De Zweedse keuken/recepten.







body{background: url(http://webpaspoort.wereld.nl/wc_filewrapper?filetype=jpg&img=20040212024251.jpg)}--

"De tafel is het enig oord, waar verveling ′t eerste uur niet hoort"
Auteur:Brillat-Savarin.

Typisch Zweedse gerechten.

Kottbullar.
Deze kleine gehaktballetjes zijn misschien wel het meest Zweeds van alle Zweedse gerechten.
De Zweden eten ze vaak - als snack in combinatie met aardappelpuree en een schep jam, bij de borrel, als broodbeleg, etc.
De balletjes danken hun aparte smaak meestal aan de kruidenmix ′Allroundkrydda′.

Kraftskiva.
In augustus worden in Zweden elk jaar het feest van de rivierkreeften gevierd.
De rivierkreeftjes worden gekookt met dille en geserveerd met brood, boter en kruidenkaas.
Ter verhoging van de feestvreugde wordt er veel gezongen en wordt er een borreltje bij gedronken.
In de supermarkten verkoopt men voor de feesten lampionnen, servetjes, papieren bordjes, feestmutsen en kaarsen met kreeft-motieven erop.

Pytt i Panna.

Een zeer gebruikelijk en makkelijk te maken gerecht.
Pytt i Panna bestaat uit in dobbelsteentjes gesneden aardappelen, uien en vlees.
Het geheel wordt in een grote pan gebakken.
Het gerecht wordt geserveerd met rode bieten en een gebakken of een rauw ei er bovenop.

Smorg?sbord.

De meest bekende Zweedse maaltijd is het Smorg?sbord.
Het Smorg?sbord bestaat uit een enorme hoeveelheid warme en koude gerechten zoals diverse soorten haring, gerookte en gemarineerde zalm, gerookte aal, garnalen, makreel, krab , sardientjes, salades, gekookte en gebraden vleessoorten, gerookt rendier, gehaktballetjes, ham, worst, leverpastei, diverse soorten kaas, diverse soorten brood, gebakken en gekookte aardappelen, diverse vruchten en lekkere nagerechten.
Men begint meestal met de koude visgerechten en werkt zo langzaam via de warme gerechten naar de nagerechten.
Bij de maaltijd drinkt men traditioneel een aquavit, waarna men overgaat op bier.



Artsoppa med Pannkakor
Op donderdagen eten de Zweden het liefst Artsoppa med Pannkakor, oftewel erwtensoep met pannekoeken.
De Zweedse erwtensoep is gemaakt van gele erwten.
De soep wordt geserveerd met pannekoekjes.
Over deze pannekoekjes wordt natuurlijk de ′verplichtte′ jam gesmeerd.



Surstromming.
Aan het eind van de zomer eet men aan de noordoost-kust van Zweden veel Surstromming.
Het betreft hier een kleine haringsoort die in blikken wordt verpakt.
De haring fermenteert in het blik en is pas goed als het blik bol begint te staan.
De haring heeft een zeer aparte smaak en een zeer sterke geur.
Het is zeker geen gerecht voor de ietwat kieskeurige eter, maar meer voor de culinaire ′durfal′ die het eens meegemaakt wil hebben.



Soep-recepten.

Spenatsoppa - Spinaziesoep.

1 pak diepvriesspinazie (750 gram)
2 liter kippenbouillon
3 eetlepels boter
2 eetlepels bloem
zout, witte peper, nootmuskaat
2 hardgekookte eieren.

De spinazie ontdooien en afgieten door een zeef.
De bouillon aan de kook brengen in een flinke pan en dan de spinazie erbij voegen.
Laat dit zonder deksel op de pan ongeveer 8 minuten sudderen en giet dan de hele inhoud van de pan door een zeef boven een grote kom of schaal.
Druk met de achterkant van een houten lepel flink op de spinazie om alle vocht er uit te krijgen.
Smelt de boter in een pan.
Als het schuimen afneemt de pan van het vuur nemen en de bloem door de boter roeren tot er een gladde saus ontstaat.
Sla met een garde de hete bouillon beetje bij beetje door de saus.
Plaats de pan terug op het vuur en breng de inhoud onder voortdurend roeren aan de kook.
Voeg dan de spinazie weer toe.
Kruid de soep met zout, peper en nootmuskaat.
Dek de pan half af en laat de soep nog 5 minuten sudderen op een laag vuur.
Serveer de soep op grote soepborden en garneer elke portie met enkele plakjes hardgekookt ei, of voeg het hardgekookte ei in stukjes gesneden toe aan de pan met soep.

Met Pasen wordt in Zweden de spinatsuppe vaak opgediend met gevuld ei, half drijvend in het bord met soep.
Om zulk een gevuld ei te maken neem je de dooiers van 2 of 3 hardgekookte eieren (al naar gelang het aantal personen) uit het wit en wrijf dit tot pasta met 1 of 2 theelepeltjes zachte boter.
Rol de pasta tot kleine knikkertjes en doe er een paar in elk half eiwit.



1 pond gele, groene of spliterwten
1250 ml koud water
2 middelgrote uien, fijngehakt
1 hele ui, gepeld en met twee kruidnagels erin gestoken
1 pond mager gezouten spek aan een stuk
1 theelepel marjolein
halve theelepel tijm
zout.


