Artikel

Wat is een kwee-peer?

llheks heeft dit artikel op 15 oktober 2003 toegevoegd. Dit artikel is 5.025 keer bekeken, 4 x bewaard en staat in 1 kookgroep.

Print artikel

?Dzjen had een vraagje gesteld in ons heksenketelklasje....Ik was afgelopen zaterdag bij m′n schoonzusje en daar
hingen grote vruchten in een boom. Ik heb er 1 geplukt, en verder dan een kwee-peer kwam niemand.

Ik was afgelopen zaterdag bij m′n schoonzusje en daar hingen grote vruchten in een boom. Ik heb er 1 geplukt, en verder dan een kwee-peer kwam niemand.Ook niet om uit te leggen wat je er mee kan doen of dat je ze kan opeten of iets anders.
Dus.......wie o wie weet wat ik nu in m′n fruitschaal heb liggen?

En ja hoor onze "ouwe heks" M. had meteen een antwoord.

Vergeten fruit uit grootmoeders boomgaard

Vroeger bezat elke fruittuin en elk boerenerf minstens een kweeperelaar,
een mispel en een zwarte moerbezie. Om allerlei redenen geraakte dat fruit
een beetje in onbruik en toch zijn het waardevolle bomen die onbetwistbaar
een grote sierwaarde hebben en waarvan het fruit lekker is, exclusief en
opnieuw in de smaak valt.

Mooi van bloei tot vrucht
Deze drie oude fruitsoorten laten de tuinbezitter en de fruitliefhebber
slechts zelden op hun honger. Het begint al in de lente wanneer kwee en
mispel bloeien met grote witroze en witte bloemen. Omdat deze bomen zich pas
laat in bruidstooi zetten, vaak pas in mei, zijn late nachtvorsten slechts
zelden spelbrekers. De bloei van de zwarte moerbezie is niet erg opvallend,
maar de grote bladeren zijn dan weer heel decoratief. De duimdikke zwarte
bessen rijpen in de zomer. In het najaar rijpen de grote kweeperen en nog
later, wanneer de eerste nachtvorsten van november toeslaan, beginnen de
mispels te rijpen. Ze rijpen nog een tijdje na, worden beurs en zacht en
zijn erg decoratief. Bovendien worden mispels en moerbeibomen fraaie bomen
die meestal klein genoeg blijven en dus geschikt zijn voor kleinere tuinen.
In ons klimaat groeit de kweepeer meestal struikvormig. De lichtgroene
bladeren zijn behaard en dat geeft de struik een aparte elegantie. Tijdens
de winter valt dan weer de zwarte schors op. Deze drie fruitbomen verlangen
nauwelijks snoei. Maar met name de moerbezie kan in vorm geknipt worden.
Alle drie worden ze gauw knoestig en dan krijgen ze heel nadrukkelijk
charme. De mispel en de kwee behoren tot de rozenfamilie zoals appels, peren
en pruimen. De moerbezie is verwant aan de vijgenboom.

De aloude mispel
Mespilus germanica heet de mispel in potjeslatijn. En dat wijst erop dat hij
in onze streken sinds lang inheems is. Het is een vrij kleine boom met een
brede kroon en veel blad. In de herfst neemt het behaarde blad een
roodbruine kleur aan. Na de overvloedige bloei groeien de vruchtbeginsels
uit tot vlezige mispels. De top wordt niet volledig gesloten en de vijf
kroonbladeren blijven aan de ongeveer vijf cm dikke tolvormige vrucht
zitten. In de vrucht zitten vijf ronde pitten of zaden. Daarop slaat een
eeuwenoude raadseltje: Vijf harten, vijf starten, prik in ?t gat. Ra, ra,
wat is dat? Mispels zijn pas lekker als de vorst erover gegaan is en de
planten beurs worden. En dat is heel wat anders dan rot. Het zacht geworden
vruchtvlees is dan diep chocoladebruin geworden en smaakt allerappelst. In
vroeger tijden was het een van de belangrijkste vitamine C-bronnen. Heerlijk
is zo een mispel bij een glaasje calvados. Mispels houden van de waterkant.
Op meidoorn geente soorten groeien prima op droge gronden.

