsgierig, heerlijk zo hier en daar wat proeven.
Mooi verslag van het dus niet te bezoeken festival. Het boek is inmiddels natuurlijk al besteld. Ik ben benieuwd. En in navolging van Frankrijk die ooit de schitterende serie in meer dan 20 delen uitbracht over het patrimoine culinaire de France: Le Conseil National des Arts die daarmee werd belast, bestond uit vertegenwoordigers van de ministeries van, in bewuste volgorde, Cultuur, Landbouw, Nationaal Onderwijs, Toerisme en Volksgezondheid.
Wat leuk, dank hiervoor. Heel wisselend/wisselvallig dus. En wat leuk dat Medy bekende vegetarier te zijn! :-).
Met veel dank en bij de volgende ontmoeting neem ik een stukje mee, het is tenslotte maar 2.3 km ;-). Mooi stukje dit, grote complimenten weer eens ! Onze Smaak wil ik tenminste inzien en met de korting van Lekker klinkt het al snel interessant.
een spiering uitwerpen om een kabeljauw te vangen, daar zouden ze bij Schmidt Zeevis alles van moeten weten. Dus niet kennelijk. Naegelholt, dat herinner ik me nog van vroeger, werd bij oma thuis gedroogd op een speciale manier. Groet, Anne.
Ook ik was vanmiddag bij de opening en ik had het niet beter kunnen beschrijven, helemaal met je eens. En wat zo leuk is, wij zitten net nog wat na te praten in de tuin onder het genot van wat lekkere meegenomen zaken en hadden het ook over Medy v.d. Laan. Mijn man heeft dus zojuist besloten dat een mevrouw met zulke spillenpoten nooit van lekker eten kan houden, niet verder vertellen hoor;-) Maar verder zeker een bezoekje waard en nogmaals, heel leuk door jou beschreven! Hartelijke groet van Ineke.