Was de erwten in stromend water en doe ze in een 2 tot 3 liter soeppan.
Doe het koude water erbij en breng dit aan de kook op een flinke hitte.
Laat het enkele minuten goed doorkoken, draai dan de hitte uit en laat de erwten in dit water een uur lang weken.
Schep alle losgelaten velletjes eraf die aan de oppervlakte drijven.
Voeg dan de gehakte uien, de hele ui, het spek, de marjolein, en de tijm toe en breng het geheel opnieuw aan de kook.
Als het kookt direct de hitte terug draaien en alles 1? laten sudderen tot de erwten zacht zijn maar niet uit elkaar vallen.
Neem dan de hele ui en het spek uit de pan en snij het spek in plakken van ongeveer een halve centimeter.
Maak de soep op smaak met wat zout.

Arter med Flask kan op twee manieren geserveerd worden.
1 - Leg enkele plakjes spek op een bord en schenk de soep erover heen. (zie foto)
2 - Dien de soep op en leg het spek er op een apart bord bij zodat ieder zelf kan nemen.

In Zweden wordt deze soep in de winter gegeten als donderdagavond eten, samen met Plattar.(een toetje).


Gronk?lsoppa - Koolsoep met balletjes.



15 gram boter
50 gram gerookte spekblokjes
1 fijngesnipperde ui
2 fijngesnipperde sjalotjes
400 gram panklare groene kool
1 liter runderbouillon, vers of van tabletten

Voor de balletjes:
250 gram kalfs- of half om half gehakt
1 theelepel gedroogde majoraan
peper en zout
1 klein ei
2 eetlepels paneermeel

Smelt de boter in een soeppan en bak hierin de spekjes ongeveer 3 minuten.
Voeg de ui en de sjalotjes toe en fruit ze 5 minuten zachtjes mee.
Schep de kool erdoor en bak de kool al omscheppend 1 minuut mee.
Voeg de bouillon toe, breng alles aan de kook en laat het ongeveer 20 minuten zachtjes koken.

Meng ondertussen in een kom het gehakt met de majoraan, peper, zout, het ei en het paneermeel en rol er met natte handen balletjes van.
Voeg de balletjes aan de soep toe en laat de soep nog 10 minuten zachtjes doorkoken.
Breng de soep op smaak met peper en zout.



6 middelgrote aardappelen geschild en in blokjes gesneden,
of 750 gram aardappelblokjes uit de diepvries.
1 pond gebraden rundvlees, eveneens in blokjes.
250 gram ham, ook in blokjes.
2 uien.
boter.
olie.
1 eetlepel peterselie.
zout.
peper.
1 eidooier of gebakken ei per persoon.



Smelt wat boter en olie in een grote braadpan op flinke hitte.
Als het schuim wegtrekt de aardappelblokjes erbij doen.
Draai de hitte terug tot matig en bak de blokjes 15 tot 20 minuten tot ze bruin en knapperig zijn.
Haal ze uit de pan en zet ze opzij om af te druipen op een laagje keukenpapier.
Doe als dat nodig is nog wat meer boter en olie in de pan en braad hierin de uien tot ze glazig zijn, maar niet bruin.
Voeg dan de blokjes vlees en ham toe en verhoog de hitte een beetje.
Braad het geheel ongeveer 10 minuten.
Schud de pan voortdurend zodat de vleesblokjes aan alle kanten licht aanbruinen.
Doe de aardappelblokjes er weer bij en laat alles sudderen tot de aardappelen weer goed heet zijn.
Bestrooi de hachee met peterselie en voeg zout en peper naar smaak toe.
In Zweden wordt de hachee opgediend in porties op voorverwarmde borden.
Maak in elke portie een kuiltje met de bolle kant van een lepel.
Zet hierin een halve eierschaal met een eidooier erin.
Iedereen kan nu zelf de dooier door de hachee mengen.
Een alternatief hiervoor is om het te serveren met een gebakken erop.


Kottbullar - Zweedse Gehaktballetjes.



1 eetlepel boter
1 fijngehakte ui.
1 grote gekookte aardappel, fijngeprakt.
3 eetlepels droog broodkruim of paneermeel.
1 pond mager rundergehakt.
5 eetlepels slagroom.
1 ei.
1 eetlepel peterselie.
2 eetlepels boter.
2 eetlepels olie.
1 eetlepel bloem.
12 eetlepels dunne room of slagroom


Smelt in een kleine braadpan de eetlepel boter.
Bak hierin de uien tot ze glazig zijn maar niet bruin.
Doe in een grote kom de uien, aardappelpuree, brood of paneermeel, gehakt, slagroom, zout, ei en peterselie.
Kneed deze massa zorgvuldig door elkaar totdat alle ingredienten goed vermengd zijn, en het een glad en luchtig mengsel is.
Maak van dit mengsel kleine balletjes van ongeveer 3 cm. doorsnee.
Leg de balletjes op een schaal en bedek ze met plastic huishoudfolie.
Smelt de 2 eetlepels boter tezamen met de olie in een pan.
Braad hierin de balletjes aan alle kanten door voortdurend de pan te schudden.
In ongeveer 10 minuten zijn de balletjes mooi bruin en gaar.
Neem de balletjes uit de pan en giet het vet eraf.
Roer de bloem door het vet.
Roer vervolgens de room erdoor en kook deze saus een paar minuten tot dik en glad is.
Giet de saus over de balletjes en dien ze op.

Laxpudding - Aardappel-zalmquiche.



Je hebt de volgende ingredienten nodig:

375 gram gekookte aardappelschijfjes
versgemalen peper
zout
220 gram gerookte zalm
1 kleine ui, in dunne ringen gesneden
2 eetlepels fijngehakte dille
2 eieren
125 ml zure room
250 ml melk
nootmuskaat
3 eetlepels paneermeel
1 eetlepel gesmolten boter.