De aromatische kwee
De kweepeer, Cydonia oblonga, is uit het Nabije Oosten afkomstig en speelde
al vroeg een rol in de mythologie van de volkeren rond de Middellandse Zee.
Vermoedelijk waren de gouden appelen van de Hesperiden kweeperen. De
Romeinen beelden de liefdesgodin Venus vaak af met een kweepeer in de hand.
De Venusappel was een symbool voor vruchtbaarheid. In onze streken zou een
kweepeer in de tuin ook de menselijke vruchtbaarheid hebben aangewakkerd.
Vermits de kweepeer uit warmere oorden stamt, rijpt ze bij ons pas erg laat
op het seizoen aan en ook dan is ze niet uit het vuistje te eten. De
kweepeer groeit bij ons meestal struikvormig. Opvallend is de zwarte schors
en het lichtgroene, wat zilverige blad. Het is immers zachtbehaard. De grote
lichtroze bloemen, die half mei verschijnen, maken de struik erg geliefd en
omdat ook de bijen ervan houden, zijn de imkers blij met tuinen waarin
kweeperen mogen groeien. De kweepeer dient verder nog tot onderstam voor de
meeste perenrassen. Zo zijn er onderstammen van de kweepeer geselecteerd die
perenbomen klein en handzaam houden. In tegenstelling tot het groot aantal
geselecteerde perenrassen, zijn er slechts enkele kweeperenrassen. Die
rassen liggen niet altijd gene-tisch vast en verschillen vaak naar de
standplaats en het klimaat. Vaak zitten er zelfs heel verschillende vruchten
aan een en dezelfde tak.

Goede kweerassen
Een aantal kweeperenrassen bestuiven zichzelf. Dat zijn onder andere de
Amerikaanse toevalszaailing ?Champion? met grote peervormige vruchten. Een
zeer aanbevelenswaardig ras. Een ander Amerikaans ras met eveneens
peervormige kweeperen is ′Rea′s Mammoth′. De vruchtkwaliteit is hoger dan
die van ?Champion?, maar de struik of boom vraagt een warmere stand-plaats.
′Vranja′ is in de Balkan ontstaan. Ook hiervan zijn de vruchten peervormig.
Het aroma is echter zwakker. Dit ras groeit bijna altijd struikvormig en is
dus geschikt voor kleinere tuinen. Naast de peervormige soorten vindt u bij
onze kwekers de appelkwee en ?Lescovacz?. ?Lescovacz? geeft ook in minder
gunstige omstandigheden goed kweeperen op voorwaarde dat een ander
kweeperenras de bestuiving voor zijn rekening neemt. ?Lescovacz? en de
appelkwee zijn immers niet zelfbestuivend. Wie eens van zelfbereide
kweeperengelei geproefd heeft, zoekt zonder meer een warm plekje in zijn
tuin om deze wat zeldzame en oeroude vruchtboom te planten.

De zwarte moerbezie, een oosterling
In de zestiende eeuw kwam de zwarte moerbezie, Morus nigra, naar onze
streken. Toen was de witte moerbeiboom, Morus alba, al lang gekend. Het is
de waardplant voor de zijderups. De boom werd sinds de oudheid in zuiderse
landen aangeplant ten behoeve van de zijdeproductie. De zwarte moerbezie
heeft duimdikke vruchten die bij rijpheid erg zoet zijn. Omdat de vruchten
snel kneuzen zijn ze slechts hoogstzelden in de fruitwinkel te vinden. Dat
maakt deze lekkere bessen exclusief. De zwarte moerbezie vormt snel een
schilderachtige boom. Vruchten draagt hij elke zomer. Kruisbestuiving is net
als bij de mispel niet nodig zodat een boom ruimschoots volstaat. Hij groeit
op alle goede gronden en verdraagt kalk. Hij wordt zelden hoger dan zes
meter en wordt hooguit even breed. Oude, vaak scheefgezakte moerbeibomen
vind je nog wel eens bij kastelen en in oude tuinen.

