Zweten

Rust roest niet - Als een paard - Bloed - Levensbedreigend - Warmte trui - Sauna - Schijnzweet

"De meeste atleten trainen te veel en rusten te weinig."
Prof. David L. Costill, inspanningsfysioloog, Ball State University, Muncie, Indiana, Verenigde Staten

Met training wordt beoogd het prestatievermogen te verbeteren. Om het maximale trainingseffect te verkrijgen moet een atleet veel trainen. Daardoor ontstaat echter ook de kans dat iemand meer doet dan goed is voor het lichaam. Meer trainen dan het lichaam aankan, noemen we overtraining. Atleten hebben gewoonlijk de sterke neiging om zoveel mogelijk te trainen en weinig rust te nemen. Daardoor komt overtraining in de sport veel voor. Atleten realiseren zich vaak niet dat de aanpassingen, die tot betere prestaties leiden, juist in de herstelfase tot stand komen. Om die reden is rust een essentieel onderdeel van de training. Prof David Costill is zelf een goede zwemmer geweest en heeft veel onderzoek gedaan bij topsporters, onder andere naar overtraining.Waarom gaan we zweten bij lichamelijke inspanning?

Bij inspanning verbranden de spieren voedingsstoffen zoals glucose en vetten. Slechts 20 tot 25 procent van de energie die bij deze verbranding vrijkomt, kan daadwerkelijk gebruikt worden voor het samentrekken van de spieren en dus voor uitwendige arbeid. Wanneer iemand een vermogen levert van bv 200 W (ongeveer 20 km/uur fietsen), dan is die 200 W slechts maximaal 25 procent van de totale hoeveelheid energie die in het lichaam wordt omgezet. De 75 procent die niet voor uitwendige arbeid kan worden gebruikt, komt vrij als warmte.
Topsporters kunnen tijdens inspanning een hoeveelheid uitwendig vermogen leveren van 400 tot 500 W. Dat betekent dat elke minuut 72.000 tot 90.000 Joules aan warmte vrijkomt. Dit zou betekenen dat de lichaamstemperatuur elke 5 minuten met 1 graad Celsius zou gaan stijgen. Hoewel de lichaamstemperatuur een paar graden stijgt bij inspanning, wordt verdere stijging tegengegaan door zweten. Door verdamping onttrekt zich warmte aan de huid, waardoor de lichaamstemperatuur constant blijft. De hoeveelheid zweet hangt vooral af van de zwaarte van de inspanning en kan tot ongeveer drie liter per uur oplopen.Moet je als je dagelijks sport extra zout nemen?

Zweet wordt geproduceerd door zweetklieren, die daartoe water onttrekken aan het bloed. Ofschoon zweet zout smaakt, bevat het minder zout dan het bloed. Bij zweten verlies je dus meer water dan zout. Omdat onze voeding gewoonlijk genoeg zout bevat, is het meestal niet nodig om extra zout te nemen om het verlies te compenseren. Pas wanneer je urenlang zware inspanning moet verrichten, kan het zoutverlies zodanig oplopen dat er een tekort ontstaat. Een bekend verschijnsel van zouttekort is spierkramp. Dit is een van de redenen waarom de commerciele dorstlessers die in de sport veel worden gebruikt een beetje zout bevatten.Hoeveel zweet mag je verliezen, zonder dat dit schadelijk is?