Verwarm de oven voor op 200 graden.
Vet een lage ronde ovenschaal goed in.
Leg hier het derde deel van de aardappelschijfjes en bestrooi ze met peper.
Leg hierop de helft van de zalm, de helft van de uienringen en de helft van de dille.
Leg om en om weer een laag aardappelen, zalm en aardappelen.
Doe de eieren, de zure room, de melk, peper, zout en nootmuskaat in een hoge kom en klop dit 2 minuten met een garde of een mixer.
Schenk dit mengsel in de schaal.
Strooi het paneermeel eroverheen en besprenkel de bovenkant met de gesmolten boter.
Bak de taart in ongeveer 30 minuten gaar in het midden van de oven.

De taart serveren als hoofdgerecht met een komkommersalade.
De taart is ook erg lekker als hapje bij de borrel, serveer hem dan in kleine blokjes of puntjes.


Kalvsjarpar - Kalfsvinken met Peterselieboter .



Dit heb je nodig voor 2 personen:

40 gram boter
1 teentje knoflook
2 eetlepels fijngehakte peterselie
cayennepeper
zout
2 lente-uitjes
2 kalfsschnitzels van 125 gram
versgemalen peper
5 eetlepels slagroom
bindgaren, dun rolladetouw of cocktailprikkers.

Roer in een kommetje de helft van de boter zacht, pers de knoflook erboven uit en roer de peterselie, een snufje cayennepeper en een snufje zout erdoor.
Snij de lente-uitjes in lange, dunne reepjes.
Halveer de schnitzels.
Leg een schnitzel tussen 2 laagjes vershoud-folie en rol hem met een deegroller iets dunner uit.
Herhaal dit met de andere schnitzels.
Leg op elke schnitzel een paar reepjes lente-ui en verdeel de peterselieboter er in klontjes over.
Rol de schnitzels op en bind om beide uiteinden een stukje garen of steek de rolletjes met cocktailprikkers vast.
Verhit de rest van de boter in een braadpan of een koekenpan.
Bestrooi de rolletjes met peper en zout en bak ze rondom bruin in de boter.
Voeg 2 eetlepels water toe en stoof de rolletjes in ongeveer 10 minuten verder gaar.
Keer ze af en toe om tijdens het stoven.
Schep de rolletjes op 2 warme borden.

Roer de slagroom door het bakvet en breng het aan de kook.
Breng deze saus op smaak met peper en zout.
Schenk de saus over de rolletjes.

De kalfsvinken zijn erg lekker met gekookte aardappelen en een salade.

Je kunt met dit recept lekker varieren door telkens verschillende kruiden in de boter te gebruiken.


Tomatsill - Haring in tomatensaus.



Benodigdheden:

4 schoongemaakte maatjesharingen
2 sjalotjes, in ringetjes
4 augurken, in schijfjes
2 eetlepels groene olijven

voor de marinade:
1 eetlepel olie
3 eetlepels suiker
2 eetlepels tomatenpuree
3 eetlepels witte wijnazijn
1 theelepels zwarte peperkorrels, licht gekneusd

Verwarm voor de marinade de olie in een pannetje met een dikke bodem.
Roer de suiker erdoor en fruit de suiker ongeveer 1 minuut mee.
Roer de tomatenpuree erdoor en verwarm alles al roerend zachtjes 2 minuten.
Roer de azijn, de peperkorrels en 100 ml water erdoor en breng het geheel aan de kook.
Laat de marinade afkoelen.

Snijd de haringen elk in 3 stukken.
Leg ze afwisselend met de sjalotjes, de augurken en de olijven in een glazen pot.
Marineer de haringen in de koelkast voor ongeveer 4 uur.

Serveer de haring met in stukjes gesneden warm geroosterd brood.
Heerlijk als borrelhapje.
Ook lekker is het om het brood in de marinade te dippen.


Brunede Kartofler - Karamel Aardappelen.



750 gram gekookte krieltjes.
125 gram suiker.
8 eetlepels gesmolten boter.

Smelt de suiker in een flinke braadpan bij lage hitte.
Laat het een paar minuten sudderen totdat het een lichte karamelkleur krijgt.
Laat de suiker niet te donker worden, dan wordt ze bitter.
Roer de gesmolten boter er door heen.
Voeg daarna zoveel aardappelen toe dat ze nog makkelijk kunnen bewegen.
Blijf steeds roeren zodat de aardappelen aan alle kanten worden bedekt met een karamellaagje.
Neem de hete gecaramelliseerde aardappelen uit de pan en doe ze in een verwarmde schaal.
Herhaal dit proces net zo lang tot alle aardappelen klaar zijn.



Kronans Kaka - Briochekrans.



1 pak mix voor koffiebroodjes (IKEA Sweden shop)
250 ml. lauwwarm water
1 ei
50 gram suiker
50 gram boter, in kleine stukjes
halve theelepel kaneelpoeder
1 eetlepel geraspte citroenschil

voor het glazuur:
100 gram poedersuiker
1 eetlepel citroensap
1 eetlepel geroosterd amandelschaafsel.