Wie echt iets bijzonders in de tuin wil, moet deze fruitbomen eens proberen.
Het zijn bovendien ware schoonheden in de tuin.
Onze kwekerijen hebben ze in voorraad.

van ellen kregen we enkele receptjes

Rode kweepeer gelei.
- 1 kilo NIET rijpe kweeen schillen en ontpitten en direkt in 2 liter water
leggen en gedurende 2 uur op laag pitje koken. NIET ROEREN. Na 2 uur
voorzichtjes de peren uit het sop halen. NIET KNEUZEN.
Door filter en dan laten inkoken met 1 kg suiker ( gewone suiker).
Dan krijg je donkerrode gelei.
OF
- De schil van de kweeperen goed afkuisen met een doek, kroontjes en
steeltjes verwijderen. In 4 of 5 stukken verdelen en met koud water op het
vuur zetten. De kweepeer-delen moeten onder water staan. Twee uur zachtjes
laten koken. De kweeperen en het vocht zijn dan rood geworden.
Gedurende een nacht door een doek laten uitdruipen, niet wringen, want dan
wordt de gelei niet helder.
Per 750cc vocht een kilo suiker en wat citroenzuur toevoegen en 15 tot 20
minuten koken tot een druppel van het spul nog maar heel langzaam van de
lepel wil vallen.
In ieder geval in propere bokalen doen, schroefdeksel er op, op de kop
zetten en laten opstijven.
Deze rode gelei smaakt heerlijk bij gebraden varkensvlees en is ook als
broodbeleg heel lekker.

2. Cotigny d′Orleans
0.5 kilo kwees ontpitten en NIET schillen. Laten zacht worden in 1 liter
water. Door een filter/ zeef doen en dan terug 0.5 kilo kwees in het
overgebleven sop. Terug laten zacht worden en dan terug filteren.
Laten opstijven met 1 kilo suiker.

Infobron: nl.tuinen, Filip (19/9/01)

3. Kweeperengelei
Kweeperen zijn in de late herfst in Turkse en Marokkaanse winkels te koop.
Recept voor 2-3 potten.
1,2 kg kweeperen
300 g zure appelen
gezeefd sap van 1 grote citroen
1 pak geleisuiker
Snij de vruchten met schil en klokhuis in stukjes, doe de kweepeer in een
pan en doe er water bij tot 2 vingerkootjes diep. Breng aan de kook en houd
de pan 2 uur tegen de kook. Voeg het laatste ? uur de appels toe. iet door
een bolzeef met een vochtige doek. Doe bij het sap de citroensap. Voeg per
liter vocht 750 g geleisuiker toe, breng aan de kook en laat 2 minuten flink
koken. Schep het schuim eraf. Giet in schone potten en sluit goed af. Koel
en donker bewaren.

4. Pate de coings (kweeperenpasta)

1 kg kweeperen in vieren, zonder steel
? citroen in vieren
300 g kristalsuiker
Doe kweeperen (met klokhuis!) en citroen in een grote magnetronschaal en zet
afgedekt 15 minuten op 650 watt. Neem de gare stukken kweepeer eruit en doe
de schaal met de halfgare stukken nog 10 minuten op 650 watt. Passeer door
een (roer)zeef. Roer de suiker erdoor en schep in een ondiepe
magnetronschaal. Zet 15 minuten op 650 watt en roer 2 keer. Doe in met olie
ingevette soufflebakjes en koel af.

Infobron: Marijke Haverkamp (Marijke′s Receptenverzameling)
http://home.hetnet.nl/~garfepoef/jam.html
oktober 2001

5. Kweepeermarmelade
De oorsprong van de marmelade ligt in Portugal. Daar heet de kweepeer
′marmalo′ en de ′quince marmalade′ gewoon marmalade. De echte marmelade
wordt dus van kweeperen gemaakt en dat gaat als volgt.

Neem een gelijk gewicht aan kweeperen en moesappels.
Was de vruchten, snij ze met schil en al in stukjes, met iets water opzetten
en heel zachtjes (roeren!) tot moes koken. Haal dit door een zeef zodat
schillen en pitten achterblijven. Weeg de schone moes, giet het weer in de
pan en roer er op een laag pitje voor iedere kilo driekwart kilo suiker
doorheen. De marmelade in potjes doen als deze snel geleert (uitproberen op
een koud schoteltje).
Infobron: De VHG-hovenier (november 2001)