Zweet wordt onttrokken aan het bloed. De totale hoeveelheid bloed in het lichaam bedraagt ongeveer 6 liter, waarvan circa de helft vocht (bloedplasma) is en de andere helft uit bloedcellen bestaat. Bij fors zweten wordt het bloedvolume kleiner, maar dit kan niet onbeperkt doorgaan. Bloed dient niet alleen voor het transporteren van zuurstof, maar ook voor het transport van voedingsstoffen en warmte. Om alle functies naar behoren te kunnen vervullen, moet het bloedvolume op peil blijven. Uit onderzoek blijkt dat al bij een zweetverlies van drie procent van het lichaamsgewicht, wat ongeveer 2,5 tot 3 liter is, het bloed zodanig indikt dat het prestatievermogen vermindert.
Wanneer het zweetverlies verder doorgaat, gaat het lichaam een keuze maken: of het handhaven van de lichaamtemperatuur, of het handhaven van het bloedvolume. In de hierarchie van lichaamsfuncties heeft de warmteafgifte een lagere prioriteit dan het handhaven van het bloedvolume. Dat betekent dat bij een ernstig vochttekort de zweetproductie wordt stopgezet, waardoor een adequate warmteafgifte niet meer mogelijk is. Wanneer de inspanning desondanks doorgaat, leidt dit tot een ongewenste stijging van de lichaamstemperatuur. Stijgt de temperatuur boven de 41 graden Celsius, dan wordt de toestand levensbedreigend.Zweet je niet of nauwelijks tijdens inspanning bij temperaturen onder nul?

Zeker wel. Hoewel de omgevingstemperatuur onder nul is, is de temperatuur aan de huid ongeveer gelijk aan die bij warmere omstandigheden, want dit passen we aan door kleding. Bij inspanning komt er in het lichaam veel warmte vrij en die zal moeten worden afgegeven. Het lichaam doet dit vooral via zweetproductie. Dus ook bij inspanning onder vriestemperaturen kun je tot enkele liters zweet per uur verliezen.Val je af door flink te zweten?

Sommige mensen proberen door middel van zweten gewicht te verliezen. Ze doen dit dan door te joggen met veel kleren aan of door in een sauna te gaan zitten. Onder deze omstandigheden kan het zweetverlies enkele liters per uur bedragen en dit leidt tot een snel verlies van enkele kilo's. Dit verlies bestaat echter vrijwel uitsluitend uit water, zeker wanneer je in de sauna hebt gezeten. Doorgaans wordt dit vochtverlies met drinken in enkele uren weer aangevuld. Ook iemand die gaat joggen met veel kleren aan verliest vooral water. Het gewichtsverlies door verbranding van vet door inspanning bedraagt hoogstens enkele tientallen grammen.Waarom zweten we zo snel bij warm en vochtig weer?

Iedereen kent het verschijnsel dat we bij warm, vochtig weer een vochtige huid hebben en bij de geringste inspanning zichtbaar zweten. Wanneer we dezelfde inspanning doen bij gelijke temperatuur, maar droge lucht, is de huid minder snel vochtig. Daarom denken veel mensen dat we bij vochtig weer meer zweten. Dat is echter niet zo. Het gevoel van snel zweten bij vochtig weer ontstaat, doordat het zweet moeilijk verdampt wanneer de lucht bijna verzadigd is met waterdamp. Bij warm en droog weer zweten we ongeveer evenveel, maar het zweet verdampt snel, vooral wanneer het niet alleen warm en droog is, maar er ook nog een stevige bries staat. Daarom is het risico van vochttekort juist dan zo groot, omdat we de indruk hebben nauwelijks te zweten.Info: zweetweek / Natuur & Techniek kalender 2002
Samengesteld door prof dr Harm Kuipers, Capaciteitsgroep Bewegingswetenschappen, Universiteit Maastricht

Reacties (0)
Leuk artikel? Deel het

Stuur jouw lekkerste recept in met verse ingrediënten van het land en maak kans op een WARE SMAAK kookworkshop van Estée (winnares MasterChef) in haar eigen restaurant. Doe mee!… Lees verder »

Laatste vragen
Laatst beantwoorde vragen
Meest bekeken
Dit artikel staat ook in de volgende kookgroepen:
smulkrant

smulkrant

Top
Smulweb.nl maakt gebruik van cookies

Graag houden wij onze website gratis, daarom maken wij gebruik van cookies en vergelijkbare meettechnieken. Hiermee kunnen wij uw instellingen onthouden en de website optimaliseren. Daarnaast kunnen wij voor advertenties een vergoeding ontvangen. Meer over cookies leest u hier.

Om verder te gaan naar de website,
verzoeken wij u om akkoord te geven.

Gaat u hiermee akkoord?

Ja, ik accepteer de cookies