Week de gist uit het pak volgens de bereidingswijze.
Doe de beide zakjes uit het pak in een kom.
Voeg de gist, het water, het ei, de suiker, de boter, het kaneelpoeder en de geraspte citroenschil toe en kneed alles 5 minuten met een mixer met deeghaken.
Dek de kom af met een vochtige theedoek en laat het deeg op een warme plaats een half uur rijzen.
Het deeg is dan verdubbeld in volume.
Druk met een vuist de lucht uit het deeg en verdeel het in drie gelijke bollen.
Dek ze af met folie en de vochtige theedoek en laat ze tien minuten liggen.
Vet intussen de bakplaat in of bekleed hem met bakpapier.
Rol de bollen uit tot strengen van 60 cm lang, vlecht de strengen in elkaar en vorm er een krans van.
Leg de krans op de bakplaat en dek hem af met vershoudfolie of de vochtige theedoek en laat de krans nog een klein uurtje op een warme plaats rijzen.
Verhit intussen de oven voor op 225 graden.
Bak het brood in ongeveer 25 minuten lichtbruin en gaar.
Laat het brood op een rooster afkoelen.
Roer een glazuur van de poedersuiker, het citroensap en twee eetlepels heet water en bestrijk het brood ermee.
Strooi het amandelschaafsel over het nog natte glazuur.


Rotgrot med Gradde - Pudding met Room.



1 blik aardbeien en 1 blik bosvruchten (samen 1 liter).
2 eetlepels suiker.
2 eetlepels maizena.
4 eetlepels water.
Amandelsnippers.
250 ml. slagroom.

Doe de vruchten in een beslagkom, het sap er ook bij doen.
Meng de vruchten met een mixer op de hoogste snelheid tot alles goed fijn is geslagen.
Doe de vruchtenpuree in een pan (geen aluminium pan), en roer de suiker erdoor.
Breng dit mengsel aan de kook onder voortdurend roeren.
Meng de maizena met het water en roer dit tot een glad mengsel.
Voeg dit papje toe aan de vruchtenpuree.
Laat dit mengsel sudderen om in te dikken, maar laat het niet koken.
Als het voldoende ingedikt is de pan van het vuur nemen.
Schenk de pudding in aparte dessertschaaltjes of in een grote schaal.
Koel de pudding minimaal 2 uur voor u het opdient.
Voordat de Rotgrot wordt geserveerd, de bovenkant garneren met amandelsnippers en ongeklopte slagroom.


Fransk Appelkaka - Gebakken halve appels in amandelen.



Voor 6 personen heb je nodig:

een halve liter koud water
een kwart citroen
4 grote zure moesappels
125 gram suiker
2 theelepels zachte ongezouten boter
250 gram zachte ongezouten boter
160 gram suiker
3 eierdooiers
8 eetlepels gemalen geblancheerde amandelen
2 theelepels citroensap
3 eiwitten
snufje zout.

Doe het koude water in een grote pan samen met het sap van de kwart citroen en ook de kwart citroen zelf.
Schil de appels, halveer ze, snij het klokhuis eruit en leg ze in het citroenwater zodat ze niet verkleuren.
Roer daarna de 125 gram suiker in het water.
Breng het snel aan de kook, af en toe roerend.
Verlaag dan de hitte en laat het geheel zonder deksel 6 tot 8 minuten sudderen of zolang tot de appels zacht zijn.
Haal dan de appels uit de pan en laat ze afdruipen op een rek.
Verwarm de oven voor tot 175 graden.
Vet een ondiepe vuurvaste schaal in met de 2 theelepels boter.
Neem een schaal die juist groot genoeg is om de halve appels in een laag te bevatten.
Leg een halve appel in het midden en de rest er om heen met de platte kant naar beneden zoals op de foto is te zien.
Sla de 250 gram boter met een mixer of met een een houten lepel tot een romige massa die mooi glad is.
Roer de 160 gram suiker er beetje bij beetje door.
Daarna de eidooiers een voor een, en tenslotte de amandelen en de 2 theelepels citroensap.
Sla de eiwitten in een grote kom met een beetje zout totdat het zo stijf is dat het in punten blijft staan.
Meng 2 eetlepels van dit eiwit met het botermengsel en laat dan langzaam de rest van het eiwit erbij glijden.
Meng het erdoor met een pannenlikker door het te keren, en niet te roeren.
Spreid dit mengsel uit over de appels en bak het geheel midden in de oven gedurende ongeveer 20 minuten, of zolang tot de oppervlakte mooi goudgeel is.
Serveren op kamertemperatuur.


Plattar - Kleine Pannenkoekjes.



3 eieren
500 ml. melk of 250 ml. melk + 250 ml. room.
150 gram bloem.
6 eetlepels gesmolten boter.
een beetje zout.

Klop de eieren samen met de helft van de melk gedurende een paar minuten.
Voeg alle bloem er ineens bij en roer het verder tot een dikke, gladde massa.
Voeg dan de rest van de melk toe.
Roer tenslotte de gesmolten boter en het zout erdoor.

Omdat er al veel boter door het beslag zit is bij het bakken minder nodig.
Bak de pannenkoekjes in een koekenpan, er kunnen drie stuks tegelijk in de pan.
Bak ze aan beide kanten tot ze bruin en gaar zijn.

In Zweedse gezinnen worden Plattar opgediend direct uit de pan op het bord.
Serveer de Plattar met verse wilde bessen of bessen uit blik.


Appelformar - Appelgebakjes.



5 eetlepels ongezouten boter.
125 gram suiker.
1 ei.
250 gram bloem.
een mespuntje bakpoeder.

VOOR DE VULLING

2 eetlepels ongezouten boter.
2 zure appels, geschild en fijngesneden.
12 eetlepels abrikozenjam.
Amandelsnippers.
Poedersuiker.

Roer de boter en de suiker tot een gladde romige massa met een mixer.
Klop dan het ei erdoor.
Zeef de bloem en de bakpoeder samen en voeg dit bij het mengsel, met de vingers knedend tot een mooi glad deeg ontstaat.
Maak van dit deeg een bal, pak het in vetvrij papier en zet het een uur in de koelkast.

Verwarm de oven voor op 175 graden.
De gebakjes worden gemaakt in kleine ronde bakjes met een doorsnee van ongeveer 6 cm.
Snij na het koelen eenderde deel van het deeg af en zet dat terug in de koelkast.
Verdeel de rest van het deeg in 12 stukken en pers elk deel in een ingevet bakje op de bodem en tegen de wand.

Smelt de 2 eetlepels boter in een pan en voeg de appels toe.
Laat dit 2 minuten sudderen, de pan goed schuddend.
Vul de vormpjes met de appel, en doe in elk vormpje een lepel jam.
Bestrooi de vulling met amandelen.

Rol het achtergehouden deeg uit tot een plak van 6 mm. dik.
Steek hier met een glas 12 rondjes uit.
Maak de randen van deze rondjes nat met wat koud water en druk ze op de gevulde vormpjes.
Druk ze aan de rand dicht.
Bak daarna alles in het midden van de oven gedurende 30 tot 35 minuten.
Haal de gebakjes uit vormpjes en laat ze afkoelen.
Bestrooi ze voor het opdienen met poedersuiker.



Dit recept is voor fijnproevers; mijn Zweedse moeder bakte deze taart altijd toen wij nog kinderen waren. Het is een ′evergreen′:

Dit heb je nodig:

3 deciliter hazelnoten met vlies of walnoten

3 eiwitten

3 deciliter (iets minder) bastersuiker

pure chocoladereep

slagroom



Verwarm de over op ongeveer 140 graden C.

Maal de noten redelijk fijn. Vermeng het maalsel met de basterdsuiker. Klop de eiwitten zo stijf mogelijk. Vermeng heel voorzichtig, zonder te roeren, de stijf geklopte eiwitten met het noten-suikermengsel.

Leg een stuk bakpapier op een ovenplaat. Stort het notenmengsel voorzichtig op het bakpapier in een cirkel met een hoogte van ongeveer 3 of 4 cm.

Laat de taart ongeveer 25 minuten bakken(afhankelijk van de oven). Als de taart goudbruin is, de bakplaat uit de over nemen (let op: niet te lang in de oven laten want dan wordt de taart zo hard als een steen!; niet te vroeg eruit halen want dan is de taart nog te rauw).

Leg een stuk bakpapier op de aanrecht. Pak het bakpapier met de taart erop van de bakplaat en draai snel en plaats de taart op het nieuwe vel bakpapier. Voorzichtig het oude bakpapier van de taart trekken (de taart breekt snel) en af laten koelen.

Als de taart is afgekoeld, slagroom met suiker of vanillesuiker stijf kloppen. Slagroom op de taart lepelen.

Een pure reep chocola met een scherp aardappelmesje in ′kleine brokjes′ raspen (niet te fijn) en over de slagroom strooien.

Deze taart kan ook in meerdere identieke lagen worden opgebouwd.



Gevlochten gistkoek.



Benodigdheden:
- 500 g meel
- 25 g gist
- 40 g suiker
- 2,5 dl lauwe melk
- 1 snuifje zout
- 60 g gesmolten lauwwarme boter
- 1 ei
- 1 eierdooier
- amandelblaadjes.
Bereiding:

1. Het meel zeven en in het midden een kuiltje drukken.
Gist met 1 tl suiker en 4 el melk vermengen, in het kuiltje gieten en alles tot een gistdeeg roeren.
De schaal met een doek afdekken en op een tochtvrije plaats zetten.
2. Wanneer het gistdeeg blaasjes vertoont (na ca. 15 min.), de overige suiker, zout, boter en ei toevoegen en ongeveer de helft van het overgebleven melkmengsel erbij gieten.
Met de kneedhaken van de mixer de ingredienten mixen, geleidelijk de overige melk toevoegen (1 el apart houden), zodat een glad, redelijk vast deeg ontstaat.
Met een doek
bedekken en op een tochtvrije plaats zetten tot het flink gerezen is (na ca. 30 min.).
De oven op 200?C voorverwarmen.
3. Het deeg nog eens kort kneden en in 3 gelijke porties verdelen.
Daaruit strengen van ca. 50 cm vormen.
De deegstrengen naast elkaar op een met meel bestoven werkvlak leggen en een vlecht maken. De uiteinden plat drukken en onder de vlecht schuiven.
4. De gevlochten koek op een ingevet bakblik leggen en 10 a 15 min. bakken.
De eierdooier met de overgebleven eetlepel melk mengen.
De koek met de eiermelk bestrijken, met amandelblaadjes bestrooien en 45 a 50 min. in de oven bakken.



Brood.




Ongezoet fijn roggebrood. (een typisch Zweeds brood)

Ingredienten: 450 gr. water van 37 graden Celsius.

50 gr. gist.

15 gr. zout.

60 gr. melkpoeder.

20 gr. basterdsuiker (suikersiroop)

50 gr. broodcreme, reuzel of boter.

375 gr. roggebloem.

375 gr. tarwebloem.

Afwerking: 1 klein ei

? dl. water

Oven: 225-200E Celsius

Bereiding: * Weeg de diverse onderdelen af en leg ze op de klassieke manier op het aanrecht. Los het gist op in het water. Voeg dan het vet en de suiker toe en als laatste het zout. Kneed net zo lang onder toevoeging van bloem tot het deeg niet direkt meer kleeft. (rogge neemt slecht vocht op en maakt het deeg kleverig)

* Laat het deeg op een warme plaats met een doek overdekt ? 30 min. rijzen.

* Kneed tot het mooi soepel en glad is en deel het in twee stukken. Vorm er 2 ronde bollen van en leg ze op een ingesmeerde bakplaat.

* Bestrijk de broden met het losgeklopte ei vermengd met water.

* Laat het onder een doek ?30 min. rijzen.

* Bak in het midden v/d oven eerst 15 min. op 225 graden en daarna ? 20 min. op 200 graden of net zo lang tot de broden mooi bruin en gaar zijn.

* Laat de broden op een rooster onder een doek afkoelen.

Opmerking: Als verfraaiing kan men er voor de laatste rijs figuurtjes in de bollen drukken met de grootste gekartelde spuitmond van een slagroomspuit.

20 gram suiker is voor Zweedse begrippen ongezoet. (deze hoeveelheid wordt door het gist tijdens het rijzen verbruikt.)

Dit is een recept van bakker Ingvar Andersson uit de plaats Mellby, Zweden.




En heb je een heerlijke maaltijd bereid dan wens ik je:

Smaklig M?ltid.

Reizen naar het noorden van Zweden is echt een onvergetelijke ervaring.
Het landschap is ruig en uitgestrekt.
De bergen, valleien, meren en rivieren die hier stromen, maken het tot Europa′s laatste wildernis.
Alle vormen van wintersport en sneeuwactiviteiten zijn gedurende de winterperiode ruim vertegenwoordigd in dit gebied.
Dit is tevens het gebied waar het Sami volk (Lappen) werken om hun cultuur levend te houden, rendieren houden voor het levensonderhoud.

Jukkasjarvi is de plaats waar jaarlijks de grootste iglo ter wereld, het Jukkasjarvi IJshotel, wordt gebouwd.
Iedere herfst, wanneer de temperaturen boven de Poolcirkel naar poolniveau dalen, bouwen de Lappen deze iglo van 1.000 ton ijs en 2.000 ton sneeuw.
In het hotel bevinden zich een kerk, een hotel, een galerie, een bioscoop en een bar met de toepasselijke naam ′Absolut IJs′.
Gasten slapen in warme slaapzakken op matrassen van sparretakken en rendierhuiden.
De gemiddelde temperatuur is -23?C.
Wil je hier eens overnachten, dus kun je ervan verzekerd zijn dat je begrippen over ′behaaglijk′, ′warm′ en ′koud′ een beetje anders zullen zijn als je de volgende morgen wakker wordt.

Naast het IJshotel is er veel te doen, bijvoorbeeld sleeen met sledehonden, skieen, sneeuwmobiel rijden en ′wintercamperen′.



Eetcultuur.

Wanneer in Zweden de lange zomeravonden aanbreken vooraleer de lange, donkere winter zijn intrede doet, wordt in de huizen aan de meren en kusten gebakken, gekookt, geconserveerd en ingemaakt.
De Zweden zijn zich zeer bewust van hun tradities en houden ze dan ook goed in ere. Boerengerechten domineren tijdens bekende feesten als midzomernacht, het chanoeka en kerst.
De Zweedse keuken kent enkele belangrijke regionale verschillen.
In het hoge Noorden eet men met varkensvlees gevulde aardappelknoedels (pitepalt).
In het binnenland maakt men graag een vruchtensoep van rozenbottels (nyponsoppa).
In het Zuiden ten slotte geniet men van met varkensvlees gevulde appels en uien (apple-flask) en
van een eenpansmaaltijd met blokjes aardappelen en vlees die men met een spiegelei serveert ( pytt i panna).
Omdat vlees nogal duur is, wordt het vaak verwerkt tot gehakt en worst.
Vis heeft een belangrijke waarde voor de dagelijkse maaltijd, vooral haring, die vaak verwerkt wordt in een zoet gerecht.



Specialiteiten.

De Zweedse keuken komt helemaal tot zijn recht in het smorg?sbord.
Deze ′broodtafel′ of beter ′buffet′, bestaande uit de fijnste Zweedse delicatessen, is de trots van Zweden.
Het buffet heeft zich waarschijnlijk ontwikkeld uit het ′brannvinsbord′, letterlijk brandewijntafel, dat sinds het midden van de 18de eeuw bekend is.
Een vatje aquavit met eromheen bordjes met gerechten die de eerste honger moesten stillen, stonden toen op tafel.
Buren wedijverden met elkaar om het mooiste buffet en zo kwamen er steeds meer gerechten bij.
De variatie nam geleidelijk toe, maar de brannvinskantin is tot op heden blijven bestaan.
Door de in 1917 ingevoerde regels m.b.t. alcohol werd het smorgasbord echter minder belangrijk. Sinds 1960 is het buffet terug populair, zij het wel uitsluitend in de restaurants.
Een goed smorg?sbord bestaat ten minste uit 4 gangen:

Sill of stromming (haring) op verschillende wijzen bereid.
Krab, zalm, eiergerechten, salades, plakken braadvlees, pates en worsten.
Hierbij worden rode bietjes, ingelegde komkommers en pickles geserveerd.
warme gerechten als vleesballetjes, gegratineerde vis en worst.
Kaas, fruit, desserts en gebak.
Om echt van de gerechten te genieten, kan je je best aan de volgorde van de gangen houden en mag je niet te veel ineens op je bord scheppen.

De eerste sneetjes knackebrod werden zo′n 500 jaar geleden gebakken.
Het knackebrod was oorspronkelijk als voorraadbrood bedoeld en werd alleen van grof roggemeel gebakken.
Tegenwoordig wordt het echter ook van tarwemeel of van een meelmengsel gemaakt.
Er worden ook korrels en zemelen van verschillende korensoorten toegevoegd.
Dat maakt het knackebrod tot een gezond voedingsmiddel.
In de knackebrodproductie onderscheidt men 2 processen.

Bij de zogenaamde ′koude broden′, de dunne plakken, wordt het deeg gekoeld tot 0?C en wordt het door toevoeging van koude lucht losgeklopt.
Bij de ′warme broden′, de donkere dikke en knapperige soorten, wordt het deeg los door gisting, waarvoor warmte noodzakelijk is.
Een bijzondere knackebrotvariant is skorpa, letterlijk vertaald ′korst′, die in een tweevoudig bakproces wordt vervaardigd.



PRAKTISCHE INFORMATIE.

ALLEMANSRECHT.
Het Allemansrecht in Zweden is identiek aan dit van Noorwegen.
Private wandelwegen bestaan er dus niet. Je kan zomaar door een weide lopen.
Maar zorg ervoor dat je niets kapot maakt, niemand stoort en geen vuil achterlaat.
Opgepast er is wel een beperking voor gemotoriseerd verkeer zoals moto′s en jeeps. Alles met een motor mag alleen gebruik maken van verharde wegen.


Het Allemansrecht kennen we meestal van het wild kamperen.
Je kan dus inderdaad je tentje of je mobilhome overal kwijt, als je rekening houdt met de eerder vermelde beperkingen: niets vervuilen, niets vernietigen en niet storen.


ETEN EN DRINKEN.

De Franse keuken hoef je natuurlijk niet te zoeken in Zweden.
Toch kunnen de Zweedse koks je aardig positief verrassen.
Natuurlijk ontbreekt zalm niet op de menukaart. Onze ervaring leert ons dat dineren in een restaurant vrij duur is t.o.v. de geboden kwaliteit en service.

Daarentegen kan je ′s middags nergens zo goedkoop eten als in Zweden.
Dit is ook voor vele Zweden het enige ogenblik dat ze uit eten gaan.
De klassieke restaurants zal je dan ook niet bij massa′s zien.
Wat je wel veel zal vinden is de internationale keuken.
Italiaans, Grieks, Chinees en fastfood kent wel een ruimer aanbod en aan voordelige prijzen.

Softdrinks en waters zijn zowat de helft duurder dan in onze lage landen.
Alcoholische dranken betaal je 2 tot 3x zoveel. Waag je zich aan whisky en vodka dan vraag je toch wel best eerst de prijs.
Wijnen zijn ook veel duurder en leg er vooral de nadruk op aan welke temperatuur je ze opgediend wenst.


Historische plek.
Hoogte gebied 2.114 m. boven zeeniveau ligt de berg Kebnakai.
Arvidsjaur is een Lappencentrum (Sami) en een populaire toeristische bestemming, samen met Lapstaden, een 300 jaar oud Lappendorp.
De Lappen organiseren voor de oteristen verschillende activiteiten zoals tochten over buiten gebruik zijnde spoorlijnen en wildwater raften.
Het zijn activiteiten voor de echte avonturiers.

In Jokkmokk bent je zeer centraal gelegen ten opzichte van 4 geweldige nationale parken.
Hier vind je ook een unieke tentoonstelling in Vuollerim, die je 6.000 jaar terug in de geschiedenis voert.
Mis ook het museum in Porjus niet en grijp je kans om Laps handwerk aan te schaffen.
De grote Sami Winter Markt wordt hier jaarlijks in februari gehouden, waar zo ongeveer de hele Sami bevolking uit het noorden op afkomt.


Natuur.

Abisko en Sarek Nationale Parken zijn enorme gebieden die bezoekers iets van de ruige en intrigerende wildernis van Europa bieden. Abisko, met meer dan 4300 kilometer aan wandel- en skiroutes, is erg geliefd bij wandelaars van alle niveaus.
Vanuit het toeristencentrum kun je (met een stoeltjeslift richting de top van de Njullaberg), een dagtocht maken langs een van de vele paden in het gebied.
Ook kun je kiezen voor een wandeltocht langs de met berken begroeide oevers van de Abiskojokk rivier.
Sarek Nationaal Park heeft wat ruigere natuur dan Abisko, het heeft geen wegen of gemarkeerde wandelroutes.
Met 100 gletsjers en 6 toppen boven de 2.000 meter is het een perfect gebied voor de echte bergwandelaars en bergbeklimmers.
Het gevarieerde landschap bevat onder andere een aantal grote rivieren en wild, zoals beren, lynxen, wolven en poolvossen.


Wintersport.

Riksgransen & Bjorkliden zijn gelegen in het Kiruna gebergte van Lapland.
Vanaf midden mei tot begin juni is het weer bijzonder goed om te skien, de middernachtzon biedt je de mogelijkheid tot het nachtskien. Iets wat toch best een bijzondere ervaring genoemd mag worden.
Jamtland & Harjedalen zijn een waar paradijs voor skiers en snow-borders in de winter.
Vele ski-centra bevinden zich in in dit gebied, zoals de ?re Mountain Ski Resorts met alle mogelijke hellingen en pistes voor alle soorten wintersport.


Outdoor.

′s Zomers bieden de heuvels en bergen mogelijkheden voor allerlei soorten buitenactiviteiten, zoals vissen, wandelen en mountainbiken.


Zweeds Volkslied.Du Gamla Du Fria.

Du gamla, du fria, Gij oude, gij vrije,
du fjallhoga nord, gij bergachtig noorden
du tysta, gij stille
du gladjerika skona. gij vreugdevolle schoonheid
Jag halsar dig Ik groet u
vanaste land upp? jord, vriendelijkste land op aarde
din sol, din himmel, uw zon, uw hemel,
dina angder grona.(2x) uw groene weiden

Du tronar p? minnen Gij troont op herinneringen
fr?n fornstora dar, vanuit de oudheid
d? arat ditt namn toen uw geeerde naam
flog over jorden. rondging over de aarde
Jag vet att du ar Ik weet dat gij zijt
och forbliver var du var, en blijft wat u bent
ja jag vill leva, Ja ik wil leven
jag vill do i norden.(2x) ik wil sterven in het noorden

Jag stades vill tjana Ik zal altijd dienen
mitt alskade land, mijn geliefde land
dig trohet till doden u trouw zijn tot aan de dood
vill jag svara. wil ik steeds
Din ratt skall jag varna Uw recht zal ik verdedigen
med h?g och med hand, met lust en met hand
din fana hogt, uw vaandel hoog
den bragderika, bara.(2x) heldhaftig dragen

Med Gud skall jag kampa Met God zal ik strijden
for hem och for hard, voor huis en voor haard
for Sverige voor Zweden
den kara fosterjorden. dat lieve vaderland
Jag byter dig ej Ik zal u nooit verruilen
mot allt i en varld, voor alles in de wereld
nej jag vill leva, nee, ik wil leven
jag vill do i norden.(2x) ik wil sterven in het noorden.





Het begon in de keuken van Kristin, toen ik ongeveer vijf jaar was.
Tot op dat tijdstip was ik een diertje geweest, dat met ogen, oren en alle andere zintuigen alles wat natuur was in zich had opgenomen.
Dat er ook zoiets bestond als cultuur kwam ik pas te weten toen er een vleugje van op me afkwam in de keuken van Kristin.
Kristin was getrouwd met onze koeienhoeder en, wat nog belangrijker was, ze was de moeder van Edit.
Deze Edit nu las mij het sprookje voor van de reus Bam-Bam en de fee Viribunda en bracht mijn kinderziel daarmee voor eens en voor altijd aan het trillen.
In een allang verdwenen armoedig arbeiderskeukentje gebeurde het wonder.
En sinds die dag bestaat er in de hele wereld voor mij geen andere keuken.
Als ik over iets lees of schrijf dat zich in een keuken afspeelt, dan is het altijd weer opnieuw in de keuken van Kristin....
Daar staat de bank, daar de tafel, daar staat het fornuis en daar is de deur naar de kamer.

Ja, aan die keuken heb ik heel wat te danken.
En aan Edit niet te vergeten!.
Ze bleef me er af en toe voorlezen.
Die boeken zal ze wel op school geleend hebben, want kinderen van boerenarbeiders hadden in die tijd geen boeken.
Kinderen van boeren ook niet, dat geldt in ieder geval voor mij.
Na een tijd leerde ik zelf lezen en ging op jacht om mijn wilde leeshonger te bevredigen. Aanvankelijk was de buit maar mager.
Maar onze juffrouw op de lagere school had in ieder geval een schitterend idee - ieder jaar voor Kerstmis kwam ze met kleurige prospectussen aanzetten van kerstkranten en sprookjesboeken, en daaruit mocht je dan een boek bestellen dat je als kerstcadeautje kreeg.
′Sneeuwwitje′ met op het omslag een door Jenny Nystrom getekend mollig prinsesje met zwarte krullen was mijn eerste eigen boek.
Daarna kocht ik ′Onder kabouters en trollen′ met de onvergetelijke illustraties van John Bauer. Wat een duizelingwekkend gevoel was het om zelf een boek te bezitten!.
Ik herinner me nog precies hoe die boeken roken als je ze helemaal vers en pas gedrukt kreeg. Ja, het eerste dat je deed was natuurlijk eraan ruiken.
En er was dan ook niets ter wereld dat die geur kon overtreffen.
Je kreeg een voorproefje van het verhaal en je verwachtingen werden erdoor gespannen...

Uit: "Astrid Lindgren en haar werk"
? Astrid Lindgren / uitgeverij Ploegsma

"Astrid Lindgren en haar werk" werd in 1987 uitgebracht door uitgeverij Ploegsma, ter gelegenheid van de tachtigste verjaardag van Astrid Lindgren.
In dit boekje vertelt de schrijfster hoe zij er toe is gekomen kinderboeken te gaan schrijven en waar ze haar ideeen en inspiraties vandaan haalt.

Reacties (6)
Bekijk alle reacties Ophalen reacties ... Bekijk minder reacties
De Zweedse keuken/recepten.
De Zweedse keuken/recepten.
De Zweedse keuken/recepten.
De Zweedse keuken/recepten.
De Zweedse keuken/recepten.
De Zweedse keuken/recepten.
De Zweedse keuken/recepten.
De Zweedse keuken/recepten.
De Zweedse keuken/recepten.
Leuk artikel? Deel het
Laatst vragen
Laatst beantwoorde vragen
Meest bekeken
Top
Smulweb.nl maakt gebruik van cookies

Graag houden wij onze website gratis, daarom maken wij gebruik van cookies en vergelijkbare meettechnieken. Hiermee kunnen wij uw instellingen onthouden en de website optimaliseren. Daarnaast kunnen wij voor advertenties een vergoeding ontvangen. Meer over cookies leest u hier.

Om verder te gaan naar de website,
verzoeken wij u om akkoord te geven.

Gaat u hiermee akkoord?

Ja, ik accepteer de cookies